HAG - Pred Specijalizovanim vijećima u Hagu danas, 16. septembra, počelo je izricanje prvostepene presude Hašimu Tačiju, Kadriju Veseljiju, Redžepu Seljimiju i Jakupu Krasniću, bivšim vođama tzv. OVK, optuženim za ratne zločine i zločine protiv čovječnosti.
Izricanje presude počelo je u 10 časova i, prema ranijoj najavi suda, trebalo bi da traje do podneva. Javnost postupak može da prati putem prenosa na srpskom, albanskom i engleskom jeziku, uz odgodu od deset minuta.
UŽIVO:
11:47 - Selimi osuđen na 13 godina zatvora
Redžepu Selimiju pretresno vijeće Specijalizovanih vijeća u Hagu dosudilo je 13 godina robije.
11:43 - Veseljiju 18 godina zatvora
Kadriju Veseljiju određeno je 18 godina zatvora, saopšteno je u Hagu.
11:41 - Krasnići osuđen na 25 godina zatvora
Jakupu Krasnićiju određena zatvorska kazna od 25 godina, saopšteno je tokom izricanja presude u Hagu.
"Imao je saznanja o krivičnim delima, nije učinio ništa da ih spriječi", naveli su.
11.36 - Hašim Tači osuđen na 25 godina zatvora
Pretresno vijeće Specijalizovanih vijeća Kosova u Hagu osudilo je Hašima Tačija na 25 godina zatvora zbog ratnih zločina.
Vijeće je prethodno proglasilo Tačija, zajedno s Kadrijem Veseljijem, Redžepom Seljimijem i Jakupom Krasnićijem, krivim za proizvoljno lišenje slobode, okrutno postupanje, mučenje i ubistva.
Obrazlažući Tačijevu odgovornost, sudija Čarls Smit naveo je da je Tači značajno doprinio sprovođenju zajedničkog kažnjivog cilja i imao ključnu ulogu u formulisanju i sprovođenju politike ciljanih napada na osobe koje su smatrane protivnicima OVK.
Prema nalazu vijeća, Tači je učestvovao u izvršenju krivičnih djela i podržavao ih, imao saznanja o protivpravnim hapšenjima, zlostavljanju i ubistvima, ali nije preduzeo mjere da ih spriječi ili da počinioce kazni.
Specijalizovana vijeća su izricanje prvostepene presude u ovom predmetu zvanično zakazala za danas, 16. septembar.
11.35 - Tači, Krasnići, Seljimi i Veselji proglašeni krivima za ratne zločine
Pretresno vijeće Specijalizovanih vijeća Kosova u Hagu proglasilo je Hašima Tačija, Jakupa Krasnićija, Redžepa Seljimija i Kadrija Veseljija krivima za ratne zločine.
Prema odluci vijeća, četvorica bivših vođa OVK proglašena su krivima za proizvoljno lišenje slobode na štetu 385 osoba, okrutno postupanje prema 49 osoba, mučenje 303 osobe i ubistvo 96 osoba.
Vijeće je zaključilo da je tužilaštvo van razumne sumnje dokazalo njihovu odgovornost za ova krivična djela i učešće u ostvarivanju zajedničkog kažnjivog cilja.
11:31 - Optuženi nisu djelovali sami, zajedno dogovorili kažnjivi cilj
Pretresno vijeće Specijalizovanih vijeća u Hagu utvrdilo je da je odgovornost Hašima Tačija, Kadrija Veseljija, Redžepa Seljimija i Jakupa Krasnićija individualna i lična, ali da nijedan od njih ne bi mogao sam da ostvari zajednički kažnjivi cilj.
"Radili su zajedno, nepokolebljivo i uz pomoć drugih. Zajedno su se dogovorili o zajedničkom kažnjivom cilju, zajedno su odlučili da uspostave sistem za ostvarenje tog cilja, zajedno su obrazovali zatvoreničke objekte, osnovali i uredili vojnu policiju, obaveštajnu službu i specijalne jedinice i poverili im zadatak ostvarenja njihovog zajedničkog kažnjivog cilja", rekao je sudija Čarls Smit.
