Na golim brežuljcima Andaluzije uzdižu se deseci bijelih dimnjaka, kao da su nasumično razbacani po krajoliku.
Umjesto klasičnih krovova i pročelja, ovdje se vide zemljane padine iz kojih vode ulazi u kuće. Iz jednog takvog brežuljka čovjek ujutro izlazi, pozdravlja komšiju i odlazi na posao. Dobro ste pročitali – u španskom gradu Guadiksu (Guadix) ljudi i danas žive u domovima ukopanim duboko pod zemljom.
Najveće evropsko naselje pećinskih kuća
Guadiks se nalazi u pokrajini Granada, na visoravni pedesetak kilometara sjeveroistočno od grada Granade, i ubraja se među najstarija naselja u Španiji.
Daleko izvan granica Andaluzije poznat je po četvrti Barrio de las Cuevas, najvećem naselju pećinskih kuća u Evropi.
Procjenjuje se da se u ovom naselju nalazi oko 2.000 kuća ukopanih u zemlju, u kojima živi približno 4.000 stanovnika, iako se podaci razlikuju od izvora do izvora. Budući da Guadiks ima nešto više od 20.000 stanovnika, veliki dio njih svakodnevni život doslovno provodi pod zemljom, prenosi Putni kofer.
Pećinske kuće nastale iz borbe za opstanak
Većina ovih kuća iskopana je nakon pada Granade 1492. godine, kada je okončana mavarska vlast na Pirinejskom poluostrvu, a dio protjeranog stanovništva utočište pronašao u okolnim brdima.
U mekoj stijeni počeli su kopati skromne domove, daleko od pogleda i gradskih vlasti.
Prilike su se dodatno pogoršale nakon pobune Moriska 1568. godine, a početkom 17. vijeka uslijedila je naredba o njihovom protjerivanju iz Španije. Oni koji su uspjeli ostati skrivali su se upravo u pećinama, koje su vremenom postale trajni porodični domovi.
Savremeni domovi sa prirodnom klimom
Nekadašnja skloništa danas su udobni i potpuno opremljeni domovi.
Pećinske kuće imaju priključke za struju i vodu, frižidere, mašine za pranje veša i posuđa, kao i svu opremu koju ima savremeni stan. Pojedini vlasnici uredili su prostrana dvorišta, terase, pa čak i privatne bazene.
Klima-uređaj ovdje gotovo da nije potreban
Najveća prednost ovih domova krije se u zemlji koja ih okružuje.
Temperatura u pećinskim kućama tokom cijele godine kreće se između 18 i 20 stepeni, bez obzira na vremenske prilike. Dok ljeti andaluzijsko sunce prži spolja, unutrašnjost ostaje prijatno svježa, a zimi stijena zadržava toplotu.
Zahvaljujući prirodnoj izolaciji, potreba za grijanjem i hlađenjem znatno je manja, pa su i računi za energiju osjetno niži. Jedan lokalni vodič ispričao je da u svom domu uživa u svim pogodnostima savremenog života, uz gotovo upola manje troškove za energiju.
Kulisa za slavne filmove
Neobični pejzaži Guadiksa decenijama privlače i filmske stvaraoce.
Njegovi ogoljeni brežuljci i pećinska naselja poslužili su kao kulise za filmove „Doktor Živago“, „Dobar, loš, zao“, „Bilo jednom na Divljem zapadu“ i „Indijana Džons i posljednji krstaški pohod“.
Posjetioci danas mogu i sami doživjeti život pod zemljom. Mnoge pećinske kuće pretvorene su u apartmane i neobične hotele, dok interpretacijski centar na trgu Plaza del Padre Poveda, koji se takođe nalazi u pećini, prikazuje kako je nekada izgledao tradicionalni podzemni dom.
Za najbolji pogled na nepregledni niz bijelih dimnjaka vrijedi se popeti do vidikovca Mirador de la Magdalena, odakle se pruža panorama pećinske četvrti i planine Sijera Nevada u pozadini.
Dok svijet gradi sve više u visinu, stanovnici Guadiksa već više od pet vijekova pokazuju da se može sasvim dobro živjeti i – pod zemljom.