Nekada Izvršno veće Srbije, Skupština Srbije, Predsedništvo Srbije, a danas radno mesto predsednika Republike Srbije smešteno je u zgradi Novog dvora, monumentalnog zdanja u centru Beograda, na Andrićevom vencu. "Srpskom Versaju", kako su nekada nazivali kompleks koji dominira tim centralnim delom grada, tek od pre tri godine vraćen je stari sjaj, iako ne potpuno.
Obnovljena je fontana koja tek liči na nekadašnju, a sadašnji Pionirski park urađen je po ugledu na dvorski vrt. Bazen s vodoskokom je porušen i zatrpan, kao i kapela, a monumentalna dvorska ograda sa dve prelepe kapije je uklonjena.
Novi dvor građen je za rezidencijalne potrebe dinastije Karađorđević od 1911. do 1922. godine. Kamen temeljac položen je 14. septembra 1911. u prisustvu kralja Petra Prvog Karađorđevića, mitropolita Dimitrija, ministara, državnih savetnika i viših oficira. Zgrada je podignuta prema projektu poznatog beogradskog arhitekte Stojana Titelbaha (1877-1916) na mestu porušenog dvorca prestolonaslednika Mihaila Obrenovića, koji je sagradio knez Miloš u toku svoje druge vladavine od 1858. do 1860. godine. Sve do rušenja zgrade 1911. godine u njemu je bilo smešteno Ministarstvo spoljnih i unutrašnjih poslova.
A prema rečima istoričara Vladimira Dulovića, Novi dvor bio je u jednom periodu i Muzej kneza Pavla.`U njemu je 1939. godne održana izložba italijanskog slikarstva, kakva do tada nikada nije viđena u Srbiji. Bile su izložene slike tada najvećih umetnika Ticijana, Karavađa`, kaže za `Nezavisne` Dulović.
Muzej je otvoren za javnost 18. januara 1936. godine. U suterenu zgrade smeštene su radionice, laboratorije i fotografski atelje, dok je u prizemlju prikazana praistorijska, grčka, rimska i srednjovekovna zbirka. Prvi sprat bio je rezervisan za radove jugoslovenskih slikara i vajara 18. i 19. veka. Zbirke muzeja nalazile su se u Novom dvoru sve do 1948. godine, kada je zgrada ustupljena Skupštini Srbije.
Onda su došli ratovi i zgrada je bombardovana. Nikada joj nije vraćen stari, originalni izgled, ostala je zauvek bez skulptura koje su je krasile sa strane Andrićevog venca.
`Zgrada je, inače, bila malo upotrbljavana. Dvor je zidao kralj Petar za sebe, useljen je krajem 1. svetskog rata, a kralj Aleksandar se preselio na Dedinje jer mu je u tom dvoru bilo teskobno. On tu nije proveo ni čitavu deceniju jer nije voleo da bude u bliskom kontaktu s podanicima`, priča Dulović.
Tokom 1. svetskog rata u Novom dvoru je bila smeštena austrijska komanda, a tokom 2. svetskog rata zgrada je bila u ruševinama i nije korištena.
Dulović kaže da je u sredini parka, danas Pionirskog, bio stari konak, kuća izvesnog trgovca Alekse Simića, iz 1835. godine. Konak je bio u upotrebi sve do 1903. godine i Majskog prevrata, ali ga je kralj Petar posle tih događaja srušio do temelja `kako bi zatro negativnu uspomenu`.
`Kao pandam tome sazidao je zgradu Starog dvora, u kojoj je danas smeštena Skupština grada`, kazao je Dulović.
A park - e on je nekada bio dvorski, ograđen zidom i u privatnom kraljevskom posedu. `Kraljevska porodica je u njemu izgradila igralište za kriket i odatle tako lepa i negovana stabla retkog drveća`, objašnjava istoričar.
U knjigama je ostalo zabeležno da `dvor Kneževine i Kraljevine Srbije, dvor Karađorđevića i Obrenovića, koji je bio ustanova od prvorazrednog političkog i društvenog značaja u 19. veku, njegova organizacija, ustrojstvo i svakodnevni život nisu posebno privlačili pažnju istraživača`.
Način života, bogatstvo i status beogradskog dvora moguće je rekonstruisati, kažu stručnjaci, samo donekle i to za vreme poslednjih Obrenovića, a na osnovu popisa njihove imovine, koji je izvršen posle Majskog prevrata.