Vijeće je prethodno navelo da je taj cilj uključivao ciljane napade na osobe koje su smatrane protivnicima OVK.
11:28 - Sud: Krasnići imao ključnu ulogu u napadima na protivnike OVK
Pretresno vijeće Specijalizovanih vijeća utvrdilo je da je Jakup Krasnići značajno doprinio ostvarenju zajedničkog kažnjivog cilja.
"Kao član Glavnog štaba i portparol OVK, Krasnići je imao ključnu ulogu u formulisanju i sprovođenju politike ciljanih napada na protivnike OVK, kao i u podsticanju vršenja krivičnih dela nad osobama koje su smatrane protivnicima", navedeno je tokom izricanja presude.
Vijeće je utvrdilo i da je Krasnići imao saznanja o velikom broju krivičnih djela počinjenih nad osobama koje su smatrane protivnicima OVK, ali da nije preduzeo mjere kako bi ih spriječio ili kaznio počinioce.
11:26 - Ovacije u Prištini nakon dijela obrazloženja presude
Okupljeni u centru Prištine ovacijama su reagovali na dijelove obrazloženja presude koje je iznio sudija Čarls Smit, javlja RTS.
Reakcije su uslijedile nakon što je saopšteno da se događaji poslije 20. juna 1999. godine ne mogu kvalifikovati kao ratni zločini, kao i da tužilaštvo nije dokazalo da su počinjeni zločini protiv čovječnosti.
Okupljeni su reagovali i na dio izlaganja u kojem je Smit naglasio da se postupak ne bavi legitimitetom OVK niti njenim političkim ciljem nezavisnosti samoproglašenog Kosov
11:24 - Sud: Seljimi imao ključnu ulogu u formiranju operativnih zona OVK
Pretresno vijeće Specijalizovanih vijeća u Hagu zaključilo je da je Redžep Seljimi, kao član Glavnog štaba i glavni inspektor OVK, imao ključnu ulogu u formiranju operativnih zona i jedinica OVK.
Kako je navedeno tokom izricanja presude, vijeće je utvrdilo i da je Seljimi podsticao izvršenje krivičnih djela i učestvovao u njima.
11:21 - Veselji učestvovao u progonu protivnika OVK
Pretresno vijeće Specijalizovanih vijeća Kosova u Hagu zaključilo je da je Kadri Veselji učestvovao u izvršenju krivičnih djela i podsticao njihovo izvršenje.
Kako je navedeno tokom izricanja presude, Veselji je lično učestvovao u identifikovanju i progonu osoba koje su smatrane protivnicima OVK.
Vijeće je zaključilo i da je Veselji imao saznanja o krivičnim djelima koja su počinjena, ali da nije preduzeo mjere kako bi ih spriječio.
11:19 - Sud: Tači imao ključnu ulogu u progonu protivnika OVK
Pretresno vijeće Specijalizovanih vijeća Kosova u Hagu zaključilo je da je Hašim Tači imao ključnu ulogu u formulisanju i sprovođenju zajedničkog kažnjivog cilja, koji je, prema nalazu vijeća, podrazumijevao preuzimanje i vršenje kontrole širom KiM, između ostalog, nezakonitim zastrašivanjem, zlostavljanjem i uklanjanjem osoba koje su smatrane protivnicima OVK.
Vijeće je utvrdilo da je Tači značajno doprinio ostvarivanju tog cilja, da je lično učestvovao u izvršenju pojedinih krivičnih djela, kao i da ih je podržavao i podsticao.
Kako je navedeno tokom izricanja presude, Tači je imao saznanja o krivičnim djelima počinjenim nad osobama koje su smatrane protivnicima OVK, ali nije preduzeo mjere kako bi ih spriječio.
