SARAJEVO, BANJALUKA, MOSTAR - Esadu Radeljašu, aktuelnom ministru privrede Bosansko-podrinjskog kantona (BPK), 2013. godine Bosanska stranka (BOSS) na račun je uplatila čak 55.306 KM, ili trećinu ukupnih sredstava koje je dobila iz budžeta na ime finansiranja stranaka!
Navedeno je ovo u izvještaju o finansijskoj reviziji 101 političke partije u BiH, koji je nedavno objavila Centralna izborna komisija (CIK) BiH.
Naime, Radeljaš, široj javnosti poznat po mnogim aferama, ali i kao prijeratni portir u preduzeću "Zrak", a u to vrijeme bio je poslanik BOSS-a u Skupštini Kantona Sarajevo. U međuvremenu je ovu partiju napustio da bi pristupio Stranci za bolje Goražde, koja danas participira u vlasti BPK-a, a Radelješ obnaša funkciju ministra privrede.
Inače, ovo je samo jedan od razloga zbog kojih je revizija utvrdila kako je BOSS prekršio Zakon o finansiranju političkih stranaka, koji su, interesantno, mahom prekršile i sve veće i uglednije političke partije, uključujući SDA, SDP, SNSD, SDS, oba HDZ-a, PDP, DNS, SP, pa i DF, koji je osnovan u aprilu te godine.
Kao i u izvještaju za 2012, jedino je SBB Fahrudina Radončića imao u potpunosti čiste poslovne knjige, bez zamjerke i kršenja ovog zakona.
Tokom 2013. godine najviše sredstava na raspolaganju (prihoda) imao je SDP, nešto više od četiri miliona, od čega su potrošili oko 3,7 miliona KM.
Revizija je utvrdila da je ova partija ostvarivala prihode od imovine koja nije u njihovom vlasništvu, ali i da stranka nije vodila potpune evidencije o finansijama.
Odmah uz njih je SDA, sa prihodima od oko 3,82 miliona KM, ali, zanimljivo, i većim rashodima - oko 4,5 miliona KM.
Kao i u slučaju SDP-a, i za SDA je utvrđeno da nisu evidentirali sve prihode i rashode, da su koristili poslovne prostore bez naknade, ali i da niži organizacioni dijelovi nisu uplaćivali priloge fizičkih lica na račune Centrale.
Tokom 2013. dvije najveće partije u RS, SNSD i SDS, imale su dosta skromnije prihode u odnosu na SDP i SDA. Naime, SNSD je prihodovao oko dva miliona KM, a imao oko 1,5 miliona KM rashoda, dok je SDS potrošio nešto više sredstava (oko 1,4 miliona KM) nego što je "zaradio" (oko 1,39 miliona KM).
Revizija je za obje partije utvrdila da u poslovnim knjigama "nisu evidentirali nenovčane donacije po osnovu besplatnog korištenja poslovnih prostora", kao i da nisu evidentirali sve prihode i troškove. U slučaju SNSD-a, revizija navodi i da je stranka "primala priloge pravnih lica koja su sklopila ugovore o javnim nabavkama sa organima izvršne vlasti na svim nivoima u BiH".
"Mislim da su to primjedbe koje nemaju veliku specifičnu težinu, jer određeni klubovi odbornika SDS-a koriste određene prostore koji su istovremeno i stranački. To nije nikakva značajna finansijska stavka, problem je minoran, ali nam je napravljen", ističe Dragan Ćuzulan, u to vrijeme generalni sekretar SDS-a, koji je odgovarao za poslovne knjige.
Zakon o finansiranju političkih partija kršila su i oba HDZ-a. Ni HDZ BiH, koji je imao oko 1,6 miliona KM prihoda, ni HDZ 1990 (prihodi oko 550.000 KM), nisu vodili evidencije o svim prilozima, a "devedesetka" pride CIK-u nije dostavila program utroška sredstava za 2013. godinu.
Isti zakon kršili su i PDP, DNS, SP, tri partije koje danas participiraju što u državnoj što u entitetskoj vlasti. Zamjerke su slične, gotovo identične sa zamjerkama izrečenim ostalim partijama, a jedino što izdvaja DNS u odnosu na ostale jeste što nisu izdavali potvrde o uplatama oko 34.000 KM članarine.
Maksida Pirić, portparol CIK BiH, ističe da su izvještaji za 2013. objavljeni tek nedavno te da će CIK tek sada, a na osnovu nalaza revizije, izricati kazne.
"To su, u skladu sa zakonom, novčane i administrativne kazne - kazne zabrane učestvovanja na izborima. Što se tiče novčanih kazni, ukoliko se prekorači limit troškova za izbornu kampanju, one iznose do 10.000 KM", ističe Pirićeva.
Pojašnjava da, kad je u pitanju povreda Zakona o finansiranju stranaka, kazne su do 5.000, ali da u nekim slučajevima prekoračenja limita donacije CIK može izreći i kaznu tri puta veću od visine same donacije.