Vojnotehnički institut (VTI) iz Beograda, ustanova Ministarstva odbrane Srbije, razvio je porodicu sistema Kobac za otkrivanje i ometanje dronova, predstavljenu Vojsci Srbije na prikazima krajem juna.
Riječ je o kompletima za detekciju i neutralisanje besposadnih letjelica (BPL), odnosno dronova, koje VTI razvija za potrebe Vojske Srbije, potvrđuju zvanični promotivni materijali VTI-a i prenose specijalizovani srpski portal Tango Six i Nezavisne novine.
Sistemi se razlikuju po namjeni, dometu i mobilnosti — od verzije montirane na vozilo do prenosivog kompleta veličine ranca.
Zašto je ovo važno?
Kobac je dio šireg talasa razvoja besposadnih platformi u Srbiji, kojim je VTI posljednjih godina opremio Vojsku Srbije nizom dronova iz porodice Komarac i dronom-kamikazom Osica, a trenutno razvija i dron-presretač Vihor te lutajuću municiju Gavran, koji još nisu formalno uvedeni u naoružanje.
Kobac-1-PR je dio sistema oko drona-presretača Vihor — koristi se za početno navođenje operatera Vihora ka cilju, kako su Nezavisne novine ranije pisale.
Prema tim ranijim navodima VTI-a, Kobac-1-PR radarski otkriva signal upravljanja ciljnog drona i određuje njegov pravac, nakon čega operater Vihora preuzima vođenje presretača do uništenja cilja; sistem u toj konfiguraciji koristi četiri antenska niza radara RPS-42 dometa detekcije od pet kilometara za mikro-dronove do 25 kilometara za dronove srednje veličine, uz dodatni šestougaoni ometač srpske kompanije Iritel iz Beograda za pokrivenost od 360 stepeni.
Komponente familije Kobac prikazivane su i na sajmovima naoružanja i vojne opreme "Partner" u Srbiji u proteklim godinama, a proizvodi kompanije Iritel za ometanje dronova prvi put su predstavljeni na međunarodnom sajmu IDEX u Abu Dabiju u februaru 2025. godine.
Vojna oprema u Srbiji se, prema Zakonu o proizvodnji i prometu naoružanja i vojne opreme Republike Srbije, prvenstveno proizvodi za potrebe Vojske Srbije, dok je izvoz predmet posebne dozvole nadležnog ministarstva; da li se familija Kobac uopšte nudi na izvoz, iz dostupnih izvora se ne može utvrditi.
Šta čini sistem Kobac-1-PR?
Kobac-1-PR sastoji se od radio-izviđačkog kompleta, izviđačkog radarskog kompleta, radio-ometačkog sistema, antenskog kompleta i dvije radne stanice sa pripadajućim softverom, navodi zvanični promotivni materijal VTI-a.
Sistem, prema tom materijalu, omogućava automatsko otkrivanje, identifikaciju, praćenje i neutralisanje dronova, uz upotrebu više uvezanih vrsta senzora radi veće pouzdanosti detekcije i algoritama vještačke inteligencije za prepoznavanje.
Prema zvaničnom materijalu, zaštitna zona ima prečnik od četiri kilometra; raniji medijski izvještaji (Tango Six) istu vrijednost navode kao poluprečnik, pa razliku treba provjeriti neposredno kod VTI-a prije objave.
Ometanje je, prema VTI, moguće sprovoditi sektorski, u svim pravcima, radi zaštite sopstvenih snaga.
U režimu pretraživanja sistem pokriva frekventni opseg od 400 do 6.000 MHz, dok trenutni radni opseg iznosi 84, 160 i 200 MHz, uz frekvencijsku rezoluciju manju od jednog kiloherca.
Za ometanje je predviđeno šest modula snage 50 vati svaki, koji pokrivaju opsege 400-470 MHz, 800-1.000 MHz, 1.164-1.610 MHz, 2.200-2.500 MHz, 3.400-3.800 MHz i 4.900-5.900 MHz.
VTI navodi da je moguće primijeniti tehnike "sweep" i "multisweep" — pri kojima ometački signal automatski prelazi kroz niz frekvencija — kao i ometanje eksternim signalom ili takozvanom "opcijom obmanjivanja".
U najnovijoj verziji, prikazanoj na vojnoj paradi, Kobac-1-PR je opremljen radarima RPS-42 koje je prvobitno razvila izraelska kompanija RADA Electronic Industries; RADA se 2022. godine pripojila američkoj Leonardo DRS, dijelu italijanske grupacije Leonardo, pa se ovaj radar u različitim izvorima navodi i pod jednim i pod drugim imenom.
Koje varijante postoje za PVO sistem PASARS i tenkove?