Samo bih prije objave provjerio tačnu sudsku formulaciju tog "zajedničkog kažnjivog cilja", jer je to pravno vrlo bitan detalj i ne bih ga prepričavao šire nego što je vijeće zaista utvrdilo.
11:15 - "Događaji nakon 20. juna 1999. nisu ratni zločini"
Pretresno vijeće Specijalizovanih vijeća u Hagu utvrdilo je da se događaji na kojima su zasnovane optužbe za ratne zločine nakon 20. juna 1999. godine ne mogu kvalifikovati kao ratni zločini.
Sudija Čarls Smit rekao je da je vijeće zaključilo da je najkasnije od kraja marta 1998. do približno 20. juna 1999. postojao nemeđunarodni oružani sukob između OVK i SR Jugoslavije, odnosno srpskih snaga.
"Sukob se vodio na Kosovu, ali se na određene delove severne Albanije koji su bili pod kontrolom OVK takođe primenjuju odredbe međunarodnog humanitarnog prava koje regulišu taj sukob", rekao je Smit.
Vijeće je utvrdilo i da su krivična djela obuhvaćena optužnicom u tom periodu bila izvršena u kontekstu oružanog sukoba ili povezana s njim, kao i da žrtve nisu aktivno učestvovale u neprijateljstvima i uživale su zaštitu prema pravilima međunarodnog humanitarnog prava.
Prema nalazu vijeća, sva četvorica optuženih bila su svjesna okolnosti koje su ukazivale na postojanje oružanog sukoba, povezanost događaja sa sukobom i zaštićeni status žrtava.
"Na osnovu tog zaključka, panel dalje nalazi da se kritični događaji na kojima su zasnovane optužbe za ratne zločine nakon 20. juna 1999, dakle po okončanju nemeđunarodnog oružanog sukoba između OVK i SRJ, odnosno srpskih snaga, ne mogu okvalifikovati kao ratni zločini", rekao je Smit.
11:11 - Sud: Dokazano ubistvo najmanje 98 osoba
Pretresno vijeće Specijalizovanih vijeća Kosova u Hagu zaključilo je da je tužilaštvo dokazalo da su pripadnici OVK namjerno počinili radnje činjenja ili nečinjenja koje su dovele do smrti najmanje 98 osoba.
Vijeće je utvrdilo da ta djela predstavljaju ratni zločin ubistva.
Ovaj nalaz dolazi nakon što je vijeće prethodno saopštilo da je dokazano i nezakonito ili proizvoljno hapšenje i lišavanje slobode najmanje 385 osoba, kao i da je prema 348 ljudi surovo postupano, od kojih je 303 bilo podvrgnuto mučenju.
Istovremeno, vijeće je zaključilo da tužilaštvo nije dokazalo potrebne elemente da se počinjena djela kvalifikuju kao zločini protiv čovječnosti.
11:08 - Pretresno vijeće: Nisu dokazani zločini protiv čovječnosti
Pretresno vijeće Specijalizovanih vijeća u Hagu zaključilo je da tužilaštvo nije dokazalo van razumne sumnje da su ispunjeni uslovi da se djela koja se optuženima stavljaju na teret kvalifikuju kao zločini protiv čovječnosti.
Sudija Čarls Smit rekao je da je vijeće utvrdilo da su pripadnici OVK, najkasnije od aprila 1998. do avgusta 1999. godine, vršili nasilje i zlostavljanje nad civilima širom KiM i u pojedinim dijelovima sjeverne Albanije, te da su te radnje predstavljale napad koji je bio sistematičan i širih razmjera.
Međutim, prema zaključku vijeća, tužilaštvo nije dokazalo van razumne sumnje da je taj napad bio usmjeren protiv civilnog stanovništva, što je neophodan uslov za kvalifikaciju zločina protiv čovječnosti.
