Žana Vukičević, kustoskinja Muzeja savremene umjetnosti Republike Srpske, napisala je rad "Pregled nastanka i razvoja umjetničke scene na prostoru Banje Luke kroz prizmu stvaralaštva likovnih umjetnika - bivših profesora i učenika banjalučke Gimnazije", koji "Nezavisne novine" na stranicama kulture i na portalu objavljuju u šest nastavaka.
1. Uvod
Ovim pregledom obuhvaćeno je stvaralaštvo nekadašnjih profesora i učenika banjolučke Gimnazije, koji su kao likovni umjetnici bili značajni činioci u nastanku i razvoju umjetničke scene u Banjoj Luci, pa su svojim djelima zastupljeni i u zbirkama Muzeja savremene umjetnosti Republike Srpske. Počev od dolaska u grad prvog domaćeg akademski školovanog slikara Pere Popovića 1908. godine, pa do kraja devete decenije XX vijeka, uočeno je da istaknute aktere likovnog života na ovom prostoru povezuje Gimnazija kao zajednički imenilac, jer su za ovu obrazovnu instituciju bili vezani u različitim periodima svog djelovanja. Prateći razvojnu nit, koncentrisanu oko tri velika umjetnika i profesora Gimnazije - Pere Popovića, Bože Nikolića i Bekira Misirlića, moguće je uočiti razgranatu mrežu uticaja na relaciji profesor - učenik, međusobnih drugarskih i kolegijalnih podsticaja na stvaranje, individualnog i grupnog umjetničkog i pedagoškog djelovanja, kao i institucionalnog organizovanja i prevazilaženja lokalnih okvira pokretanjem nove likovne manifestacija od šireg društvenog značaja. Svi ovi faktori su doprinijeli da od početka šezdesetih godina konzervativna banjolučka sredina postepeno preraste u samostalan kulturni centar otvoren za progresivna umjetnička stremljenja.
Obilježavanje velikog jubileja - 130 godina banjolučke Gimnazije 2025. godine, pružilo je povod za podsjećanje na doprinos koji ova ugledna obrazovna ustanova od svog osnivanja pruža podsticanju umjetničkog stvaralaštva u Banjoj Luci. S tim ciljem osmišljena je "Izložba likovnih umjetnika - bivših profesora i učenika Gimnazije", bazirana na djelima ovih autora iz Zbirke slikarstva i Zbirke grafike, crteža i radova na papiru Muzeja savremene umjetnosti Republike Srpske, nastalim u periodu od kraja prve do kraja devete decenije XX vijeka. Izložba je bila postavljena u Banskom dvoru - kulturnom centru, pa su na taj način povezane tri institucije koje su u istoriji Banje Luke odigrale ključnu ulogu na planu obrazovanja i umjetničkog djelovanja.
Idejno i koncepcijski ova postavka referisala se na izložbu priređenu 1975. kada je obilježeno 80 godina postojanja banjolučke Gimnazije, i tada predstavljanjem djela profesora i gimnazijalaca koji su postali istaknuti umjetnici, a prema zamisli Dragojle Tošić, kustoskinje Umjetničke galerije (danas Muzeja savremene umjetnosti Republike Srpske). U tekstu pratećeg kataloga ona je postavila hronološki okvir u kojem se mogu posmatrati razvojne linije likovnog stvaralaštva u Banjoj Luci vezane za Peru Popovića, Božu Nikolića i Bekira Misirlića, koji su obilježili rad Gimnazije u različitim periodima.
Nemajući namjeru i mogućnost da obuhvati sve stvaraoce u čijoj je pedagoškoj karijeri ili obrazovanju banjolučka Gimnazija ostavila značajan trag, izložba realizovana pedeset godina kasnije, kao i ovaj pregled nastanka i razvoja umjetničke scene na prostoru Banje Luke, temelje se na istim referentnim tačkama, ističući prvenstveno one autore koji su bili važni za pojavu novih dometa u umjetnosti i za evidentan kulturni progres u ovoj sredini, pa su kao takvi zastupljeni i u zbirkama Muzeja savremene umjetnosti Republike Srpske. Takođe, treba imati u vidu da su na banjolučkoj likovnoj sceni tokom izdvojenog perioda, nešto većeg od osamdeset godina, bili prisutni i brojni drugi umjetnici, ali nisu uvršteni u ovaj pregled jer nisu imali dodirnih tačaka sa Gimnazijom ili im se djela ne nalaze u zbirkama Muzeja.