Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen (Ursula von der Leyen) trebalo bi danas, 16. septembra, da predloži veliku promjenu evropske bezbjednosne arhitekture - osnivanje Evropskog bezbjednosnog vijeća, u kojem bi, uz članice EU, učestvovali Ukrajina, Velika Britanija, Norveška, Kanada i drugi partneri.
Fon der Lajen bi plan trebalo da predstavi pred poslanicima Evropskog parlamenta u Strazburu, u okviru godišnjeg govora o stanju Evropske unije.
Prema nacrtu govora u koji je Euractiv imao uvid, Evropsko bezbjednosno vijeće trebalo bi da omogući bržu koordinaciju odgovora na sve ozbiljnije bezbjednosne prijetnje.
"S obzirom na prirodu i razmjere rizika, ovo je sada još hitnije. Zato ćemo iznijeti naše ideje kako bi Evropsko bezbjednosno vijeće postalo stvarnost", navodi se u nacrtu govora.
Mehanizam po uzoru na član 4 NATO
Drugi važan prijedlog je stvaranje posebnog evropskog bezbjednosnog protokola, oblikovanog po uzoru na član 4 Sjevernoatlantskog ugovora.
Taj član omogućava članicama NATO-a da zatraže konsultacije sa saveznicima kada smatraju da su ugroženi njihov teritorijalni integritet, politička nezavisnost ili bezbjednost.
Prema planu koji bi trebalo da predstavi fon der Lajen, sličan mehanizam postojao bi i unutar EU.
"Jačamo naš rad s NATO-om. Ali naša doktrina, naše institucije i naše donošenje odluka nisu držali korak s novom stvarnošću", navodi se u nacrtu njenog govora.
Za stolom Ukrajina, Britanija, Kanada...
Evropsko bezbjednosno vijeće ne bi bilo ograničeno samo na 27 država članica EU.
Prema nacrtu, u novom formatu trebalo bi da učestvuju lideri Ukrajine, Velike Britanije, Norveške, Kanade i drugih partnerskih država, zajedno s liderima EU.
Ideja o Evropskom bezbjednosnom vijeću nije potpuno nova. Ranije se pojavljivala kao francusko-njemačka inicijativa, a ponovo je dobila na značaju nakon početka rata u Ukrajini. Za njegovo uspostavljanje više puta se zalagao i evropski komesar za odbranu Andrijus Kubilijus (Andrius Kubilius).
Euractiv navodi da bi novi format mogao da predstavlja značajnu promjenu u evropskoj bezbjednosnoj arhitekturi, ali za sada nije poznato kako će na prijedlog reagovati NATO i njegovi ključni saveznici.
Poseban savez s Kanadom
Fon der Lajen trebalo bi da predloži i snažnije povezivanje Evrope s Kanadom.
U prisustvu kanadskog premijera Marka Karnija (Mark Carney) trebalo bi da predstavi ideju "Saveza za budućnost", kojim bi odnosi EU i Kanade bili dodatno produbljeni.
"Želimo odnos s Kanadom podići na najviši mogući nivo", navodi se u nacrtu.
Saradnja s Kanadom i Velikom Britanijom trebalo bi dodatno da se razvija i u oblasti bezbjednosti vještačke inteligencije, prenosi tportal.