BEOGRAD - Peti oktobar je značajan datum novije srpske istorije, ali deset godina kasnije svakako više nije samo sentimentalno podsjećanje. Euforija je nestala, i sada je već smjenjuju kritičke analize obećanog i urađenog.
Takozvani Ugovor s narodom, koji su čelnici DOS-a objelodanili uoči oktobarskih događaja 2000. godine, sada djeluje samo kao spisak lijepih želja. Smanjenje ministarstava, sprečavanje gomilanja funkcija, stavljanje na uvid svih tajnih policijskih dosijea u roku od 100 dana, formiranje nezavisne revizorske kuće, uvid u imovinsko stanje funkcionera, samo su neka od (ne)ispunjenih obećanja iz tog ugovora.
Srbija je ipak u nekom blagom pomaku deset godina kasnije, kaže za Dojče vele Cvijetin Milivojević, direktor PR agencije "Pragma". Ljudi ipak bolje žive nego prije deset godina, i ukidanje viza je takođe predstavljalo neku vrstu psihološkog olakšanja, kaže Milivojević. Međutim, sve je to daleko od onoga što je bilo obećano prije deset godina, ističe Milivojević.
"Podsećam vas da su obećanja nove vlasti, tadašnjeg DOS-a, bila da ćemo mi već 2004. godine biti članica Evropske unije. Danas je 2010. godina, a mi još nismo postali ni kandidat za članstvo u EU. Dakle, mnogo je razočarenja, mnogo je propuštenih šansi, i sve se zapravo tiče onoga što jeste činjenica da su vlasti, odnosno vlade od 2000. naovamo, zapravo propustile mnoge vozove. I u tom smislu zapravo nije bilo svega onoga što je ovde trebalo da bude: mnogo promena, reformi i ubrzanog razvoja", kaže Milivojević.
Obećanja ljudima svakako nisu ispunjena, ocjenjuje direktor Građanske inicijative Miljenko Dereta. S jedne strane, niko nije bio svjestan dimenzija razaranja koja je Miloševićev režim ostavio iza sebe, a sa druge strane je postojao politički kukavičluk u kojem niko nije bio spreman na radikalne reforme, kaže Dereta. "Srbije se stoga danas nalazi u 6. oktobru. Nalazi se maltene tamo gde je i bila, s nekim malim pomacima koji su napravljeni, u okviru nekih institucija", istakao je Dereta.
Na više lokacija u Srbiji juče je obilježeno 10 godina od velikih demonstracija kojima je okončana vladavina Slobodana Miloševića. Demonstracije su organizovane poslije višednevnih protesta i štrajkova širom Srbije zbog nepriznavanja rezultata izbora za predsjednika SRJ, na kojima je kandidat Demokratske opozicije Srbije i lider Demokratske stranke Srbije Vojislav Koštunica u prvom krugu pobijedio predsjednika SRJ Miloševića.
Savezna izborna komisija i tadašnje vlasti tvrdili su da je Koštunica osvojio manje od 50 odsto glasova i da je potrebno organizovati drugi krug izbora.
U demonstracijama 5. oktobra poginula je Jasmina Jovanović iz Miloševca, kod Velike Plane, koja je pala pod točkove kamiona. Momčilo Stakić iz Krupnja preminuo je od posljedica srčanog udara. Povrijeđeno je 65 ljudi.
U večernjim satima 5. oktobra 2000. građanima se sa terase Skupštine Beograda obratio novi predsjednik SRJ Vojislav Koštunica, a narednog dana, 6. oktobra, Milošević je priznao izborni poraz i čestitao Koštunici.
DOS je ubjedljivu pobjedu odnio na vanrednim izborima 23. decembra 2000. godine, a poslije mjesec dana formirana je Vlada Zorana Đinđića.
Boris Tadić
Zoran Đinđić nije tu, a on je imao ključnu ulogu u 5. oktobru. Njegova uloga je nemerljiva.
Goran Svilanović
To je bio početak velikih promena u Srbiji. Deset godina kasnije građani imaju razloga da budu nezadovoljni.
Božidar Đelić
Deceniju obeležili ubistvo Đinđića i brojne kriminalne aktivnosti koje bacaju senku na demokratske promene.
Vojislav Koštunica
Mnogi ciljevi i očekivanja građana nisu ostvareni, ali dva jesu - da se uspostavi demokratski poredak i da se živi slobodno.
Džo Bagerista
I danas bi sa bagerom došao na demonstracije, ali ne da bih njim rušio. Doneo bih punu kašiku g.... da narod u nju umače motke.
Ubicama oduzeta odlikovanja
Predsjednik Srbije Boris Tadić oduzeo je odlikovanja četvorici pripadnika Jedinice za specijalne operacije koji su osuđeni zbog najtežih krivičnih djela.
Orden jugoslovenske zastave II stepena oduzet je nekadašnjem komandantu JSO Miloradu Ulemeku Legiji, osuđenom na 40 godina zatvora u četiri procesa - za ubistvo Zorana Đinđića, ubistvo Ivana Stambolića, četvorostruko ubistvo funkcionera SPO na Ibarskoj magistrali i više zločina "zemunskog klana".
Orden za hrabrost oduzet je bivšem zamjeniku direktora BIA Miloradu Bracanoviću, koji je osuđen na dvije godine zatvora jer nije prijavio pripreme za ubistvo Ivana Stambolića i atentat na Vuka Draškovića u Budvi.
Nenadu Bujoševiću, osuđenom zbog četvorostrukog ubistva na Ibarskoj magistrali, oduzet je Orden za zasluge u oblastima odbrane i bezbjednosti I stepena, a Dušku Maričiću, takođe osuđenom zbog ubistva na Ibarskoj magistrali, Orden za zasluge u oblastima odbrane i bezbjednosti II stepena.