Na osnovu iste tehnologije, VTI je razvio komplet Kobac-2-PR-PASARS, namijenjen srpskom artiljerijsko-raketnom sistemu protivvazdušne odbrane (PVO) PASARS, koji je već u naoružanju Vojske Srbije.
Prema zvaničnom materijalu VTI-a, ova varijanta omogućava automatsku detekciju i neutralisanje dronova malog dometa, kreiranje zaštitne zone u poluprečniku od dva kilometra, ometanje u određenom sektoru i u svim pravcima, uvezivanje sa radarom RPS-42, kao i rad u automatskom ili ručnom režimu.
Sastoji se od radio-izviđačkog kompleta, radio-ometačkog sistema, antenskog kompleta i kompleta za daljinsko upravljanje sa indikatorom prijetnje.
Sistem u režimu pretraživanja pokriva opseg od 400 do 6.000 MHz, a za ometanje ima pet modula snage 20 vati po modulu, koji pokrivaju opsege 800-1.000 MHz, 1.164-1.610 MHz, 2.200-2.500 MHz, 3.400-3.800 MHz i 4.900-5.900 MHz, uz tehnike ometanja "sweep" i "multisweep".
Sličan komplet, Kobac-2-PR-TENK, VTI je razvio za opremanje srpskih tenkova, poput modernizovanog M-84AS3 — domaće nadograđene verzije jugoslovenskog tenka M-84; za ovu varijantu dostupan je samo podatak iz Tango Six-a, ne i zvanični materijal VTI-a.
I ova varijanta, prema Tango Six-u, pokriva zaštitnu zonu od dva kilometra i radi u automatskom ili ručnom režimu, a u režimu pretraživanja obuhvata opseg od 400 do 6.000 MHz, uz pet modula za ometanje snage veće od 20 vati po modulu.
Šta nudi prenosivi Kobac-3-PR?
Kobac-3-PR je, prema zvaničnom materijalu VTI-a, kompaktan i prenosiv sistem smješten u kofer ili ranac, namijenjen automatskom otkrivanju i neutralisanju dronova malog dometa.
Komplet je moguće ugraditi u vozilo — VTI kao primjer navodi oklopni transporter BTR-80A, koji je Vojska Srbije 2024. godine kupila od Mađarske — a može se koristiti i samostalno, kao anti-dron puška.
Sastoji se od radio-izviđačkog kompleta, radio-ometačkog sistema, antidron puške montirane na ručni bacač granata (RBG) kalibra 40 milimetara sa municijom prilagođenom za borbu protiv dronova, i taktičkog terminala za upravljanje sa indikatorom prijetnje.
U režimu pretraživanja pokriva opseg od 400 do 6.000 MHz, ima pet modula za ometanje opsega 400-500 MHz, 800-1.000 MHz, 1.164-1.610 MHz, 2.200-2.500 MHz i 4.900-5.900 MHz, snage 15 vati po modulu, uz tehniku ometanja "sweep".
Pregled varijanti
| Varijanta | Namjena / nosač | Zaštitna zona | Broj modula za ometanje | Snaga po modulu |
|---|---|---|---|---|
| Kobac-1-PR | vozilo Vojske Srbije, navođenje drona-presretača Vihor | 4 km (prečnik) | 6 | 50 W |
| Kobac-2-PR-PASARS | srpski PVO sistem PASARS | 2 km (poluprečnik) | 5 | 20 W |
| Kobac-2-PR-TENK | srpski tenk (npr. M-84AS3) | 2 km | 5 | >20 W |
| Kobac-3-PR | prenosivi komplet, RBG 40 mm; primjer ugradnje: BTR-80A Vojske Srbije | nije saopšteno | 5 | 15 W |
Korišteni izvori
- Vojnotehnički institut (VTI) - zvanični promotivni materijali "KOBAC-1PR", "KOBAC-2-PR-PASARS" i "KOBAC-3-PR" (1, 2, 3) - primarni izvor, vojna naučnoistraživačka ustanova Ministarstva odbrane Srbije, proizvođač opisanih sistema.
- Tango Six - "Domaća familija sistema Kobac za otkrivanje i ometanje besposadnih letelica" (link) - specijalizovani srpski portal za vojnu i vazduhoplovnu tematikuć.
- Nezavisne novine - "Objavljeni prvi snimci navođenja drona-presretača Vihor i lansiranja lutajuće municije Gavran" (link) - vlastiti raniji tekst redakcije, izvor detaljnijih tehničkih podataka o radarima RPS-42 i kontekstu razvoja Vihora i Gavrana.
Povezani tekstovi
- Prvi srpski dron Gavran uništava sve ciljeve
- Vojska Srbije u naoružanje uvrstila domaće dronove "komarac"
- Srpski "pegaz" spreman za polijetanje