BANJALUKA - Trojica ambasadora zapadnih zemalja, među njima i američki, pozvali su parlament Republike Srpske da na današnjoj sjednici odbaci Vladin plan o ukidanju direktnog izbora načelnika opština u Republici Srpskoj.
Američki, holandski i švedski ambasadori u BiH, Čarls Ingliš, Karel Voskuler i Lars-Erik Vingren, izrazili su zabrinutost zbog planova za hitne promjene izbornog sistema u godini lokalnih izbora, uz ocjenu da brzina kojom su prateći zakoni upućeni u parlament "frustriraju demokratsku volju građana."
Oni su se založili da se zadrži direktan izbor načelnika opština i da se prije promjene izbornog sistema održi javna rasprava, pošto je, kako su ocijenili, riječ o "dramatičnoj promjeni u načinu funkcionisanja demokratije".
Kao prilog svojoj tvrdnji, pozvali su se na istraživanje banjalučke agencije "Partner", koje je, na uzorku od 500 građana, pokazalo se da se više od 90 odsto građana protivi ukidanju direktnog izbora načelnika.
Više nevladinih organizacija juče je od poslanika zatražilo da na današnjoj sjednici glasaju protiv predloženih izmjena Zakona o lokalnoj samoupravi i Izbornog zakona, ističući da su i direktan i posredan model izbora opštinskih čelnika demokratski, ali da se prije ulaska u promjene mora provjeriti volja građana.
Igor Stojanović, direktor razvoja Centra civilnih inicijativa, vjeruje da ima i drugih načina kako se mogu riješiti problemi sa sve češćom blokadom opština, što je osnovni argument Vlade u njihovoj namjeri da unesu promjene u sistem.
"Ako se već suočavamo sa sve češćim opozivima načelnika od strane skupštinske većine, onda bi bilo pristojno da se zakon promijeni na način da se ponovo raspišu izbori za skupštine opština, ukoliko na referendumu propadne opoziv načelnika", smatra Stojanović.
Momir Dejanović, predstavnik Centra za humanu politiku iz Doboja, tvrdi da se ovim prijedlogom "ugrožava autonomija lokalne samouprave" i apeluje na Vladu da odustane od predloženih izmjena.
Ozren Trišić, predstavnik Centra za promociju civilnog društva, procjenuje, pak, da će doći do još veće pasivnosti birača na lokalnim izborima ukoliko se danas usvoji Vladin prijedlog.
U Vladi, međutim, tvrde da su prinuđeni na ovaj potez pošto je u čak 69 opština bilo problema, zbog sukoba između načelnika i skupštinske većina. Po predloženim izmjenama, načelnika bi birao lokalni parlament, koji bi ga i mogao i smijeniti bez raspisivanja referenduma, kako je to danas slučaj. Takav sistem bi, smatraju u Vladi, doveo do političke stabilnosti lokalnih zajednica.
Dodik: Ne pravimo sistem zbog sebe
Milorad Dodik, premijer RS, izjavio je da izmjene izbornog sistema ne idu u prilog SNSD-u, kako to tumači opozicija i dio nevladinog sektora, i da bi predloženi sistem njegovu stranku mogao suočiti sa problemima u mnogim opštinama.
On je rekao da su kritike nekih nevladinih organizacija politički motivisane i poručio im da bi im bilo dobro da formiraju partije i izađu na izbore, ako bi pokazali koga narod podržava.
Dodik je istakao da je pravo parlamenta da odlučuje o Vladinom prijedlogu i ponovio da je ukidanje direktnog izbora načelnika opština predloženo zbog problema s kojom se suočavaju mnoge lokalne zajednice.
On je rekao da zbog sadašnjeg izbornog sistema, blokada u nekim opštnama, poput Teslića i Foča, i dalje traje, uprkos tome što su građani na referendumu dali povjerenje načelniku.