BEOGRAD - Međunarodno istraživanje o dostupnosti i kvalitetu budžetskih informacija je pokazalo da su na listi od 94 zemlje, od zemalja regiona najgore plasirane BiH (na 44. mjestu) i Albanija (33. mjesto).
Na listi od 94 zemlje, Srbija dijeli 36. mesto sa Ganom, sa ukupno 54 od mogućih 100 poena.
Boplji skor od BiH i Albanije imaju Rumunija (59), Hrvatska (59) i Bugarska (57), i Makedonija, sa skorom 49, dok se na vrhu liste, sa više od 80 poena, nalaze se Južnoafrička Republika, Novi Zeland, Velika Britanija, Francuska, Norveška, Švedska i SAD.
Istraživanje je sačinila organizacija Internešenel badžet partneršip (International Budget Partnership) iz Vašingtona, zajedno sa partnerskim organizacijama u 94 zemlje, u saradnji sa Transparentnost - Srbija, koja je bila partner na projektu .
U Indeksu otvorenosti budžeta se danlje navodi da čak 23 države imaju manje od 20 poena, među kojima je pet ocijenjeno nulom po svim kategorijama (Čad, Irak, Ekvatorijalna Gvineja, Fidži, Sao Tome i Principe).
Prema ocjeni Transparentnosti Srbija, u cilju ispravljanja manjkavosti neophodno je početi sa izradom nedostajućih budžetskih dokumenata, proširiti obrazloženje budžeta, obezbijediti građanima dodatne mogućnosti da utiču na budžet u toku njegove pripreme, stvoriti preduslove da DRI izvrši potpunu reviziju budžeta i korišćenja vanbudžetskih fondova, pažljivo raspraviti sve stavke revizorskog izveštaja i preduzeti potrebne mjere i radnje radi otklanjanja propusta na koje DRI ukaže – preporuke su za Srbiju.
Osim navedenog, Transparentnost - Srbija posebno ukazuje da je neophodno obezbijediti građanima, zainteresovanim grupama i stručnjacima da dobiju potpune i pravovremene informacije u toku pripreme budžeta i da kroz javne rasprave utiču na njegov sadržaj. Srbiji je takođe potrebno daleko ozbiljnije razmatranje efekata koje za budžet, društvene ili interesne grupe imaju zakoni, uredbe i pravilnici koji se tokom vremena donose kao i međunarodni sporazumi koje zemlja zaključuje.
Nepotpune informacije i odsustvo rasprave o ovim pitanjima često dovode do velikih kašnjenja u primjeni propisa, stvaranja pravne nesigurnosti i nepotrebnih troškova za privredu i stanovništvo ili otvaraju prostor za neopravdano privilegovanje uskih interesnih grupa koje utiču na sadržaj propisa, navedeno je u saopštenju. Transparentnost - Srbija je dodala da međunarodno istraživanje o otvorenosti budžeta, na osnovu kojeg se svake druge godine sačinjava Indeks otvorenosti budžeta, sprovode stručne i od vlasti zemalja u kojima rade nezavisne institucije širom svijeta.
Kroz Indeks otvorenosti budžeta ispituje se da li u nekoj zemlji postoji osam ključnih budžetskih dokumenata, da li ti dokumenti sadrže sve podatke koje bi trebalo i u kojoj mjeri su dostupni javnosti.
Drugi segment istraživanja je kvalitet pravnog okvira i djelotvornost prakse nadzora parlamenta i vrhovne revizorske institucije nad izvršnom vlašću u vezi sa pripremom i trošenjem budžeta. Najzad, Indeks pokazuje i u kojoj mjeri građani mogu da utiču na donošenje odluka u vezi sa budžetom.
Osnova za istraživanje je upitnik koji sadrži 92 pitanja. U okviru svakog pitanja postojeća regulativa ili praksa se ocjenjuje u odnosu na stepen dostizanja visokih standarda jednom od pet ocjena. Svaka ocjena mora biti dokumentovana i obrazložena, a podliježe i naknadnoj provjeri od strane dvoje nezavisnih stručnjaka iz inostranstva i provjeri IBP radi očuvanja konzistentnosti u primjeni metodologije.
Nakon toga se i predstavnicima vlasti zemlje na koju se istraživanje odnosi daje prilika da ukažu na eventualne propuste istraživača.