Lagos, najveći grad Nigerije i jedan od najvažnijih ekonomskih centara Afrike, već godinama razvija Eko Atlantic – planski izgrađen grad na zemljištu dobijenom nasipanjem Atlantskog okeana, uz ostrvo Viktorija.
Prema podacima konsultantske kompanije Haskoning, koja je bila zadužena za pomorske studije i projektovanje, do juna 2023. godine za ovaj projekat iskorišćeno je više od 75 miliona kubnih metara pijeska.
Cilj projekta je objedinjavanje širenja urbanih područja, razvoja infrastrukture i zaštite obale u regionu koji se suočava sa erozijom i ubrzanim rastom broja stanovnika.
Projekat je pokrenut početkom 2000-ih i još je u fazi izgradnje.
Prve faze već završene
Na zvaničnoj internet stranici Eko Atlantica navodi se da su prve dvije faze već opremljene osnovnom infrastrukturom, uključujući završene mostove, funkcionalne vodovodne i kanalizacione sisteme, kao i proširenje na naredne faze razvoja.
Nigerijska ragbi akademija saopštila je da je u septembru 2025. godine primila prvu generaciju polaznika u kampusu koji se nalazi unutar budućeg grada.
Novo kopno tamo gdje je nekada bilo more
Eko Atlantic zamišljen je kao proširenje ostrva Viktorija, jednog od najvažnijih poslovnih, stambenih i uslužnih centara Lagosa.
Projekat podrazumijeva vađenje pijeska sa morskog dna, njegovo nasipanje na predviđenom području i formiranje novog kopna na kojem će biti izgrađene ulice, zgrade, elektroenergetska mreža, sistemi za odvodnjavanje, vodovod, kanalizacija, telekomunikaciona infrastruktura, kao i stambene i poslovne zone.
Po završetku, grad bi trebalo da se prostire na oko 10 miliona kvadratnih metara novog zemljišta, što Haskoning poredi sa površinom Menhetna u Njujorku.
Projekat razvija kompanija South Energyx Nigeria Limited u strateškom partnerstvu sa Vladom savezne države Lagos, uz podršku savezne vlade Nigerije.
Prema tehničkom planu, za temelje novog grada biće potrebno ukupno 95 miliona kubnih metara pijeska.
Do juna 2023. godine rekultivisane su dvije trećine planirane površine, odnosno više od 6,5 miliona kvadratnih metara novog zemljišta.
Zaštita od erozije
Lagos se suočava sa izazovom karakterističnim za velike priobalne gradove – rastom na ograničenom prostoru uz istovremeni pritisak mora.
Područje okrenuto prema Atlantskom okeanu nalazi se gotovo u nivou mora i izloženo je talasima, plimi i obalskoj eroziji.
Prema podacima Haskoninga, istorijske karte pokazuju da se prije oko jednog vijeka obala grada nalazila gotovo tri kilometra dalje nego danas, prije nego što je erozija odnijela veliki dio tog pojasa.
Upravo zato projekat Eko Atlantic ima dvostruku ulogu – da obezbijedi novi prostor za razvoj grada i istovremeno zaštiti ostrvo Viktorija i okolna područja od daljeg povlačenja obale.
Projektanti su kao referentnu tačku uzeli istorijsku obalsku liniju iz 1905. godine.
Geert Hendriks, direktor projekta u kompaniji Haskoning, rekao je da je nakon razgovora sa kompanijom South Energyx Nigeria Limited procijenjeno da je najbolje rješenje izgradnja zaštitne pomorske barijere duž obale iz 1905. godine, a ne uz današnju liniju mora.
Veliki zid Lagosa
Jedan od ključnih dijelova projekta jeste takozvani Veliki zid Lagosa – morska barijera projektovana da ublaži udare atlantskih talasa na novoformirano zemljište.
Riječ je o masivnoj hidrotehničkoj konstrukciji koja raspršuje energiju talasa prije nego što oni stignu do grada izgrađenog na nasutom zemljištu.
Prema podacima Haskoninga, zid će po završetku radova biti dug 8,4 kilometra i zadržavaće svih 95 miliona kubnih metara pijeska koji čine osnovu Eko Atlantica.
Na zvaničnoj internet stranici projekta navodi se da će njegova ukupna dužina iznositi 8,5 kilometara.
Prema dostupnim informacijama, zaštitni zid već štiti ostrvo Viktorija od obalske erozije, a u budućnosti bi trebalo da doprinese zaštiti i prvih faza razvoja oblasti Leki.
Haskoning je u junu 2023. godine saopštio da je do tada izgrađeno oko sedam kilometara ove zaštitne konstrukcije.
Mogući model za gradove budućnosti
Projekat Eko Atlantic pokazuje kako bi se veliki priobalni gradovi mogli širiti u budućnosti.
Kada broj stanovnika raste brže nego što se može obezbijediti novo zemljište, izgradnja na prostoru dobijenom nasipanjem mora postaje jedno od mogućih rješenja.
Takav pristup, međutim, zahtijeva velika ulaganja u inženjering, održavanje, sisteme odvodnjavanja i zaštitu od obalskih rizika.
U Lagosu se upravo kroz razvoj Eko Atlantica vidi kako se grad širi prema Atlantskom okeanu, uz istovremeno jačanje zaštite od erozije na području koje je vijekovima izloženo snažnom djelovanju mora, prenosi N1.