HAMBURG Hiljade radnih mjesta vraćaju se u Njemačku nakon što su većinom srednja preduzeća otkrila da je njihova računica o jeftinijoj proizvodnji u inostranstvu bila pogrešna.
Velike razlike u kvalitetu obrade metala prisilile su njemačkog proizvođača pretovarnih rampi za kamione `Dautel` da odustane od prebacivanja dijela poslovanja u Rumuniju. Naime, dok su radnici u njemačkom pogonu obrađivali kovinu najsavremenijim alatima, u Rumuniji je odgovarajuća oprema bila zastarjela.
`Lim se vraćao iz Rumunije kao da su ga nagrizli štakori. Nismo to mogli ponuditi nijednom klijentu`, kazao je jedan `Dautelov` radnik.
Prije tri godine ta njemačka kompanija je zbog previsokih troškova koji su ugrozili rentabilnost poslovanja odlučila da preseli dio poslova montaže u rumunski grad Sibiju, ali je uskoro nastupilo otrežnjenje. Da bi se u Rumuniji uopšte moglo početi s radom, trebalo je tamo prebaciti sirovine. Rumunski partner, takođe, gotovo nikada nije poštovao rokove, dok je kvalitet obavljenog posla često bio vrlo loš. Stvari su često zapinjale već pri povratku proizvoda. Poput brojnih drugih menadžera, šef `Dautela` sanjao je o velikim uštedama, ali od toga na kraju nije bilo ništa.
U proteklih 15 godina desetine hiljada njemačkih kompanija preselilo je poslovanje u istočnu Evropu i Kinu. U međuvremenu su se mnogi od njih vratili, izgubivši i posljednju iluziju o nižim troškovima rada i povoljnijim poreskim sistemima u inostranstvu. Zasad je taj trend ograničen na mala i srednja poduzeća, no upravo su ona motor njemačke privrede.
U Fraunhoferovom institutu za istraživanja sistema i inovacija (ISI) u Karlsrueu sistemski prate taj fenomen, utvrdivši da je u dvogodišnjem periodu više od 6.500 preduzeća u sektoru metalske, hemijske i elektroindustrije preselilo dijelove proizvodnje ili čak čitav proizvodni proces u inostranstvu, da bi se dvije godine kasnije njih 1.200 vratilo.
Manhajmaska firma za proizvodnju alata za asfaltiranje `Joseph Voegele` namjerava čak da izgradi novo sjedište u Manhajmu nakon što je odlučila ponovo u svoje njemačke pogone da vrati proizvodnu liniju koju je bila prebacila u Sloveniju. U kompaniji su smatrali da se masovna proizvodnja može najpovoljnije organizovati u jeftinijem inostranstvu.
`Bila je to zabluda`, pojašnjava danas predsjednik Uprave Bernhard Duzer, dodajući da zahvaljujući pooštrenoj kontroli troškova radnici u Njemačkoj sada proizvode po istoj cijeni kao i oni u Sloveniji.
Odlučujući je razlog za to vjerovatno pristup Slovenije Evropskoj uniji, zbog čega su u toj zemlji u međuvremenu naglo porasle plate. Isti trend zabilježen je i u Češkoj, Mađarskoj i Poljskoj. U njemačkoj privredi su, pak, troškovi plata prošle godine smanjeni za 3,6 odsto.
Stručnjaci ISI-ja izračunali su da je dobit na uloženo u Njemačkoj porasla na 69,2 odsto, dok je u inostranstvu smanjena na 15,8 odsto.
`Za razliku od 2,5 procentualnih bodova ne treba ozbiljno razmišljati o preseljenju poslovanja u inostranstvo`, zaključuje ISI-jev stručnjak Kinkel.