SARAJEVO - Posljedice usporavanja svjetske ekonomije i sve dublje krize u evrozoni uticaće na ekonomije zemalja jugoistočne Evrope, uključujući BiH, putem trgovine, direktnih stranih investicija, stranih banaka, te doznaka iz inostranstva.
Ističe to Svjetska banka u svom prvom ekonomskom izvještaju o jugoistočnoj Evropi, koji je obuhvatio BiH, Srbiju, Crnu Goru, Makedoniju, Albaniju i takozvanu državu Kosovo.
Stručnjaci Svjetske banke ističu da je trgovina jugoistočne Evrope sa Evropskom unijom ključni pokretač izvoza i sveukupnog ekonomskog rasta ovog regiona, ukazujući da na EU otpada između 30 i skoro 50 odsto bruto domaćeg proizvoda (BDP) pobrojanih zemalja. U Svjetskoj banci su zbog te zavisnosti smanjili ranije prognoze ekonomskog rasta regije.
"Naše projekcije predviđaju rast u ovoj regiji od 2,5 procenta u 2011. i 2,1 odsto u 2012. godini", kazao je Ron Hud, vodeći ekonomista u Jedinici sektora Svjetske banke za smanjenje siromaštva i ekonomsko upravljanje za regiju Evrope i centralne Azije i vodeći autor izvještaja.
Za BiH se prognozira rast ispod prosjeka od dva odsto u ovoj godini i svega jedan procenat u 2012. Međutim, čak i ove skromne projekcije rasta pretpostavljaju da će se kriza u evrozoni riješiti na pravi način.
"Ako kreatori politike zakažu i kriza se pogorša, ekonomski rast u zemljama jugoistočne Evrope bi mogao biti mnogo slabiji", ukazuje Hud.
Investitori iz EU predstavljaju najvećeg zbirnog stranog ulagača u regiju, s neto prilivom u vrijednosti od preko dva odsto BDP-a zapadnog Balkana. Zemlje evrozone, takođe, predstavljaju značajan izvor doznaka za sve zemlje regiona, posebno za Kosovo, Albaniju, BiH i Srbiju.
U izvještaju se naznačava da prisustvo stranih banaka predstavlja još jedan kanal potencijalnog uticaja s obzirom na to da udio stranih banaka u ukupnoj aktivi bankarskog sektora regiona iznosi 89 odsto.
Iako se sveukupan bankarski sistem u regionu čini otpornim, uz veliku likvidnost i značajno osiguranje kapitala, Hud ističe da se postojeći kreditni i rizik finansiranja povećavaju.
"Gotovo sve strane banke u regionu su iz zemalja EU, uz dosta velik udio u vlasništvu banaka iz Grčke i Italije. Dalji stres u njihovim matičnim bankama bi mogao dovesti do još jednog urušavanja kredita u regiji", upozorava Hud.
Iako se čini da je osigurano kratkoročno finansiranje fiskalnog deficita, u izvještaju se napominje da izgledi za dugoročniji period ostaju teški. Naglo povećanje bruto spoljnog i vladinog duga u odnosu na BDP između 2008. i 2010, uglavnom se pripisuje vladinom zaduživanju u cilju finansiranja fiskalnog deficita, što je iskorišteno za ublažavanje efekata krize.
"Dalji ekonomski rast će morati biti vođen u većoj mjeri investicijama i povećanjem produktivnosti, što jača konkurentnost i proizvodne kapacitete, nego potrošnjom podstaknutom spoljnim finansiranjem i investicijama u nekretnine i ostalu imovinu", kaže Džejn Armitaž, regionalni koordinator Svjetske banke za jugoistočnu Evropu.