HAG – Bivšem načelniku Generalštaba Vojske Jugoslavije Momčilu Perišiću Tribunal u Hagu izrekao je danas kaznu od 27 godina zbog pomaganja i podržavanja zločina nad Bošnjacima u BiH 1993-95. i nad Hrvatima u Hrvatskoj.
Pretresno vijeće Tribunala proglasilo je generala Perišića (67) krivim za pomaganje i podržavanje artiljerijskih i snajperskih napada na civile u Sarajevu sa položaja Vojske Republike Srpske VRS 1993-95; ubistva oko 7.000 Bošnjaka i premještanja stanovništva Srebrenice u julu 1995. godine, kao i raketnih napada na Zagreb sa položaja snaga Republike Srpske Krajine (RSK) u maju 1995.
Prema presudi, Perišić je srpskim vojskama u Hrvatskoj i BiH pružio ključnu personalnu i logističku podršku, iako je znao da su one u vojim operacijama počinile teške zločine.
Perišić je u 13 tačaka bio optužen za pomaganje i podržavanje ubistava, nehumanih djela, napada na nesrpske civile, progona i istrebljenja, u Sarajevu, Zagrebu i Srebrenici 1993-95.
Te zločine, prema optužnici, neposredno su počinile Vojska Republike Srpske i Srpska vojska Krajine (SVK).
U završnoj riječi, tužilaštvo je krajem marta zatražilo da generalu Perišiću bude izrečena kazna doživotnog zatvora, zato što je "pomagao i podržavao počinioce" najtežih zločina, uključujući i komandanta VRS Ratka Mladića.
Odbrana je, nasuprot tome, zatražila da Tribunal oslobodi Perišića krivice.
Prema optužbi, dokazi pokazuju da oficiri VRS i SVK, koji su počinili zločine, bili pripadnici VJ, upućeni u BiH i Hrvatsku, a zatim i plaćani i unapređivani, preko personalnih centara Generalštaba u Beogradu pod Perišićevom komandom.
General Perišić je, stoga, imao kontrolu i komandu nad oficirima VRS i SVK.
Perišićevi branioci tvrdili su u završnoj riječi suprotno - da načelnik Generalštaba VJ nije imao kontrolu i komandu nad generalom Mladićem i drugim oficirima srpskih armija u BiH i Hrvatskoj, te da oni nisu bili pripadnici VJ.
Ne osporavajući da su oficiri iz sastava VJ bili upućivani na službu u vojske RS i RSK i da su plate dobijali i statusna prava ostvarivali preko Generalštaba VJ, Perišićevi branioci su tvrdili da to ne znači da su oni bili u komandnom lancu Vojske Jugoslavije.
Suđenje generalu Perišiću počelo je pred Tribunalom 2. oktobra 2008. godine, a tužioci su izvođenje svojih dokaza završili u decembru 2009. godine. Dokazni postupak odbrane okončan je 11. januara ove godine, a završne riječi održane su krajem marta.
General Perišić dobrovoljno se predao Tribunalu 7. marta 2005. godine, na dan kada je optužnica protiv njega objelodanjena, a dva dana kasnije je u prvom pojavljivanju pred sudijom izjavio da nije kriv ni po jednoj tački optužnice.
Od jula te godine bio je na privremenoj slobodi u Srbiji, a u pritvor Haškog tribunala vratio se 18. septembra 2008. godine. Perišić je više puta na privremenu slobodu bio puštan i tokom procesa.
(Ne)postojanje odgovornosti državnog vrha Srbije
Ljubodrag Stojadinović, vojno-politički analitičar i nekadašnji oficir u generalštabu u vrijeme kada je Perišić bio načelnik, rekao je ranije da ne vjeruje da bi osuda Perišića mogla da ima posljedice po Srbiju jer je poslije odbacivanja Vens-Ovenovog plana tadašnja državno rukovodstvo na neko vrijeme prekinulo odnose sa Palama.
"Da li je Perišić ostvario nivo saradnje sa vojskom Republike Srpske za koji se smatra da je postojao? Ako jeste, onda to nije pitanje osude države, već pitanje odnosa između dvojice generala i odmetanje vojske od civilnog rukovodstva i mene zaista zanima da li je sud mogao da dokaže njegovu ulogu u granatiranju Sarajeva jer on tada nije bio na službi", kaže Stojadinović.
Kontrola generala Perišića nad vojskama RS i RSK ogledala se prema optužnici u tome što su u tim vojskama bili oficiri vojske Jugoslavije koji su i platu primali u Srbiji.
"Perišić jeste priznao da su oficiri odlazili u Vojsku Republike Srpske i primali platu, ali da to ni na koji način ne dokazuje da su bili deo sistema i da je Perišić bio na čelu sistema", objašnjava Stojadinović.
Momčilo Perišić pripada grupi najviših vojnih starješina koja je karijeru gradila u vreme Miloševića, da bi se na kraju stavila na stranu opozije i, bar nakratko, politički preživjela 5. oktobar.
U DOS-u je do marta 2002. bio potredsjednik vlade. Na optuženičku klupu Haškog tribunala Perišić je sjeo ustavši sa slične klupe vrhovnog vojnog suda, pred kojim je bio optužen za špijunažu.
To suđenje je prekinuto kada se Perišić dobrovoljno predao Haškom tribunalu.