"Žrtve su mahom, a neke isključivo, birane i ciljano napadane na osnovu individualnih okolnosti, a ne na osnovu pripadnosti ciljanom stanovništvu", rekao je Smit.
Vijeće je zbog toga zaključilo da tužilaštvo nije dokazalo da su progon, zatvaranje, drugi nehumani postupci, mučenje, ubistva i prisilni nestanci počinjeni kao zločini protiv čovječnosti.
Ovaj zaključak ne odnosi se automatski i na optužbe za ratne zločine, o kojima vijeće posebno iznosi svoje nalaze.
11:03 - Prema 348 ljudi surovo postupano, 303 mučeno
Pretresno vijeće zaključilo je, na osnovu ukupno raspoloživih dokaza, da je u periodu od aprila 1998. do 20. juna 1999. godine prema 348 ljudi surovo postupano.
Kako je navedeno tokom izricanja presude, od tog broja 303 osobe bile su podvrgnute mučenju.
10:56 - Sud: Dokazana nezakonita hapšenja najmanje 385 osoba
Pretresno vijeće Specijalizovanih vijeća Kosova u Hagu utvrdilo je da je tužilaštvo dokazalo da su pripadnici OVK počinili ratni zločin nezakonitog ili proizvoljnog hapšenja i lišenja slobode najmanje 385 osoba.
Ovo je dio obrazloženja prvostepene presude koja se danas, 16. septembra, izriče Hašimu Tačiju, Kadriju Veseljiju, Redžepu Seljimiju i Jakupu Krasniću.
Optužnica četvoricu bivših vođa OVK, između ostalog, tereti za ratni zločin nezakonitog i proizvoljnog hapšenja i pritvaranja.
10:52 - Sudija Smit: Odgovornost optuženih isključivo lična
Predsjedavajući Pretresnog vijeća Čarls L. Smit (Charles L. Smith) naglasio je tokom izricanja presude da se ovaj postupak ne odnosi na legitimitet OVK niti na njene političke ciljeve, već isključivo na ličnu krivičnu odgovornost četvorice optuženih.
"Ovaj sudski postupak se bavi postupcima i ponašanjem optuženih u vezi sa ovim predmetom. On se ne bavi legitimitetom OVK i njenim ciljem o nezavisnom Kosovu", rekao je Smit.
10:40 - Sudija: Svjedoci zastrašivani tokom procesa
Predsjedavajući sudija ukazao je tokom izricanja presude na pritiske i zastrašivanje svjedoka, navodeći da je suđenje vođeno u takvom okruženju.
"Ovo suđenje vođeno je u kontekstu neprestanog zastrašivanja svedoka. Nekoliko svedoka tužilaštva koji su svedočili pred panelom u ovom predmetu povuklo je svoje ranije izjave, izbegavalo da pomene osnovne činjenice iz ranijih izjava, lagalo je panel, ponavljalo napamet naučene rečenice ili na neki drugi način izmenilo svoje ranije kazivanje", rekao je sudija.
Tokom procesa sud je, kako je navedeno prilikom izricanja presude, saslušao 273 svjedoka i usvojio više od 5.400 dokaznih predmeta, dok je u postupku učestvovalo 156 žrtava. Transkript suđenja ima gotovo 30.000 stranica.
10:35 - Sudija Smit podsjetio na uloge četvorice optuženih
Na početku izricanja presude predsjedavajući sudija Čarls L. Smit (Charles L. Smith) ukratko je govorio o istorijskom kontekstu sukoba na KiM, kao i o tadašnjim funkcijama Hašima Tačija, Kadrija Veseljija, Redžepa Seljimija i Jakupa Krasnića.
Prema navodima tužilaštva koje je Smit iznio, Tači je od marta 1998. do septembra 1999. bio načelnik Direkcije za informacije OVK i vrhovni komandant, Veselji jedan od osnivača OVK i član Glavnog štaba, te načelnik obavještajne službe, dok je Seljimi bio član Glavnog štaba i načelnik sektora za operacije. Krasnići je, prema tužilaštvu, bio član Glavnog štaba, član Direkcije za politička pitanja i glavni portparol OVK.
