BANJALUKA - Banjalučka berza u prvom polugodištu ove godine bilježi najmanji rast glavnog indeksa među berzama zemalja bivše Jugoslavije koje su, izuzev u Sloveniji, u prvih nekoliko mjeseci imale izuzetno snažan skok da bi potom u većoj ili manjoj mjeri ušle u "crvenu zonu".
Banjalučki indeks BIRS je u prva tri i po mjeseca imao rast od 80,9 odsto da bi od tada počeo značajnije padati, zbog čega su investitori kraj juna dočekali s prinosom od `svega` 27,4 odsto.
U Banjalučkoj berzi kažu da pri analizi kretanja BIRS-a treba uzeti u obzir višegodišnji prethodni period u kojem je on bilježio visok rast, zbog čega je, kako navode, jednom moralo doći do njegove korekcije.
`Investitori su u kontaktima sa nama izrazili nezadovoljstvo izborom modela privatizacije Rudnika i Termoelektrane Gacko, pa bi i to mogao biti jedan od razloga korekcije indeksa, pogotovo što se te aktivnosti poklapaju s periodom pesimizma na berzi`, kaže Darko Lakić, pomoćnik direktora Banjalučke berze.
Vremenski gotovo identično kretanje indeksa samo sa pozitivnijim ishodom bilježi sarajevski SASX-10. Taj indeks je do sredine aprila imao uzlet od oko 110 odsto, da bi poslije korekcije polugodište završio u plusu za 52,92 odsto. Time je, ipak, uspješniji od zagrebačkog indeksa CROBEX, koji je kraj juna u odnosu na početak godine okončao u `zelenom` za 50,66 odsto.
Ivan Soldo, analitičar u brokerskoj kući `FIMA-Vrijednosnice` iz Varaždina, kaže da je rast CROBEX-a u prvom kvartalu prouzrkovan rastom akcija kompanije INA koje su za sobom povukle i druge akcije, dok je sljedeći zeleni talas nastao poslije objave pozitivnih finansijskih izvještaja preduzeća, posebno iz građevinskog sektora.
`Poslije toga, u maju dolazi do uobičajene sezonske korekcije na Zagrebačkoj berzi. Na ovom tržištu se može primijeniti američka poslovica koja kaže 'prodaj prije maja i otiđi da bi izbjegao korekciju'`, navodi Soldo.
Najveći bum na ex-YU prostoru imale su dvije crnogorske berze, čiji su indeksi do početka maja ostvarili skok od oko 160 odsto. Poslije toga je uslijedila relativno blaža korekcija, pa je indeks Montenegroberze MOSTE kraj polugodišta dočekao sa rastom od 698,31 odsto, a glavni indeks podgoričke NEX berze 124 odsto. Slijede ih makedonski indeks MBI-10, koji je ostvario rast od 86,83 odsto, te beogradski BELEX15 sa rastom od 69,26 odsto.
Vladan Pavlović, analitičar u brokerskoj kući `Senzal` iz Beograda, kaže da je u Srbiji u prvom mahu dosta akcija raslo bez vidljivog razloga, tako da je i korekcija cijena u zadnjem periodu zapravo bila očekivana.
`Investitori su generalno od maja manje aktivni, očekivanja se na neki način ispumpaju iz cene akcija i ulazi se u zonu prodaja`, kaže Petrović.
Iako se indeks Ljubljanske berze SBI20 nalazi tek na petom mjestu sa polugodišnjim rastom od 65,46 odsto, on je zbog kontinuiranog uspona nedavno doživio svoj istorijski vrijednosni rekord prelazeći 10.600 indeksnih poena.
Uticaj politike
Koliko burna politička dešavanja mogu uticati na kretanja cijene akcija na berzi, ove godine se, prema ocjeni analitičara, najbolje vidjelo u maju prilikom izbora radikala Tomislava Nikolića za predsjednika Skupštine Srbije.
Za samo dva dana njegove `vladavine`, glavni indeks Beogradske berze usljed pesimizma investitora pao je za rekordnih 11 odsto, da bi se poslije smjene Nikolića gotovo u istom obimu oporavio.