SAD su i prije jednog vijeka bile preplavljene bogatstvom, a bogati su od tada postajali samo još bogatiji.
Forbes je počeo da objavljuje godišnju listu Forbes 400 najbogatijih Amerikanaca 1982. godine. Ali bogataše je počeo da prati još 1918. godine.
Tada je osnivač magazina B. C. Forbes anketirao "najuglednije bankare u zemlji" kako bi pronašao 30 najvećih američkih bogataša.
Najbogatiji čovjek u SAD u to vrijeme bio je Džon D. Rokfeler (John D. Rockefeller). Njegova kompanija Standard Oil, na osnovu Šermanovog antimonopolskog zakona iz 1911. godine, bila je razbijena na 34 manje, ali i dalje veoma profitabilne kompanije.
"Rečeno mi je da je Rokfelerovo bogatstvo prešlo granicu od milijardu dolara prije tri ili četiri godine", napisao je B. C. Forbes.
Sa bogatstvom od 1,2 milijarde dolara, Rokfeler je imao dovoljno novca da svakom stanovniku SAD da po 10 dolara, što bi danas odgovaralo iznosu od 240 dolara.
Drugoplasirani Henri Klej Frik (Henry Clay Frick) tiho je izgradio bogatstvo u industriji koksa i čelika.
Endrju Karnegi (Andrew Carnegie), koji je zauzeo treće mjesto, već je bio poklonio oko 300 miliona dolara svog bogatstva stečenog u industriji čelika, što bi danas odgovaralo iznosu većem od 6,5 milijardi dolara.
Bio je vođen uvjerenjem da "onaj ko umre tako bogat, umire osramoćen". Ali Karnegi je i dalje bio toliko bogat da je, kako je B. C. Forbes rekao, ostao "u opasnosti da umre osramoćen".
Koliko su zajedno imali najbogatiji Amerikanci?
Ukupno je 30 najbogatijih ljudi u SAD 1918. godine posjedovalo gotovo 3,7 milijardi dolara, u vrijeme kada je prosječno američko domaćinstvo zarađivalo manje od 2.000 dolara godišnje.
Koncentracija bogatstva na vrhu bila je zapanjujuća.
"Ukupan iznos novca u opticaju u Sjedinjenim Državama manji je od 5.000.000.000 dolara", pisao je Forbes.
"Kada bi njih tridesetorica mogla da svoje bogatstvo pretvore u gotovinu, mogli bi da apsorbuju više od dvije trećine novca u zemlji."
Mask 30 puta bogatiji od Rokfelera
Ipak, na mnogo načina, ti iznosi blijede u poređenju sa bogatstvom koje su američki superbogataši stekli tokom više od jednog vijeka od objavljivanja prve Forbesove liste.
Tačno je da klasa milijardera danas ne kontroliše ni približno toliki dio mnogo veće i složenije američke ekonomije.
Ali 30 najbogatijih Amerikanaca na Forbesovoj listi za 2026. zajedno vrijedi 4,4 biliona dolara – 50 puta više nego 30 najbogatijih 1918. godine, čak i kada se uračuna inflacija.
U junu je Ilon Mask (Elon Musk) nakratko postao prvi bilioner na svijetu. Mask je, kada se iznos prilagodi inflaciji, 30 puta bogatiji nego što je bio Džon D. Rokfeler.
Tu je i dinamičnost tržišta.
Doprinosi mnogih bogataša sa liste iz 1918. društvu opstali su tokom proteklih 108 godina. Pomogli su u stvaranju svega, od Kodak fotoaparata do Univerziteta Djuk.
Ali njihova ogromna bogatstva uglavnom su se vremenom rasula ili su ih uništili konkurenti.
Danas na Forbes 400 više nema nijednog Forda, Astora ili Vanderbilta. Čak je i Rokfelerovo bogatstvo raspodijeljeno među desetinama nasljednika, od kojih nijedan ne vrijedi ni milijardu dolara.
Nasuprot tome, više od 70 odsto današnjih članova Forbes 400 liste steklo je bogatstvo sopstvenim radom, što znači da su ga sami izgradili umjesto da su ga naslijedili.
Oko dvije trećine od 30 najbogatijih Amerikanaca 1918. zarađivalo je novac proizvodnjom robe ili eksploatacijom sirovina. Danas je polovina članova Forbes 400 liste stekla bogatstvo u finansijama ili tehnologiji, uključujući desetine milijardera iz oblasti vještačke inteligencije koji ponovo rade na tome da iz temelja promijene ekonomski poredak.
