U Donjoj Kamenici kod Knjaževca nalazi se jedna od najneobičnijih i najvrednijih pravoslavnih svetinja u Srbiji - Crkva Presvete Bogorodice, poznata i kao „srpski Notr Dam“.
Ova jedinstvena crkva sa dva zvonika vijekovima čuva bogatu istoriju, vrijedne freske i duh srednjovjekovne Srbije.
Arhitektonski dragulj skriven među zelenilom
Kada stignete u centar malog sela Donja Kamenica, pred vama se iznenada pojavljuje pravi arhitektonski biser.
Crkva Presvete Bogorodice podignuta je u prvoj polovini 14. vijeka, a posebna je po tome što predstavlja jedinu pravoslavnu svetinju sa dva zvonika u ovom dijelu Srbije.
Skrivena među kućama i zelenilom, spaja vizantijski i romanski stil, ostavljajući utisak monumentalnosti uprkos svojim skromnim dimenzijama.
Osnova nepravilnog krsta sa kupolom, spratna priprata sa dvije simetrične kule-zvonika i nekadašnji drveni egzonarteks čine je jedinstvenom u istočnoj Srbiji.
Freske neprocjenjive vrijednosti
Posebnu vrijednost crkve predstavljaju freske rađene al tempera tehnikom.
Na njima su prikazane scene iz života Svetog Nikole i Svete Petke, Hristovo stradanje, kao i zagrljeni ratnici Teodor Stratilat i Teodor Tiron.
Među najzanimljivijim motivima nalazi se freska Hrista Agneca u oltarskoj apsidi — prikaz Isusa naslonjenog na diskos sa nogama u putiru, što simbolizuje žrtvu kroz hljeb i vino.
Ovakav prikaz izuzetno je rijedak u srpskom srednjovjekovnom slikarstvu.
Misterija ktitora traje decenijama
Na freskama su prikazani i ktitori sa maketom crkve u rukama, što je kasnije pomoglo u njenoj rekonstrukciji.
Ipak, polemike o njihovom identitetu traju već decenijama.
Srpski istraživači smatraju da je riječ o vojvodi Mihajlu Anđeloviću, dok pojedini bugarski autori pominju Ivana i Stefana Šišmana.
Pretpostavlja se da je crkvu podigao lokalni vlastelin, o čemu svjedoče odjeća i simboli prikazani na freskama.
Kulturno blago Srbije
Crkva Presvete Bogorodice danas je zaštićena kao spomenik kulture od velikog značaja.
U selu je otvoren i info-centar Turističke organizacije Knjaževac za posjetioce koji žele da upoznaju istoriju i duhovnu baštinu ovog kraja.
Ova svetinja predstavlja jedan od skrivenih bisera Srbije i podsjetnik na bogato kulturno nasljeđe nastalo na prostoru između Istoka i Zapada.
Stara planina i njene svetinje, smatraju mnogi, zaslužuju mnogo veću pažnju domaće javnosti i turista.