NJUJORK, TOKIO, FRANKFURT - Investitori na najvećim svjetskim berzama 2008. godinu neće pamtiti po dobru, jer su njihovi indeksi potonuli na istorijske minimume.
Tokijska berza okončala je svoju najgoru godinu u istoriji s padom prosječne vrijednosti akcija glavnog indeksa Nikkei 225 od 42 odsto. Akcije su tokom 2008. godine potonule zbog svjetske finansijske krize i jačanja vrijednosti jena, što je japanske proizvode učinilo skupljim na globalnom tržištu. Posljednji put u 58 godina postojanja Tokijska berza je potres slične snage doživjela 1990. godine, na početku dugog razdoblja ekonomske stagnacije, kada je Nikkei imao godišnji pad za 39 procenata.
Brokeri kažu da je ova godina bila "potpuna katastofa" i da niko nije očekivao tako veliki pad. Koliko je 2008. godina bila teška za investitore govori podatak da je jedna od najstabilnijih i najmoćnijih japanskih kompanija "Sony" izgubila 60 odsto vrijednosti. Usljed takvog razvoja situacije na berzi analitičari očekuju veći broj otpuštanja i manje profite korporacija u godini koja je počela. Posebno teško će, kažu oni, biti proizvođačima automobila koji su već progurali veoma tešku godinu.
Američko tržište akcija doživjelo je u 2008. godini najveći pad od vremena "velike depresije" tridesetih godina prošlog vijeka, a tome je najviše doprinio kolaps akcija finansijskih kompanija, proizvođača energije i metalskog sektora. Čak 80 od 84 finansijske institucije, koje potpadaju pod indeks "Standard & Poor's 500", završilo je u minusu, a cijena akcija vodećih američkih banaka - Citigroupa, Bank of America i Goldman Sachsa pala je za više od 60 odsto.
"Dugo će se pisati o ovoj godini", izjavio je krajem 2008. godine Dankan Niderauer, direktor Njujorške berze.
"S&P indeks 500" pao je u 2008. godini 38,5 procenata - samo desetinu procenta manje od sunovrata iz 1937. godine. Industrijski indeks Dow Jones istovremeno je izgubio 34 procenta vrijednosti ostvarivši najoštriji pad od 1931. godine.
Glavni indeks njemačkog tržišta akcija DAX, jednog od vodećih u Evropi, 2008. godinu je završio s padom od 40,4 odsto, drugim po veličini u svojoj dvadesetogodišnjoj istoriji. Poput drugih svjetskih tržišta i Frankfurtska berza je podlegla globalnoj finansijskoj krizi. Negativni rekord i dalje drži pad od 44 procenta iz 2002. godine. Prošle godine DAX je pretrpio pet od deset najvećih dnevnih gubitaka vrijednosti, većih od sedam procenata, ali nije oborio rekordni pad za 69 odsto od 16. oktobra 1989. godine.
Od pojedinačnih učesnika u indeksnoj korpi DAX, najviše su izgubile akcije proizvođača čipova "Infineon" (88,1 odsto), Commerzbank (74,7 odsto) i Deutsche Postbank (74,5 odsto). U potpuno suprotnom smjeru kretale su se akcije automobilskog koncerna "Volkswagen", koje su ojačale 60,2 odsto. Njih su u jesen povukli nagore planovi "Porschea" da u najvećem evropskom proizvođaču automobila stekne većinski udio.