Kako piše Forbes, ovo je 30 najbogatijih Amerikanaca 1918. godine prema njihovoj prvoj listi bogataša.
1. Džon D. Rokfeler (John D. Rockefeller), 1839–1937.
Izvor bogatstva: Nafta Neto bogatstvo 1918: 1,2 milijarde dolara Neto bogatstvo 2026: 29 milijardi dolara
"Ukoliko bi bogatstvo gospodina Rokfelera", napisao je B. C. Forbes, "moglo da se pretvori u gotovinu i ravnopravno podijeli – što nije bilo moguće – svakom muškarcu, ženi i djetetu u Sjedinjenim Državama pripalo bi po 10 dolara."
Rokfeler je tokom života poklonio više od 500 miliona dolara, što danas vrijedi najmanje 11,5 milijardi dolara, ali njegovi nasljednici i dalje zajedno posjeduju procijenjenih 12,5 milijardi dolara.
2. Henri Klej Frik (Henry Clay Frick), 1849–1919.
Izvor bogatstva: Koks, čelik Neto bogatstvo 1918: 225 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 5,4 milijarde dolara
Ovaj stanovnik Pitsburga obogatio se prodajući Karnegiju koks, sirovinu koja se koristi u proizvodnji čelika, i kao partner u Karnegijevim kompanijama iz industrije čelika.
3. Endrju Karnegi (Andrew Carnegie), 1835–1919.
Izvor bogatstva: Čelik Neto bogatstvo 1918: 200 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 4,8 milijardi dolara
Karnegi je napisao knjigu "The Gospel of Wealth" ("Jevanđelje bogatstva"), preteču Giving Pledgea Bila Gejtsa (Bill Gates) i Vorena Bafeta (Warren Buffett), u kojoj je propovijedao: "Onaj ko umre tako bogat, umire osramoćen."
Tokom života je u dobrotvorne svrhe donirao procijenjenih 350 miliona dolara, što danas vrijedi najmanje 6,5 milijardi dolara.
4. Džordž F. Bejker (George F. Baker), 1840–1931.
Izvor bogatstva: Bankarstvo Neto bogatstvo 1918: 150 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 3,6 milijardi dolara
Bejker je od bankarskog službenika dogurao do predsjednika Prve nacionalne banke, ali je van Volstrita ostao prilično nepoznat.
"Nikada nijednom niste vidjeli Džordža F. Bejkera citiranog u novinama", primijetio je B. C. Forbes. "Njegova odbojnost prema intervjuima dublja je od Atlantika."
On je 1924. dao pet miliona dolara, što bi danas iznosilo oko 100 miliona dolara, i samostalno finansirao osnivanje Harvard poslovne škole.
4. Vilijam Rokfeler (William Rockefeller), 1841–1922.
Izvor bogatstva: Nafta, željeznice Neto bogatstvo 1918: 150 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 3,6 milijardi dolara
Mlađi brat Džona D. Rokfelera prvo je radio kao knjigovođa, a zatim kao trgovac poljoprivrednim proizvodima, prije nego što je ušao u naftni biznis.
6. Edvard S. Harknes (Edward S. Harkness), 1874–1940.
Izvor bogatstva: Nafta Neto bogatstvo 1918: 125 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: tri milijarde dolara
Naslijedio je milione od oca Stivena, partnera u kompaniji Standard Oil, i brata Čarlsa, koji je 1916. umro bez djece.
6. Dž. Ogden Armor (J. Ogden Armour), 1863–1927.
Izvor bogatstva: Industrija prerade mesa Neto bogatstvo 1918: 125 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: tri milijarde dolara
Nakon smrti oca 1901. preuzeo je čikašku kompaniju za preradu mesa Armour & Co. i povećao njenu prodaju sa 182 miliona na više od milijardu dolara.
Pad privrede poslije Prvog svjetskog rata i loše investicije gotovo su potpuno izbrisali Armorovo bogatstvo do njegove smrti.
8. Henri Ford (Henry Ford), 1863–1947.
Izvor bogatstva: Automobili Neto bogatstvo 1918: 100 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 2,4 milijarde dolara
"Karijera gospodina Forda toliko je dobro poznata da nema potrebe da je ponovo prepričavamo", napisao je B. C. Forbes.
8. V. K. Vanderbilt (W. K. Vanderbilt), 1849–1920.
Izvor bogatstva: Željeznice Neto bogatstvo 1918: 100 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 2,4 milijarde dolara
Unuk Komodora Vanderbilta postao je poglavar porodice 1899. godine nakon smrti starijeg brata Kornelijusa II.
