Visoko iznad naših glava postaje pomalo gužva.
Šta bi se dogodilo nakon nuklearne eksplozije u svemiru?
- Više od 13.000 satelita nalazi se u niskoj Zemljinoj orbiti.
- Prvog dana moglo bi da bude onesposobljeno 25 odsto satelita.
- Za 15 dana broj onesposobljenih satelita mogao bi da dostigne 99,4 odsto.
- U narednim godinama sudari bi mogli da stvore hiljade novih komada svemirskog otpada.
- Posljedice bi mogle ozbiljno da ugroze satelitske komunikacije i druge važne usluge.
U niskoj Zemljinoj orbiti trenutno kruži više od 13.000 satelita. Oni čine okosnicu vaše svakodnevne vremenske prognoze, telefonskih i podatkovnih komunikacija, satelitskih internet usluga, kao i mnogih drugih stvari. Istovremeno, oni su potpuno nezaštićeni i predstavljaju „laki plijen”, piše Science Alert. Nova studija upozorava da bi jedna nuklearna eksplozija na dovoljno velikoj visini mogla da onesposobi gotovo svaki satelit u niskoj Zemljinoj orbiti, uništavajući ih gotovo sve u roku od mjesec dana.
Iako zvuči kao naučna fantastika, to nije slučaj. Nuklearno oružje u prošlosti je već korišćeno u svemiru. Tokom Hladnog rata, SAD i SSSR su izveli 18 nuklearnih eksplozija na velikim visinama, od gornjih slojeva Zemljine atmosfere pa sve do svemira.
Najveća od njih, nazvana Starfish Prime, izvedena je 1962. godine, kada je nuklearna bojeva glava snage 1,4 megatona detonirana na visini od 400 kilometara iznad Tihog okeana. Posljedice te eksplozije dovele su do onesposobljavanja nekoliko tadašnjih satelita, a godinu dana kasnije, SAD i Sovjetski Savez su se, u okviru „Ugovora o djelimičnoj zabrani nuklearnih proba”, dogovorili da obustave sva nuklearna testiranja izvan podzemnih postrojenja.
Simulirana nuklearna eksplozija: Šta bi se dogodilo u današnjoj orbiti?
Ono što posebno zabrinjava jeste činjenica da bi čak i bojeva glava slabija od one korišćene u testu „Starfish Prime” mogla da izazove nezamisliva razaranja, ukoliko bi danas došlo do detonacije u niskoj Zemljinoj orbiti, pokazuju proračuni istraživača sa Univerziteta Viskonsin–Medison i Univerziteta Prinston. U svojoj studiji koja još uvijek nije prošla recenziju, istraživači su simulirali nuklearnu eksploziju snage 1 megatona na visini od 500 kilometara iznad južnog Atlantika, u blizini ogromne anomalne oblasti gdje je Zemljino magnetno polje neuobičajeno slabo.
Uslovi na tom mjestu, u takozvanoj Južnoatlantskoj anomaliji, pojačali bi efekte početne eksplozije, zarobljavajući radioaktivne čestice u određenim dijelovima prostora kroz koje bi sateliti nastavili da prolaze dok kruže oko Zemlje.
Isti fenomen se dogodio nakon testa Starfish Prime. „Elektroni nastali radioaktivnim raspadom produkata fisije ostali su zarobljeni u Zemljinom magnetnom polju, stvarajući vještački pojas zračenja koji je oštetio satelite”, objašnjavaju istraživači u svom radu, predvođeni prvim autorom Zekom Petersenom, studentom astronomije i fizike na Univerzitetu u Vašingtonu.
„Za razliku od trenutnog udara zračenja, zarobljeni pojas kontinuirano izlaže letjelice dejstvu zračenja dok one prolaze kroz njega. Sličan događaj bi se danas odvio u orbitalnom okruženju koje je mnogo gušće naseljeno.”
Prvog dana četvrtina satelita van funkcije
I to u znatno većoj mjeri. Prema simulaciji istraživača, koja obuhvata 13.300 satelita aktivnih u niskoj Zemljinoj orbiti (stanje iz januara ove godine), nuklearna eksplozija u regionu Južnoatlantske anomalije onesposobila bi 25 odsto cjelokupne flote satelita u roku od samo jednog dana.
Jedna nuklearna eksplozija u orbiti mogla bi da onesposobi 99% satelita za svega nekoliko dana.
Na kraju trećeg dana, 78 odsto satelita bilo bi onesposobljeno; taj broj bi porastao na 98 odsto nakon nedjelju dana, a do 15. dana dostigao bi 99,4 odsto.
Čak i u scenariju u kojem bi letjelice imale pojačanu zaštitu od zračenja, 99,3 odsto svih satelita bilo bi onesposobljeno u roku od 30 dana.
U drugom hipotetičkom slučaju, pri upotrebi znatno slabije bojeve glave snage 100 kilotona, bilo bi potrebno godinu dana da se onesposobi 99 odsto satelita.
Svemirski otpad: Opasnost koja bi trajala decenijama
Zračenje, međutim, ne bi bilo jedina opasnost. Čim dođe do detonacije i prvi sateliti izgube sposobnost manevrisanja, povećava se rizik od sudara u svemiru. Istraživači procjenjuju da bi u prve dvije godine došlo do otprilike 20 takvih sudara.
Nakon 10 godina, ti sudari bi stvorili oko 3.900 novih komada svemirskog otpada koji bi kružili oko Zemlje. „Očekuje se da će kontinuirani sudari između objekata koji dugo ostaju u orbiti nastaviti da stvaraju otpad i nakon decenije obuhvaćene simulacijom, uz mogućnost postepenog nagomilavanja koje bi, tokom narednog vijeka, moglo prerasti u nekontrolisanu lančanu reakciju”, navodi tim, ističući da bi slanje novih satelita u orbitu nakon takve katastrofe takođe predstavljalo veliki rizik.
„Za ponovno uspostavljanje usluga u orbiti ne bi bilo dovoljno samo zamijeniti izgubljene letjelice; novi sateliti bi morali da budu u stanju da izdrže preostalo zračenje i ostatke uništenih objekata.
Izgledi za brzi gubitak infrastrukture, praćen višegodišnjim poremećajima, dodatno naglašavaju potrebu da se spriječi razmještanje i upotreba nuklearnog oružja u svemiru”, ističu istraživači.
„Ukratko: bilo bi loše. Veoma loše. Baš, baš loše. Moramo učiniti sve što je u našoj moći da spriječimo da se ovo ikada dogodi”, opisao je Džejms Makion, istraživač nuklearne politike, u jednoj objavi na internetu, prenosi Politika.
Možda vas zanima: