NJUJORK - Najbolje plaćen direktor kompanije u SAD koja javno posluje u protekloj deceniji bio je osnivač i generalni direktor proizvođača kompjuterskih softvera i hardvera "Oracle" Leri Elison, koji je u tom periodu zaradio oko 1,8 milijardi dolara.
Listu 25 najplaćenijih direktora u periodu od 2000. do 2009. godine sastavio je američki poslovni list "Wall Street Journal", a pored osnovne plate u zaradu su uključeni i bonusi, menadžerske pogodnosti i dobit od prodaje akcija firme.
Iza Elisona se smjestio Beri Diler iz internet kompanije "Interactiv" i internet prodavca putovanja "Expedia", koji je zaradio 1,14 milijardi dolara. Treće mjesto sa zaradom od 857 miliona dolara pripalo je šefu petrohemijske firme "Occidental Petroleum" Reju Ajraniju. Slijedi generalni direktor kompjuterske kompanije "Apple" Stiv Džobs, kojem je četvrto mjesto obezbijedila desetogodišnja zarada od 749 miliona dolara, a prvu petorku zaključuje šef finansijske kompanije "Capital One Financial" Ričard Ferbenk sa 569 miliona dolara.
Eksperti "Wall Street Journala" navode da su samo neki od menadžera koji su sebi pribavili najveću zaradu učinili to i za akcionare svojih firmi. Među njima je Džobs, za vrijeme čije vladavine u "Appleu" je vrijednost akcija te kompanije udvostručena. Još veće zasluge kod akcionara pripadaju Elisonu, jer je vrijednost akcija "Oraclea" porasla trostruko.
Sa druge strane, direktor i osnivač kompjuterske kompanije "Dell", Majkl Del, za deset godina zaradio je 454 miliona dolara i našao se na 12. mjestu liste, ali je cijena akcija firme u istom periodu pala 66 odsto. Među prvih deset menadžera s najvećom zaradom takva sudbina je zadesila akcionare četiri firme "Interactiv", "Countrywide", "Capital One Financial" i "Cendant".
Prema riječima profesora prava na Univerzitetu Hardvara i autora knjige o odnosu naknada i učinka menadžera Džesija Frida, nesklad između bogatstva šefova firmi i njihovih akcionara je prilično depresivan i ukazuje da dobar dio plate nije opravdan odgovarajućim učinkom. Protiv visokih plata menadžera se nekada bune i sami akcionari firmi kojima dobro ide. Na primjer, vrijednost akcija "Occidental Petroleuma" u proteklih deset godina porasla je sedam puta, ali investitori su, ipak, u maju bili protiv prijedloga kompanije za šefovu platu. Ajrani, prema mišljenju akcionara, zarađuje tri puta više nego direktori ostalih firmi iz naftnog sektora.
Akcionari u SAD će, u svakom slučaju, ubuduće moći više da razgovaraju o platama direktora firmi. Zakon o reformi finansijskog sektora, koji je predsjednik Barak Obama potpisao prošle sedmice, daje akcionarimo pravo da redovno i nezavisno glasaju o platama šefova. Istovremeno kompanijama nalaže da objavljuju razlike između plata šefova i ostalih zaposlenih.
Top 5 po zaradi (miliona dolara)
- 1. Leri Elison (Oracle) - 1.800
- 2. Beri Diler (Interactiv) - 1.140
- 3. Rej Ajrani (Occidental Petroleum) - 857
- 4. Stiv Džobs (Apple) - 749
- 5. Ričard Ferbenk (Capital One Financial) - 569