BANJALUKA - Kriminalitet se generalno sve više prebacuje u sferu virtuelnog, što zahtijeva konstantnu edukaciju i jačanje kapaciteta institucija.
Rekao je to za "Nezavisne novine" Olivije Zimonja, načelnik Odjeljenja za visokotehnološki kriminalitet u MUP-u Srpske, koji je, zajedno sa još jednim kolegom iz MUP-a, završio master studije na studijskom programu Kompjuterska forenzika i istrage sajber kriminala na University Collegeu Dublin (UCD), u okviru zajedničkog projekta Evropske unije i Savjeta Evrope, pod nazivom "iPROCEEDS-2".
Prema riječima našeg sagovornika, ovaj projekt ima za cilj jačanje kapaciteta institucija za sprovođenje zakona u borbi protiv sajber kriminaliteta te se može reći da se kroz davanje finansijske podrške i omogućavanja pohađanja ovog studijskog programa taj cilj i ostvario.
Kako pojašnjava, taj studijski program koncipiran je na način da se sastoji od teorijske, praktične i istraživačke komponente i predstavlja jedinstven studijski program koji omogućava sveobuhvatan pristup i sticanje specifičnih znanja i vještina iz oblasti kompjuterske forenzike i istraga sajber kriminala.
Program, pritom, pruža priliku studentima da se upoznaju sa najaktuelnijim i najboljim evropskim i svjetskim praksama te da se pod nadzorom izuzetno stručnih i kvalifikovanih profesora i predavača radi i na praktičnim slučajevima.
"Specifična znanja i vještine koja se stiču odnose se na oblasti krivičnih djela protiv bezbjednosti kompjuterskih podataka, zaštite djece u digitalnom okruženju, zaštite intelektualnog vlasništva, kao i drugih krivičnih djela izvršenih uz pomoć ili na štetu informaciono-komunikacionih tehnologija, koji u užem ili širem smislu predstavljaju krivična djela sajber kriminaliteta, te forenzičke vještine prikupljanja, obrade, analize, čuvanja i prezentacije digitalnih dokaza", kaže Zimonja.
On kaže da je MUP Srpske u potpunosti opredijeljen da podrži razvoj i unapređenje borbe protiv sajber kriminaliteta.
Sada se, dodaje, otvara mogućnost da sa pozicije rukovodioca sva stečena znanja i vještine implementira u rad Odjeljenja te unaprijedi i upotpuni svakodnevni rad na otkrivanju i dokazivanju krivičnih djela sajber kriminaliteta, kao i da upotpuni već postojeće edukativne programe te kreira nove u skladu sa najboljim evropskim i svjetskim praksama.
"Osim navedenih koristi studiranja na UCD-u koje se odnose na sticanje novih znanja i vještina, još jedan dodatni resurs je obogaćivanje liste kontakata sa stručnjacima iz predmetne oblasti koji dolaze iz akademske zajednice, institucija za sprovođenje zakona, pravosuđa i privatnog sektora. Većina profesora, predavača kao i studenata na UCD-u su istaknuti stručnjaci u institucijama iz kojih dolaze, te se pruža mogućnost da se sarađuje sa visokokvalifikovanim stručnjacima iz nekih od najpoznatijih privatnih kompanija za zaštitu informacionih sistema, akademske zajednice, policije, kao i pravosuđa", kaže Zimonja.
Prema njegovim riječima, kako sajber kriminal ne poznaje granice, može se reći da su i građani Republike Srpske ugroženi skoro na isti način kao i građani u državama regiona, Evrope i svijeta.
On nam je pojasnio da u strukturi krivičnih djela dominiraju različite vrste prevara, gdje se ističu tzv. Business Email Compromise prevare, tzv. romantične prevare, prevare koje se odnose na namještene sportske mečeve, različite vrste Phishing email poruka koje imaju za cilj neovlašteno prikupljane ličnih podataka i ostvarivanje finansijske koristi, slučajevi Ransomware-a, DDoS napadi itd.
Zimonja ističe da strukturu žrtava ovih krivičnih djela čine kako fizička lica tako i mala i srednja preduzeća, a štete i posljedice ogledaju se u nanošenju psihičkih posljedica, gubitku ličnih podataka, podataka kompanija, zlostavljanju djece i odraslih, te značajnim finansijskim gubicima koji se u pojedinim slučajevima mogu mjeriti u desetinama pa i stotinama hiljada KM, a na godišnjem nivou mogu imati i milionske iznose.
"Takođe, može se konstatovati da je trend broja krivičnih djela u konstantnom porastu, da se modaliteti izvršenja mijenjaju i usavršavaju te da se kriminalitet generalno sve više prebacuje u sferu virtuelnog, što zahtijeva konstantnu edukaciju i jačanje kapaciteta institucija", naglašava naš sagovornik.
On ističe da se često kaže da je najslabija karika informacionog sistema čovjek.
"S tim u vezi ulaganje u znanje, informisanje i podizanje svijesti korisnika o opasnostima i izvorima ugrožavanja je temelj zaštite. Tome treba dodati i pravilno korištenje informacionih tehnologija te ulaganje u hardware i software, odnosno kvalitetnu računarsku opremu i programe", navodi Zimonja.