HAG - U nastavku suđenja Radovanu Karadžiću pred Tribunalom u Hagu, vještak optužbe Dorotea Hanson svjedočila je o ulozi kriznih štabova Srpske demokratske stranke uoči izbijanja sukoba i u prvim mjesecima rata u BiH 1992. godine.
Tadašnji lider i predsjednik Republike Srpske optužen je, između ostalog, za progon nesrba iz 20 opština širom BiH, koje su, po optužnici, trebalo da budu dio nove, ujedinjene srpske države.
Hanson je izjavila da su krizni štabovi SDS, uspostavljeni po Karadžićevoj preporuci krajem 1991, bili ključni instrumenti za formiranje srpskih opština i oružanih snaga širom BiH. Štabovi su, potom, postali organi vlasti u novoformiranim sprskim opštinama iz kojih su nesrbi masovno proganjani.
Po vještaku, krizni štabovi SDS su početkom 1992. bili "vlade u sjenci" koje su pripremale odvajanje srpske zajednice od muslimanske i hrvatske, između ostalog, odvajanjem organa vlasti i preuzimanjem policijskih stanica.
Ti štabovi formirani su u skladu sa dokumentom poznatim kao "Varijanta A i varijanta B", koji je Karadžić podijelio predsjednicima opštinskiih odbora SDS na sastanku 19. decembra 1991.
Dokumentom je bilo predviđen način na koji će biti preuzeta vlast u opštinama u kojima su Srbi bili manjina, ali i u onima gde su činili većinu.
Samo dva dana kasnije, prvi krizni štab formiran je u Zvorniku, gdje je ubrzo došlo do izdvajanja Srba iz organa vlasti i formiranja srpske opštine, svjedočila je Hansonova. Ona je citirala izjavu jednog od lokalnih srpskih zvaničnika da će "prihvatiti sve što Karadžić predloži".
Hanson koja je radi vještačenja proučila veliki broj dokumenata srpskih organa u BiH i SDS, naznačila je da je Karadžić insistirao na "ključnoj ulozi" primene "Varijante A i B" za formiranje srpskih opština i njihovo "preuzimanje stvarnih funkcija".
Citirajući tadašnjeg predsjednika Skupštine srpskog naroda u BiH Momčila Krajišnika, svjedok je navela da je cilj bilo "etničko odvajanje" Srba od druga dva naroda.
"Transformacija kriznih štabova iz organa SDS u organe vlasti bila je okončana do 5. aprila 1992... Karadžić je tada izdao naređenje o aktivaciji kriznih štabova u svojstvu predsjednika nacionalnog savjeta za bezbjednost, a to nije učinio kao predsednik partije", objasnila je Hansonova koja će iskaz nastaviti iduće nedelje.
Karadžić je optužen i za genocid u Srebrenici i još osam opština u BiH; terorisanje stanovništva Sarajeva kampanjom artiljerijskih i snajperskih napada i uzimanje osoblja UN za taoce.