Smit je ponovio da se četvorica optuženih terete po šest tačaka za zločine protiv čovječnosti - progon, zatvaranje, druge nehumane postupke, mučenje, ubistvo i prisilne nestanke - te po četiri tačke za ratne zločine: protivzakonito ili proizvoljno hapšenje ili lišavanje slobode, surovo postupanje, mučenje i ubistvo.
"Tužilaštvo tvrdi da su sve radnje koje se stavljaju optuženima na teret bile deo sistematskog i šireg napada. Tužilaštvo tvrdi da su optuženi znali za taj napad", rekao je Smit.
Podsjetio je da su se sva četvorica izjasnila da nisu kriva po svim tačkama optužnice.
10.00 - Počelo izricanje presude
Predsjedavajući sudija počeo je čitanje sažetka prvostepene presude Tačiju, Veseljiju, Seljimiju i Krasniću.
Četvorica bivših vođa OVK nalaze se u sudnici, a izricanju presude prisustvuju i članovi njihovih porodica, predstavnici privremenih institucija samoproglašenog Kosova, kao i predstavnici udruženja bivših pripadnika OVK, prenosi Tanjug.
Presudu prati veliki broj medijskih ekipa.
Nizozemska policija ispred suda
Ispred zgrade Specijalizovanih vijeća raspoređen je veliki broj pripadnika nizozemske policije.
U blizini suda od sinoć se okupljaju i pristalice optuženih sa zastavama i obilježjima tzv. OVK. Policija im je naložila da se premjeste na prostor predviđen za okupljanje.
Vezana vijest:
Dan odluke u Hagu: Policija pojačala mjere, Tači čeka presudu (VIDEO)
Istovremeno, u Prištini i drugim gradovima na KiM organizovana su okupljanja podrške četvorici optuženih. Na glavnom trgu u Prištini postavljen je ekran za praćenje izricanja presude, kao i velika platna s njihovim fotografijama.
Tužilaštvo tražilo po 45 godina zatvora
Specijalizovano tužilaštvo u završnoj riječi zatražilo je po 45 godina zatvora za Tačija, Veseljija, Seljimija i Krasnića, dok su timovi odbrane tvrdili da tužilaštvo nije dokazalo navode optužnice i zatražili oslobađajuće presude.
Svaki od četvorice optuženih tereti se po šest tačaka za zločine protiv čovječnosti - progon, zatvaranje, druga nečovječna djela, mučenje, ubistvo i prisilni nestanak - te četiri tačke za ratne zločine: protivpravno i proizvoljno hapšenje i pritvaranje, okrutno postupanje, mučenje i ubistvo.
Prema optužnici, djela obuhvaćena postupkom navodno su počinjena od najmanje marta 1998. do septembra 1999. godine na više lokacija na KiM, kao i u Kukešu i Cahanu u sjevernoj Albaniji. Tužilaštvo tvrdi da su žrtve bili civili i osobe koje nisu učestvovale u neprijateljstvima, a za koje se sumnjalo da se protive OVK.
Među žrtvama su, prema navodima optužnice, bili Srbi, Romi i drugi nealbanci, kao i Albanci za koje je OVK smatrala da sarađuju sa srpskim vlastima ili da joj se politički protive.
U pritvoru od 2020. godine
Tači, Veselji, Seljimi i Krasnići nalaze se u pritvorskom objektu Specijalizovanih vijeća u Hagu od novembra 2020. godine.
Suđenje je počelo 3. aprila 2023, dokazni postupak završen je 18. decembra 2025, a završne riječi održane su od 9. do 18. februara ove godine. Pred sudom su tokom postupka svjedočila 134 svjedoka, dok u postupku učestvuje 156 žrtava.