Lužički Srbi, poznati i kao Sjeverni Srbi, stari su zapadnoslovenski narod koji danas naseljava sjeveroistočni dio Njemačke, prije svega pokrajine Saksoniju i Brandenburg.
Ova oblast je od kasne antike poznata kao Lužica, ili na njemačkom jeziku Sorbenland – zemlja Srba.
U svom najnovijem putopisu, Ivan Andrejić nas vodi na tajanstveni sjever Njemačke, a na svom blogu donosi priču o mjestima koja osvajaju dušu i fotoaparat.
Enigma koja i dalje postoji na ovim prostorima
Nekada skup mnogobrojnih slovenskih plemena na sjeveru današnje Njemačke, Lužički Srbi danas broje tek nešto više od 105.000 građana.
I dan-danas, bez obzira na mali broj preostalih Lužičkih Srba u Njemačkoj, preko devedeset odsto svih geografskih naziva rijeka, gradova i jezera u njemačkim pokrajinama Saksoniji, Brandenburgu, Pomeraniji i drugim dijelovima sjevera i istoka Njemačke nosi srpska imena – od Kamenice do Bele Gore i Bele Vode, sve do Drenova i Trnova, a i sama njemačka prijestonica Berlin slovenskog je porijekla – od riječi Brljin po tamošnjim barama. Pruski vladari, nakon protjerivanja Lužičkih Srba, mijenjali su i germanizovali sve ove toponime. U većini tih mjesta više nema Srba, osim u Lužici – ostatku nekada moćne srpske države, koja je cvjetala između V i X vijeka naše ere.
Najmanje dvije teorije
Velika je enigma o samom porijeklu Sjevernih Srba i kakve oni veze imaju s nama. Naučnici su razvili najmanje dvije teorije o ovom pitanju. Prva tvrdi da su se Srbi naselili u kasnoj antici iz zajedničke postojbine, koja se nalazila negdje između Rusije i Ukrajine. Ovaj moćni ratnički narod preuzeo je germanske teritorije kada su germanska plemena poput Sveva i Vandala napustila te prostore, ostavljajući područje slabije naseljenim.
Nasuprot tome, druga teorija sugeriše da su Srbi oduvijek živjeli na tim prostorima i da je upravo ta oblast njihova prapostojbina.
Prva teorija uglavnom je prihvaćena među zapadnim, posebno njemačkim naučnicima. S druge strane, druga teorija, koju podržavaju mnogi savremeni istoričari, ne posustaje i sve više dobija na značaju. Ona se oslanja na rad vizantijskog cara i pisca Konstantina Porfirogenita iz 10. vijeka, koji u svom djelu „O upravljanju državom“ navodi da su balkanski Srbi potekli iz zemlje Bojke, koja se na zapadu graničila sa Franačkom, a na istoku s današnjom Poljskom, i da su tu Srbi „prebivali od samog početka“. Ova lokacija poklapa se s mjestima na kojima ih nalazimo danas, u Istočnoj Njemačkoj.
Lužičani i dalje s tugom prepričavaju ovu legendu
Moćni savez Venda (Srba, Slovena) vladao je ovim teritorijama i imao brojne utvrđene gradove, uključujući Stargrad (danas Oldenburg, blizu granice s Danskom), kao i Lupek (danas Libek na Baltiku), sve do svoje prijestonice i najveće luke na Baltičkom moru, Vinete, od koje danas nema ni traga.
Lužičani i danas s tugom prepričavaju drevnu legendu o podjeli dvojice sinova moćnog kneza Dervana iz Bodriča. Braća odlučuju da se podijele: jedan ostaje s narodom u Polablju, dok se drugi, zajedno s dijelom naroda, seli daleko na jug.
Ovu legendu potvrđuje i Porfirogenit, koji smatra da su balkanski Srbi potomci drugog brata. Zapisuje da se narod naselio na prostranstvima Neretve, Zahumlja, Trebinja, ali posebno u Zetskoj dolini i današnjim crnogorskim Brdima. Tako su Lužički Srbi, prema toj teoriji, položili temelje buduće srpske države.
Poznati srpski general u Prvom svjetskom ratu, Pavle Jurišić Šturm, po porijeklu je bio Lužički Srbin. A mnogi istoričari tvrde da je najpoznatija Lužička Srpkinja ikada – Katarina Velika, rođena u Pruskoj, u mjestu Zerbst – Lužičko Srbište.
Drevni srpski grad
Bez obzira na istorijske činjenice, legende ili mitove, danas ipak imamo priliku da bar turistički posjetimo „zaboravljene rođake“ u Njemačkoj. Današnja Lužička Srbija ima brojne kulturno-istorijske spomenike i gradove – muzeje na otvorenom koje vrijedi posjetiti.
Jedan od njih je svakako Bautzen, odnosno drevni srpski grad Budušin. To je ujedno i prijestonica Lužice i idealna tačka iz koje možete posjetiti i sva ostala sela, zamkove i prirodne ljepote.
Ono što će svakako obradovati „balkanske Srbe“ jeste činjenica da je ovaj dio Njemačke najjeftiniji i nije turistički toliko posjećen, tako da ćete biti u prilici da nađete smještaj već od 30 evra, što nije moguće u ostalim dijelovima Njemačke. Cijene hrane u marketima slične su kao i kod nas, a ručak za dvoje u restoranima u centru Bautzena možete pronaći već za dvadesetak evra.
Da li ste spremni da se upoznate sa davno zaboravljenim rođacima? Ništa vas ne sprečava, prenosi Ona.rs.