Milioni posjetilaca, ogromni pivski šatori i proslava bavarske tradicije učinili su Oktoberfest jednim od najpoznatijih festivala na svijetu. Ipak, njegovo ime često zbunjuje one koji prvi put planiraju posjetu: zašto manifestacija nazvana po oktobru počinje već u septembru?
Odgovor se krije u istoriji dužoj od dva vijeka, jednoj kraljevskoj svadbi i želji organizatora da iskoriste toplije vrijeme i duže dane.
Prema podacima navedenim u izvornom tekstu, minhenski festival godišnje privuče više od šest miliona ljudi, koji zajedno popiju približno 6,5 miliona litara piva.
Kako je kraljevska svadba postala narodni festival?
Oktoberfest je nastao kao petodnevna svadbena proslava koja je počela 12. oktobra 1810. godine.
Povod je bilo vjenčanje bavarskog prestolonasljednika Ludviga, budućeg kralja Ludviga Prvog, i princeze Tereze od Saksen-Hildburghauzena.
Svečanosti su završene konjskom trkom na otvorenom prostoru koji je postao poznat kao Terezina livada, odnosno Theresienwiese. Na tom mjestu održava se i današnji minhenski Oktoberfest.
Proslava je bila toliko popularna da je prerasla u godišnju manifestaciju, zadržavši naziv povezan s prvobitnim oktobarskim terminom.
Već 1811. godine konjska trka održana je zajedno s poljoprivrednom izložbom koju je organizovalo Bavarsko poljoprivredno udruženje.
Do 1818. godine pojavili su se štandovi s hranom i pićem, dok su krajem 19. vijeka velike pivske šatore počele da zamjenjuju manje pivske tezge.
Kakve veze imaju pivo i zabrana proizvodnje tokom ljeta?
Važno mjesto piva u bavarskoj tradiciji povezano je i s propisom iz 1553. godine, kojim je njegova proizvodnja zabranjena tokom toplih ljetnih mjeseci zbog bezbjednosti i kvaliteta.
Pivari su zato u martu proizvodili jače pivo koje je moglo da se čuva u hladnim podrumima tokom ljeta.
Taj stil, poznat kao Märzen, kasnije je postao blisko povezan s Oktoberfestom.
Prije početka nove jesenje proizvodnje trebalo je isprazniti preostale zalihe, a festival je pružao priliku da se pivo potroši i burad pripremi za naredni proizvodni ciklus.
Zašto je Oktoberfest pomjeren u septembar?
Kako je manifestacija rasla i trajala sve duže, mijenjao se i njen termin.
Prema hronologiji iz izvornog teksta, Oktoberfest je održavan u oktobru do 1871. godine, a naredne godine pomjeren je u septembar kako bi posjetioci mogli da uživaju u dužim danima i toplijem vremenu.
Septembarski početak zadržan je i kasnije, dok se završetak tradicionalno vezuje za prvu nedjelju u oktobru.
Naziv festivala, međutim, ostao je podsjetnik na njegov nastanak i kraljevsko vjenčanje iz 1810. godine.
Kada je održan Oktoberfest 2026. godine?
Minhenski Oktoberfest 2026. godine trajao je od subote, 19. septembra, do nedjelje, 4. oktobra.
Manifestacija obično traje 16 dana. Početak se određuje za subotu koja pada 15. septembra ili nakon tog datuma, a završetak za prvu nedjelju u oktobru.
Prvog dana održava se povorka ugostitelja i pivara, koja prolazi kroz Minhen do festivalskog prostora. U njoj učestvuju ukrašene kočije i pivarska zaprežna kola, a trasa je duga približno 6,4 kilometra.
Narednog dana održava se posebna povorka tradicionalnih nošnji i lovaca.
Šta znači uzvik "O'zapft is!"?
Zvanični početak Oktoberfesta označava gradonačelnik Minhena, koji u podne otvara prvo bure piva u šatoru Festhalle Schottenhamel.
Ceremoniju prati uzvik "O'zapft is!", što na bavarskom dijalektu znači da je bure otvoreno, odnosno da je točenje počelo.
Ova tradicija uvedena je 1950. godine, u vrijeme gradonačelnika Tomasa Vimera.
Otvaranje prvog bureta postalo je jedan od najprepoznatljivijih trenutaka festivala i simboličan početak slavlja.
Kako se Oktoberfest proširio na Ameriku?
Proslave inspirisane minhenskim festivalom danas se održavaju širom svijeta.
U američkom gradu La Krosu, u saveznoj državi Viskonsin, Oktoberfest je održan od 13. do 15. oktobra 1961. godine. Tokom šezdesetih i sedamdesetih godina slične manifestacije proširile su se širom SAD.
Sinsinati svoj Oktoberfest Zinzinnati, pokrenut 1976. godine, predstavlja kao najveću proslavu Oktoberfesta u Sjedinjenim Državama.
Američke manifestacije ne prate uvijek minhenski kalendar. Mnoge traju jedan ili dva vikenda, a pojedine se zaista održavaju u oktobru.
Tako je za denverski Oktoberfest 2026. bio predviđen termin tokom posljednja dva septembarska vikenda, dok je festival u Betlehemu, u Pensilvaniji, bio zakazan za prva dva vikenda u oktobru.