LONDON - Privreda Velike Britanije zapala je u recesiju, prvi put od 1991. godine, nakon što je u drugom tromjesečju zaredom zabilježen pad bruto domaćeg proizvoda (BDP), pokazali su juče objavljeni konačni statistički podaci za 2008. godinu.
Velika Britanija se tako pridružila zemljama evrozone, Japanu i SAD, koji su takođe u recesiji, dok globalna ekonomija pokušava da se oporavi od kraha kreditnog tržišta.
U četvrtom prošlogodišnjem tromjesečju britanska privreda je pala za 1,5 procenata u odnosu na BDP koji je u trećem kvartalu 2008. smanjen za 0,6 odsto. To je najveći pad od drugog tromjesečja 1980. godine iz doba Vlade Margaret Tačer. Britanska ekonomija je u cijeloj 2008. godini porasla za 0,7 odsto, što je bila najniža stopa rasta od 1992. godine.
Britanski statistički zavod je saopštio da je u odnosu na isti period 2007. godine britanski BDP u posljednjem lanjskom tromjesečju pao za 1,8 odsto, poslije rasta od 0,3 procenta u trećem kvartalu u odnosu na isti kvartal 2007. godine. Ekonomisti su, međutim, očekivali pad za 1,2 odsto, što znači da se situacija mnogo brže pogoršava.
Najveći pad zabilježila je prerađivačka industrija, čija se produkcija u posljednjem prošlogodišnjem tromjesečju u odnosu na prethodni kvartal smanjila za 4,6 procenata, a u odnosu na četvrti kvartal 2007. godine čak za sedam odsto. Eksploatacija sirovina je smanjena za 1,6 odsto, a na godišnjem nivou za 7,3 procenta, dok je sektor usluga oslabio u poređenju posljednjih kvartala za jedan odsto, a za 0,7 procenata u odnosu na isti kvartal 2007. godine.
Britanski premijer Gordon Braun je izjavio da Vlada koristi sva oružja u borbi protiv svjetske ekonomske krize. Braun je ocijenio da će dužina trajanja recesije u Velikoj Britaniji zavisiti od stepena međunarodne saradnje, navodeći da su sadašnje okolnosti kao potpuno drugačije u odnosu na prethodne recesije s kojima su se Britanci suočavali.
Strah od produbljivanja krize u svijetu nakon što je i Velika Britanija zvanično ušla u recesiju investitore podstiče na ulaganja u sigurnija utočišta za kapital, pa je juče zabilježen pad cijene akcija na svjetskim berzama i rast dolara i jena. Pored dolara i jena kao sigurno utočište investitori vide i u švajcarskom franku, koji snažno raste.
Guverner Bank of England Mervin King kazao je da bi banka mogla da krene u kupovinu korporativnih obveznica i komercijalnih zapisa. Ruke centralne banke su praktično vezane, jer su kamatne stope u Velikoj Britaniji već na rekordno niskih 1,5 odsto. Bank of England je u razdoblju od oktobra snizila ključne kamatne stope za 3,5 odsto da bi podstakla privredu u uslovima pada aktivnosti u svijetu.
Pad Londonske berze i funte
Glavni indeks Londonske berze FTSE100, nakon što je saopšteno da je Velika Britanija ušla u recesiju, potonuo je ispod 4.000 bodova, na svoj najniži nivo od početka decembra 2008. godine. Reagovala je i domaća valuta funta, koja je oslabila na 1,36 dolara i pala na 23-godišnji minimum prema dolaru. Prema japanskom jenu funta je potonula više od tri odsto na 119,25 jena, što je njen najniži kurs od 1975. godine od kada ga Bank of England prati.
Otkako je britansku ekonomiju značajno pogodila svjetska finansijska kriza, cijene kuća padaju, a nasuprot tome naglo raste nezaposlenost, koja se popela na blizu dva miliona ljudi ili 6,1 odsto.