BANJALUKA - Tek svaki četvrti stanovnik BiH stariji od 15 godina živi u stanu, što je najmanji prosjek među zemljama srednje i istočne Evrope, pokazalo je istraživanje italijanske bankarske grupacije UniCredit.
Bh. građani se i po ostalim pokazateljima, takođe, nalaze ispod regionalnog prosjeka ili na samom dnu kada je riječ o tržištu nekretnina.
U analizi se navodi da u srednjoj i istočnoj Evropi u prosjeku 56 odsto populacije živi u kućama, a samo 44 odsto u stanovima, s tim da postoje značajne razlike unutar same regije.
U BiH najviše stanovnika, čak tri četvrtine, živi u kućama, u Srbiji njih 71 odsto, a u Mađarskoj 70 odsto. U stanovima, pak, najviše žive Rusi (84 odsto), a slijede ih Ukrajinci (63 odsto), Poljaci (58 odsto) i Česi (53 odsto).
U UniCreditu ocjenjuju da postoji manjak stanova u regiji srednje i istočne Evrope (CEE), kako u brojnosti, tako i u pogledu njihovog kvaliteta.
"Uprkos snažnom ubrzanju stanogradnje tokom posljednjih godina, ponuda novih stanova još ne može zadovoljiti potražnju", kaže Erih Hampel, direktor CEE divizije u UniCredit Groupu.
Dva od deset domaćinstava u regiji, prema istraživanju, planira kupovinu kuće ili stana u sljedeće tri godine, većinom za stalno stanovanje, a sljedeća trećina planira takav potez učiniti u roku od deset godina.
Bh. građani su ispod tog prosjeka, jer približno svaki šesti anketirani (16 odsto) namjerava kupiti kuću ili stan, po čemu smo samo ispred Bugara (15 odsto) i Ukrajinaca (deset odsto). Iznad regionalnog prosjeka su Rumuni od kojih svaki četvrti planira kupiti neku nekretninu, zatim Hrvati (24 odsto) i Slovenci (23 odsto).
Dragan Džinić, direktor banjalučkog preduzeća za poslovanje nekretninama "Nova Real Estate", smatra da i u BiH, kao u cijeloj regiji, ima dosta prostora za stanogradnju.
"Tačno je da se nalazimo ispod regionalnog prosjeka, ali se dosta ljudi odlučuje na podizanje stambenih kredita od kojih najpovoljnije nudi Investiciono-razvojna banka RS. Kod nas se, takođe, polako, ali sigurno uvodi sistem lizinga, što je normalna stvar na Zapadu", kazao je Džinić.
Istraživanje je pokazalo da je kupovina nekretnine putem bankarskog kredita prva opcija, kako za stanovnike BiH (57 odsto), tako i cijelog regiona (62). Korištenje vlastitih sredstava je, međutim, kao prvu opciju finansiranja pomenulo 23 odsto bh. građana, po čemu smo značajno ispod regionalnog prosjeka koji iznosi 34 odsto.
Na pitanje na koji način bi finansirali kupovinu nekretnine, kredit su najviše pominjali Hrvati i Slovenci, dok su kod lične ušteđevine prednjačili Ukrajinci. Većina stanovnika regiona koja namjerava kupiti novi stan ili kuću koristili bi je kao osnovno mjesto za stanovanje (88 odsto). Motivacija za kupovinu nekretnine iz investicionih poriva je najrjeđa u BiH i Poljskoj (samo dva odsto anketiranih građana), dok je nešto češća od ostalih u Srbiji (devet odsto) i Hrvatskoj (osam odsto).
Trećina živi kod roditelja
Istraživanje je pokazalo da trećina stanovnika BiH starijih od 15 godina živi kod članova porodice, uglavnom roditelja, što je, uz Slovake, najveći prosjek među zemljama srednje i istočne Evrope.
Oko dvije trećine stanovnika regije su vlasnici stanova i kuća u kojima prebivaju. Najviše ih je u Ukrajini (85 odsto), Mađarskoj (83 odsto) i Rumuniji (78 odsto).