BANJALUKA - Potrebno je vratiti se izvornim principima Dejtonskog sporazuma, na kojima jedino može funkcionisati BiH.
Tako glasi jedna od poruka iz Srpske, a povodom punih 29 godina od parafiranja Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH (Dejtonskog sporazuma) i njegovih 12 aneksa, čime je okončan rat u BiH i uspostavljen njen ustavno-pravni poredak.
Taj sporazum je parafiran 21. novembra 1995. godine, a zvanično je potpisan 14. decembra iste godine u Jelisejskoj palati u Parizu.
Profesor ustavnog prava Siniša Karan istakao je da političko Sarajevo, potpomognuto dijelom međunarodne zajednice, visokim predstavnikom, te neustavnim Ustavnim sudom BiH, 29 godina radi na prekompoziciji Ustavom utvrđenih nadležnosti BiH i to bez formalne promjene Ustava.
"Dejtonsko-pariskim mirovnim sporazumom postignut je veliki kompromis, uspostavljen dragocjeni mir, ali je uspostavljena i nova složena državna zajednica BiH, federalnog karaktera, sa tri konstitutivna naroda i priznate su Republika Srpska i FBiH kao državotvorni entiteti sa punim unutrašnjim suverenitetom i ograničenim vanjskim suverenitetom", rekao je Karan.
On je naglasio da je u izvorni Dejton utkana Republika Srpska sa svojim ustavnim poretkom koji je konstituisan Ustavom Republike Srpske.
"Srpski narod će jedinstvom i svim raspoloživim pravnim sredstvima odgovoriti i zadržati ustavno-pravni kapacitet Republike Srpske, te sačuvati Srpsku kao garant svoje slobode", zaključio je Karan.
Dragan Kalinić, bivši predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske, kazao je da u nizu značajnih datuma i događaja koji su u proteklih tridesetak godina obilježili stvaranje i odbranu Republike Srpske, 21. novembar 1995. godine, kada je parafiran Dejtonski mirovni sporazum, zauzima najviše mjesto u savremenoj istoriji.
Kalinić je istakao da to nije samo zbog simbolične duhovne poruke koju nosi Aranđelovdan, već zbog nesumnjive istorijske težine datuma kada je zaključen Okvirni sporazum za mir u BiH.
Goran Marković, dekan Pravnog fakulteta Univerziteta u Istočnom Sarajevu, izjavio je da je pretpostavka uspješne primjene Dejtonskog sporazuma spremnost na kompromis i odgovornost političkih elita, pri čemu neke od njih neće moći da se skrivaju iza visokog predstavnika i stranih sudija.
Marković je ocijenio da Dejtonski sporazum nije dobio priliku da pokaže sve svoje dobre i loše strane, budući da je često selektivno i ciljano tumačen i primjenjivan.
"Dobre strane nisu iskorištene u dovoljnoj mjeri, a loše su umnožavane i korištene u političkoj borbi", istakao je Marković i dodao da je istina i to da Dejtonski sporazum ima neke sistemske nedostatke.
Marković je naveo da se često čuju kritike na račun Dejtonskog sporazuma, ali da ipak treba uzeti u obzir činjenicu da je taj dokument rezultat teško postignutog kompromisa do tada zaraćenih strana.
Miloš Bukejlović, ministar pravde Republike Srpske, izjavio je da je veoma važno da Dejtonski mirovni sporazum bude poštovan, jer su njime garantovani mir i stabilnost u BiH, te je jasno propisano da zemlja ne može biti centralizovana.
Bukejlović je naglasio da je nacionalni interes Republike Srpske očuvanje i jačanje njene državnosti, poštovanje i očuvanje vladavine prava, a time i Dejtonskog mirovnog sporazuma.
Pravnik Ognjen Tadić smatra da Dejtonski mirovni sporazum podržavaju pametni i miru posvećeni ljudi, a ne oni koji u tom dokumentu pokušavaju da nađu povod za rat. Petar Đokić, lider Socijalističke partije, rekao je da Republika Srpska, kao integralni dio Dejtonskog sporazuma, ostaje posvećena očuvanju svojih prava i garantovanih nadležnosti.