8. Edvard H. R. Grin (Edward H. R. Green), 1868–1936.
Izvor bogatstva: Bankarstvo Neto bogatstvo 1918: 100 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 2,4 milijarde dolara
Sin "Vještice sa Volstrita" Heti Grin (Hetty Green) odrastao je u jeftinim pansionima zbog straha svoje štedljive majke milionerke od otmice i njenog odbijanja da plaća porez na imovinu.
Grin je na kraju naslijedio dio bogatstva koje je Heti stekla štedljivim životom i promišljenim investicijama. Kupio je imanja, jahte, automobile i privatni aerodrom.
11. Meri Hariman (Mary Harriman), 1851–1932.
Izvor bogatstva: Željeznice Neto bogatstvo 1918: 80 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 1,9 milijardi dolara
Meri Vilijamson Averel Hariman naslijedila je 69 miliona dolara kada je njen suprug, željeznički tajkun, umro 1909. godine.
12. Vinsent Astor (Vincent Astor), 1891–1959.
Izvor bogatstva: Nekretnine Neto bogatstvo 1918: 75 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 1,8 milijardi dolara
Pra-praunuk Džona Džejkoba Astora (John Jacob Astor), trgovca krznom koji se smatra prvim američkim multimilionerom.
Kada je Astor dospio na Forbesovu listu bogataša, bio je u inostranstvu i borio se u Prvom svjetskom ratu. Astor se 1917. priključio mornarici, uprkos tome što mu je otac poginuo na Titaniku. Ustupio je vladi svoju jahtu za korištenje kao ratni brod.
13. Džejms Stilman (James Stillman), 1850–1918.
Izvor bogatstva: Pamuk, bankarstvo Neto bogatstvo 1918: 70 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 1,7 milijardi dolara
Sin trgovca pamukom, Stilman je napustio studije medicine kako bi se pridružio porodičnom poslu. Zaradio je milione prije nego što se okrenuo bankarstvu.
13. Tomas F. Rajan (Thomas F. Ryan), 1851–1928.
Izvor bogatstva: Gradski prevoz, duvan Neto bogatstvo 1918: 70 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 1,7 milijardi dolara
Finansijer sa Volstrita objedinio je njujorške tramvajske linije u prvu holding kompaniju u Americi. Njegova ulaganja u duvansku industriju objedinjena su u ogromnoj kompaniji American Tobacco Džejmsa Djuka (James Duke).
Slovo F u njegovom imenu, sasvim prikladno, označavalo je riječ Fortune, odnosno "bogatstvo".
13. Danijel Gugenhajm (Daniel Guggenheim), 1856–1930.
Izvor bogatstva: Rudarstvo, topljenje rude Neto bogatstvo 1918: 70 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 1,7 milijardi dolara
Bogatstvo je stekao kupujući rudnike krajem 19. vijeka zajedno sa ocem Mejerom i braćom. Jedan od njih, mlađi brat Solomon, osnovao je njujorški muzej koji je projektovao Frenk Lojd Rajt (Frank Lloyd Wright).
13. Čarls M. Švab (Charles M. Schwab), 1862–1939.
Izvor bogatstva: Čelik Neto bogatstvo 1918: 70 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 1,7 milijardi dolara
Nije u srodstvu sa drugim Čarlsom Švabom, poznatim brokerom.
Ovaj Švab je od radnika koji je zabijao kolje napredovao do predsjednika kompanije Carnegie Steel, zatim U.S. Steel, a potom Bethlehem Steel. Rasipao je novac na prijatelje i porodicu i umro bez novca.
13. Dž. P. Morgan mlađi (J. P. Morgan Jr.), 1867–1943.
Izvor bogatstva: Bankarstvo Neto bogatstvo 1918: 70 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 1,7 milijardi dolara
Sin i slika i prilika Dž. P. Morgana.
18. Margaret Olivija Slokum Sejdž (Margaret Olivia Slocum Sage), 1828–1918.
Izvor bogatstva: Bankarstvo Neto bogatstvo 1918: 60 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 1,4 milijarde dolara
Naslijedila je 60 miliona dolara kada je njen suprug, ozloglašeno škrt finansijer sa Volstrita Rasel Sejdž, umro 1906. godine. Ostatak života provela je poklanjajući novac u dobrotvorne svrhe.
18. Sajrus H. Mekormik II (Cyrus H. McCormick II), 1859–1936.
Izvor bogatstva: Poljoprivredne mašine Neto bogatstvo 1918: 60 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 1,4 milijarde dolara
Njegov otac je izumio žetelicu, transformisao poljoprivredu i pomogao pokretanju industrijske revolucije tako što je oslobodio poljoprivredne radnike za rad u fabrikama.