Dnevnik o starateljstvu nad imanjem maloletnog kralja Aleksandra, koji je vodio izvesni Jovan Mišković, sadrži zanimljive podatke o vođenju dvorske ekonomije krajem osamdesetih godina.
Neki putopisci zabeležili su da je dvor u vreme kneza Mihaila bio mesto gde se `uz čibuk i kafu razgovaralo o zbivanjima u gradu i državi`.
U njemu su održavane svetkovine, balovi i prijemi. Dvor je imao električno osvetljenje, a na savremenike je snažan utisak ostavljala balska dvorana sa 322 sijalice.
Ostalo je zapisano i sećanje ministra spoljnih poslova Crne Gore Gavra Vukovića o prijemu koji je priređen njemu u čast 1902. godine. Za stolom su sedele 64 osobe, hrana je služena iz servisa od saksonskog porcelana, a vino točeno u čaše od češkog kristala s kraljevskim krunama i inicijalima kralja Milana. U vazama iz Sevra bilo je aranžirano topčidersko cveće i uz bogat jelovnik muzičari su svirali dela Mendelsona, Vagnera i Verdija.
Proglašenjem kraljevine 1882. godine srpska kraljevska kuća sve se više okretala evropskim uzorima. Tako je na godišnjicu proglašenja utvrđen tačan raspored proslave, pa su na blagodarenju u Sabornoj crkvi prisustvovale samo osobe s ulaznicama, a potom je organizovan i odlazak u dvor na podvorenje.
Prisustvo na dvoru podrazumevalo je i poštivanje određenih obrazaca ponašanja. Svaka dama dobijala je na ulazu knjižicu s upisanim redosledom igara u koju je upisivala partnera za svaku igru. Strogo se vodilo računa da dame ne ostaju dugo bez kavaljera, a ukoliko bi se to i dogodilo uvek su bili u rezervi partneri koji bi priskakali u pomoć. Raspored igara poštovan je veoma strogo, bio je prožet nacionalnim duhom kome je data evropska forma. Počinjalo se kolom kralja Milana, kraljice Natalije, kraljice Drage... Sledili su polka, mazurka, valcer, potom opet kolo, obično `Srbijanka`, zatim kotiljon.
Prema jednoj od sačuvanih devojačkih knjižica sa dvorskog bala održanog 1887. na programu je bilo 11 igara, sa pauzom posle osme.
Svedočanstva govore da su važan momenat u celom ceremonijalu činila pravila odevanja. Da ne bi bilo greške ili zabune, u protokolu i na svakoj pozivnici bila je tačno naznačena vrsta odeće, a najsvečanija je bila predviđena za velike dvorske balove.
Kao što je već rečeno, sadašnji izgled zgrade bio bi neprepoznatiljiv ljudima iz vremena kada je sazidan. U prizemlje se ulazilo iz pravca Starog dvora, preko monumentalnog stepeništa pod ovalnom kolonadom s udvojenim stubovima. Stepenište je, preko ulaznog hola, vodilo do centralnog dela, iz kojeg se moglo pristupiti velikom salonu i manjim salonima, trpezariji i pomoćnim prostorijama. Levo od ulaznog hola nalazilo se glavno stepenište, a sporedni ulaz s manjim stepeništem nalazio se s gornje strane dvorskog parka. Na prvom spratu bile su smeštene kraljeve i kraljičine privatne i radne prostorije -spavaće sobe s pratećim odajama, kabineti, saloni, biblioteka i trpezarija. Na drugom spratu nalazili su se Engleski i Japanski salon, spavaće sobe i biblioteka. Nameštaj i uređenje prostora nose osobenosti stilova Luja XIV, Luja XV i Luja XVI.
Bitne arhitektonske izmene fasade i u unutrašnjem rasporedu prostora izvedene su u periodu od 1948. do 1950. godine, kada su preduzeti opsežni radovi preuređenja Novog dvora za potrebe Izvršnog veća Srbije. Dograđena je svečana sala, na uglovima krila zgrade dograđena su dva takozvana ohridska salona s enterijerom izvedenim u duborezu. S fasade su uklonjeni visoki stubovi s orlovima, koji su vraćeni tek kada je pokojni Zoran Đinđić izabran za gradonačelnika Beograda.
Stručnjaci kažu da je zgrada Novog dvora najznačajnije ostvarenje arhitekte Titelbaha, oblikovana u akademskom maniru s elementima renesansne i barokne arhitekture, te da svojom monumentalnošću reprezentuje namenu objekta. Zbog svojih istorijskih i arhitektonskih vrednosti zgrada Novog dvora proglašena je za kulturno dobro.