Ovogodišnji dobitnik Nobelove nagrade za književnost je Tomas Transtromer, saopštila je juče Švedska akademija nauka koja dodjeljuje nagrade vrijedne 10 miliona švedskih kruna (1,5 miliona dolara).
Kao kandidat za Nobelovu nagradu on je spominjan u nekoliko navrata, a dobitnik je cijelog niza međunarodnih i švedskih nagrada za poeziju.
Tomas Transtromer je rođen u Stokholmu 1931. godine. Transtromer se bavio pisanjem i prevođenjem, a njegova je poezija ostavila dubok trag u švedskom društvu.
Diplomirani psiholog, koji se cijelog života bavio psihologijom i radio s osuđenicima i zavisnicima, prvu je zbirku pjesama objavio još 1954. godine. Optuživali su ga da se u svojim pjesmama previše udaljava od tradicije, a ne uključuje dovoljno političkih pitanja u svoje radove.
Kritičari njegove pjesme opisuju kako modernističke i ekspresionističke, a karakterišu ga jednostavni opisi svakodnevnih događaja u prirodi, pogotovo mistični pogled na univerzalna razmišljanja ljudskog uma.
Prije 20 godina Transtromer je pretrpio moždani udar, zbog čega otežano govori, ali i dalje piše.
Njegove su pjesme prevedene na više od 50 jezika.
Saopštavanje imena dobitnika Nobelovih nagrada započelo je u ponedjeljak objelodanjivanjem imena trojice naučnika koji su dobili nagradu za medicinu i fiziologiju - Brus Bjutler (SAD), Žil Ofman (Luksemburg) i Ralf Stejnmen (Kanada).
Od 1901. godine Nobelove nagrade je dobilo 817 pojedinaca i 23 organizacije. Od svih nagrada svega 41 je pripala ženama, a 776 muškarcima. Najstariji dobitnik "Nobela" je Amerikanac ruskog porijekla Leonid Hurvic, koji je imao 90 godina kada mu je nagrada uručena 2007. godine za ekonomiju, a najmlađi Britanac Lorens Brag, koji je imao samo 25 godina kada je 1915. dobio "Nobela" za fiziku.
Ćosić lažni laureat
Na internet adresi http: www.nobelprizeliterature.org juče je objavljena informacija da je srpski pisac Dobrica Ćosić dobitnik ovogodišnje Nobelove nagrade za književnost.
Informacija je objavljena prije zvaničnog saopštavanja dobitnika, koje je juče bilo zakazano za 13 časova.
Autori lažnog sajta su jednostavno registrovali adresu koja podsjeća na zvaničnu adresu Nobelovog instituta, iskopirali postojeću stranicu sa zvaničnog sajta i jedino link koji se odnosi na dobitnika nagrade za literaturu zamijenili lažnom viješću.
- 1,5 - miliona dolara dobija dobitnik nagrade
- 10 - miliona švedskih kruna laureatu
- 50 - jezika su prevedena djela Transtromera
- 817 - pojedinaca dosad dobilo nagradu
- 23 - organizacije dobile nagradu
- 41 - nagrada za žene
- 776 - nagrada za muškarce
- 90 - godina imao najstariji dobitnik
- 25 - godina imao najmlađi dobitnik
- 1901. - godine počelo dodjeljivanje nagrada
Jedini Ivo Andrić
Poznati srpski književnik Ivo Andrić jedini je dobitnik Nobelove nagrade sa prostora bivše Jugoslavije.
Nobelovu nagradu za književnost dobio je 1961. godine za roman "Na Drini ćuprija" (1945), kao i za cjelokupni dotadašnji rad na "istoriji jednog naroda".
Rođen 9. oktobra 1892. godine u Dolcu pored Travnika, u tadašnjoj Austrougarskoj, djetinjstvo je proveo u Višegradu, gdje je završio osnovnu školu.
Andrić je 1903. godine upisao Veliku gimnaziju u Sarajevu, a slovensku književnost i istoriju studirao na filozofskim fakultetima u Zagrebu, Beču, Krakovu i Gracu. Doktorsku disertaciju "Razvoj duhovnog života u Bosni pod uticajem turske vladavine" odbranio je na Univerzitetu u Gracu 1924. godine. U književnost je ušao pjesmama u prozi "U sumrak" i "Blaga i dobra mesečina" objavljenim u "Bosanskoj vili" 1911. godine.
Među njegovim brojnim djelima najpoznatija su "Ex ponto", "Most na Žepi", "Prokleta avlija", "Travnička hronika", "O priči i pričanju", "Omer-paša Latas" i "Deca". Bio je član Srpske akademije nauka i umjetnosti.
Nagrada
Nobelove nagrade se dodjeljuje svake godine pojedincima ili grupama čiji su uspjesi izuzetni. To uključuje izvanredna istraživanja, nove tehnike i tehnologije ili izuzetan doprinos društvu. Pri samom spomenu Nobelove nagrade u glavi većine ljudi se stvara slika univerzalnih genijalaca i briljantnih pojedinaca koji su je dobili.
Nobelova nagrada nosi ime po Alfredu Nobelu, švedskom industrijalcu i izumitelju dinamita. On je 27. novembra 1895. u švedsko-norveškom klubu u Parizu obznanio ideju o osnivanju fonda iz kojeg bi bile dodjeljivane nagrade najzaslužnijima. Nobel je bio zaprepašten i šokiran načinom na koji je svijet upotrebljavao njegov izum - dinamit i u toj činjenici leži razlog njegove odluke da nagrade budu dodjeljivane onima koji svojim sposobnostima najviše doprinose čovječanstvu.
Prva svečanost dodjele Nobelovih nagrada za književnost, fiziku, hemiju i medicinu je održana na Kraljevskoj muzičkoj Akademiji u Stokholmu 1901. godine. Od 1902. godine nagrade formalno dodjeljuje kralj Švedske.