18. Džozef Vajdner (Joseph Widener), 1872–1943.
Izvor bogatstva: Gradski prevoz Neto bogatstvo 1918: 60 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 1,4 milijarde dolara
Njegov otac je bogatstvo stekao u industriji tramvaja. On se, kao vlasnik njujorškog hipodroma Belmont Park, više posvetio trkama rasnih konja.
18. Artur Kurtis Džejms (Arthur Curtiss James), 1867–1941.
Izvor bogatstva: Rudarstvo, željeznice Neto bogatstvo 1918: 60 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 1,4 milijarde dolara
Naslijedio je milione iz rudarstva i izgradio željezničko carstvo koje se prostiralo na četvrtini teritorije SAD.
18. Nikolas F. Brejdi (Nicholas F. Brady), 1878–1930.
Izvor bogatstva: Gradski prevoz Neto bogatstvo 1918: 60 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 1,4 milijarde dolara
Njegov otac izgradio je mrežu njujorških gradskih linija i elektroprivrednih kompanija koje su kasnije postale dio kompanije Con Edison.
23. Džejkob H. Šif (Jacob H. Schiff), 1847–1920.
Izvor bogatstva: Bankarstvo Neto bogatstvo 1918: 50 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 1,2 milijarde dolara
Ugledni investicioni bankar finansirao je ekspanziju željeznice i japansku stranu tokom Rusko-japanskog rata.
23. Džejms B. Djuk (James B. Duke), 1857–1925.
Izvor bogatstva: Duvan Neto bogatstvo 1918: 50 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 1,2 milijarde dolara
Sa oko 90 odsto tržišta, Djukova kompanija American Tobacco bila je "Standard Oil" industrije cigareta.
Njegova fondacija Duke Endowment finansirala je osnivanje Univerziteta Djuk 1924. godine i tokom proteklog vijeka toj instituciji donirala dvije milijarde dolara.
23. Džordž Istmen (George Eastman), 1854–1932.
Izvor bogatstva: Fotoaparati Neto bogatstvo 1918: 50 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 1,2 milijarde dolara
Čovjek koji je svojim pristupačnim Kodak fotoaparatima približio fotografiju širokim masama.
Bolujući od bolesti kičme, Istmen je 1932. izvršio samoubistvo. U poruci je napisao: "Moj posao je završen. Zašto čekati?"
23. Pjer S. Dipon II (Pierre S. du Pont II), 1870–1954.
Izvor bogatstva: Barut Neto bogatstvo 1918: 50 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 1,2 milijarde dolara
Eksplozivi su porodicu Dipon učinili bogatom, ali je on pomogao da se kompanija transformiše u diversifikovani hemijski gigant. Bio je i predsjednik kompanije General Motors.
23. Luis F. Svift (Louis F. Swift), 1861–1937.
Izvor bogatstva: Industrija prerade mesa Neto bogatstvo 1918: 50 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 1,2 milijarde dolara
Njegov otac bio je pionir uvođenja željezničkih vagona sa rashladnim uređajima.
23. Džulijus Rozenvald (Julius Rosenwald), 1862–1932.
Izvor bogatstva: Prodaja putem pošte Neto bogatstvo 1918: 50 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 1,2 milijarde dolara
Milioner koji se obogatio prodajom putem pošte uložio je novac u kompaniju Sears & Roebuck 1895. godine i pretvorio je u ono što je svojevremeno bio najveći trgovinski lanac na svijetu.
23. Luiza Klisbi Vajs Luis (Louise Clisby Wise Lewis), 1895–1937.
Izvor bogatstva: Nafta Neto bogatstvo 1918: 50 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 1,2 milijarde dolara
Njena tetka bila je udovica Henrija Flaglera, partnera u kompaniji Standard Oil i investitora u razvoj Floride.
Špekulanti sa Volstrita su pogriješili. Luiza nije bila glavni nasljednik svoje tetke. Umjesto toga, dobila je dio imovine na Floridi, uz 200.000 dolara godišnje do svoje 40. godine, a potom i pet miliona dolara u gotovini.
Impresivno za 1918. godinu, ali samo djelić onoga što je procijenio B. C. Forbes.
23. Henri Fips (Henry Phipps), 1839–1930.
Izvor bogatstva: Čelik Neto bogatstvo 1918: 50 miliona dolara Neto bogatstvo 2026: 1,2 milijarde dolara
Bio je partner i prijatelj Endrjua Karnegija iz djetinjstva.