FRANKFURT - Uzlet evra i kreditna kriza u SAD bacaju sjenke na evropsku ekonomiju, jačajući pritisak na Evropsku centralnu banku (ECB) da digne ruke od budućih povećanja kamatne stope koja mogu da podignu evro na još veće visine u odnosu na američki dolar.
Ne očekuje se nikakva promjena kamata na današnjem sastanku banke, ali će predsjednik ECB-a, Žan-Klod Triše, paralelno s odlukama sastanka Engleske banke, pokušati da nađe odgovor na pitanje kako centralne banke namjeravaju da se odbrane od potresa iz SAD.
Triše i guverner Engleske banke, Mervin King, su pod neuobičajeno snažnim političkim pritiskom. Triše je suočen sa zahtjevima novog francuskog predsjednika Nikole Sarkozija da ECB učini više u zaustavljanju rasta evra, dok je King zasut krhotinama udara američke kreditne krize, kao što je juriš ulagača na banku Northern Rock.
Lom na tržištu hipotekarnih zajmova u SAD nastavlja da širi nevolje u Evropi, gdje je džinovska švajcarska banka UBS u ponedjeljak objavila ogromne gubitke i gdje su pred Northern Rockom osvanuli dugi redovi klijenata nestrpljivih da povuku svoj novac.
U naporu da smiri tržišta i spriječi da kriza pozajmica i oštri pad na stambenom sektoru dovedu do opšteg usporavanja ekonomije SAD, američka centralna banka je nedavno smanjila dolarsku kamatnu stopu za neočekivano velikih pola procenta, na 4,75 sa 5,25 odsto.
Taj potez je, međutim, pogoršao Trišeove probleme jer je ubrzao pad dolara u odnosu na zajednički novac 69 država EU. Niže kamate mogu da oslabe valutu jer ulagačima nude manji povrat na uloge u toj valuti.
Evro, ili `superevro` kako su već počeli ga zovu, dostigao je u ponedjeljak najvišu vrijednost u istoriji od 1,4284 dolara.
Zapravo, osam puta je obarao sopstveni rekord u isto toliko radnih dana, što je usijalo strahovanja da će poskupljenje evra pogoditi evropsku ekonomiju, koja se i dalje solidno oporavlja, time što će učiniti evropski izvoz skupljim.
Vrtoglavi uzlet evra
U proteklih pet godina evro je ojačao u odnosu na dolar za 66 odsto. Samo u ovoj godini evro je dobio osam odsto vrijednosti dostigavši rekordni nivo prema dolaru.