Vladine institucije i kompanije širom svijeta danas, 21. oktobra, su isključile veb-stranice nakon što su otkrivena dva ozbiljna bezbjednosna propusta u PHP-u, programskom jeziku na kojem se zasniva veliki dio interneta.
PHP se nalazi u pozadini popularnih platformi za izradu veb-stranica pa njegove slabosti mogu uticati na veliki broj stranica, od internet prodavnica i novinskih portala do državnih usluga.
Koliko su opasni otkriveni propusti u PHP-u?
Wiz, jedna od bezbjednosnih kompanija koje su otkrile probleme, procijenila je da PHP pokreće oko 70 odsto svjetskih veb-stranica. Kompanija je rekla da se "nedostaci ubrajaju među najozbiljnije bezbjednosne propuste otkrivene u PHP-u, a vjerovatno i u istoriji softvera".
Američka Nacionalna bezbjednosna agencija (NSA) poručila je organizacijama da odmah poprave ranjive sisteme ili ih uklone s mreže.
"Nedostaci često omogućavaju direktan pristup datotekama ili bazi podataka servera", objavila je NSA na platformi X.
Napadači bi ih mogli iskoristiti za preuzimanje kontrole nad veb-serverima bez potrebe za lozinkom.
Volker Duš (Volker Dusch), bezbjednosni inženjer u PHP Foundation, rekao je za Wall Street Journal da je riječ o najozbiljnijem problemu s kojim se PHP suočio u više od deset godina, prenosi Index.hr.
Uporedio ga je s Heartbleedom, bezbjednosnom greškom iz 2014. godine koja je podstakla svjetsku trku u ispravljanju propusta. Otkriće se dogodilo u vrijeme sve češćeg otkrivanja bezbjednosnih propusta u softveru, čemu doprinose sve napredniji modeli vještačke inteligencije.
Broj ranjivosti otkrivenih u 2026. godini mogao bi biti otprilike dvostruko veći od prošlogodišnjeg rekordnog broja. Volonteri koji rade na PHP-u objavili su danas ispravku.
"Ako koristite PHP, neophodno je da ga odmah ažurirate", objavio je na svom blogu PHP Foundation, organizacija koja finansira programere koji rade na tom jeziku.
Kako je vještačka inteligencija pomogla u otkrivanju propusta?
Bezbjednosna kompanija Calif otkrila je nedostatke u avgustu koristeći OpenAI-jev model GPT-5.6 Sol, u okviru provjere PHP koda koju je finansirao OpenAI. Wiz, kompanija u vlasništvu Gugla (Google), objavila je da je nekoliko sedmica kasnije samostalno otkrila još neke nedostatke uz pomoć modela vještačke inteligencije, uključujući Guglov Gemini 4 Argon i GPT-5.6 Sol.
OpenAI je na platformi X objavio da smatra da je ta greška "jedna od najuticajnijih bezbjednosnih ranjivosti u novije vrijeme". Dodao je da ona "označava novu fazu u kojoj vještačka inteligencija može pronaći bezbjednosne propuste koji utiču na internet u cjelini".
Itan Molik (Ethan Mollick), profesor na Vorton školi (Wharton School) Univerziteta Pensilvanije koji proučava vještačku inteligenciju, rekao je da se kompanije s kojima razgovara teško nose s tempom kojim moraju da instaliraju bezbjednosne zakrpe kako bi se zaštitile od sajber napada potpomognutih vještačkom inteligencijom.
Zatvaraju se stranice širom Evrope
O bezbjednosnim nedostacima programeri PHP-a obaviješteni su povjerljivo, a detalji su se čuvali u tajnosti dok se pripremala ispravka.
Detalji su procurili na internet juče, dan prije planirane objave ispravke, što je podstaklo žurbu u isključivanju veb-stranica.
U Francuskoj su veb-stranice lokalnih vlasti, uključujući i stranicu pariske policije, nedostupne od danas poslijepodne. To se dogodilo na zahtjev francuske Nacionalne agencije za sajber bezbjednost, saopštilo je Ministarstvo unutrašnjih poslova.
U Holandiji su iz predostrožnosti isključene nacionalna usluga digitalnog identiteta DigiD, veb-stranica Predstavničkog doma, pa čak i stranica Nacionalnog centra za sajber bezbjednost, izvijestio je holandski javni emiter NOS.
Isključene stranice u Belgiji, Češkoj, Australiji
Belgijsko ministarstvo spoljnih poslova privremeno je isključilo svoje veb-stranice, prema objavi na platformi X. Centar za sajber bezbjednost do objave članka nije zabilježio napade na belgijske veb-stranice.
Češka vlada takođe je privremeno isključila svoje stranice kako bi se sprovele mjere zaštite. Australijski direktorat za signale objavio je da je i njihova stranica cyber.gov.au među državnim veb-stranicama pogođenim bezbjednosnim nedostacima, izvijestila je australijska javna televizija ABC.