TREBINJE - Prvi tom planirane petotomne monografije Eparhije zahumsko-hercegovačke i priomorske pod nazivom "Šematizam Eparhije zahumsko-hercegovačke i primorske" ugledao je svjetlo dana, a ovo izdanje, objavljeno povodom 800 godina od osnivanja prvobitne Episkopije humske, promovisano je na Svetog Ignjatija u Trebinju.
Na promociji, osim glavnog urednika Radivoja Krulja i recenzenata Milana Gulića, Drage Mastilovića i Miloša Ivanovića, govorili su i episkop diseldorfski i njemački Grigorije Durić i istoričar Nedeljko Radosavljević.
Glavni urednik je protojerej Radivoje Krulj, a redakciju čine i episkop Dimitrije, iguman manastira Zavala Vasilije Kopitić te iguman manastira Tvrdoš Sava Mirić.
Krulj je rekao da je ovo djelo pripremano četiri godine te da se u njemu mogu pročitati podaci o crkvenim opštinama, manastirima, parohijama i slično.
"Ovo je dobar osnov za buduće istraživače, jer se tu mogu naći i istoričari, istoričari umjetnosti te statističari i mnogi drugi", rekao je Krulj.
Episkop zahumsko-hercegovački i primorski Dimitrije je kazao da se u koricama ove monografije krije jedan faktografski presjek živog života jedne eparhije.
"Velika zahvalnost vladiki Grigoriju, čija je ideja bila da se izda ova petotomna monografija, istorijski sabornik naše eparhije. Hvala Draganu Davidoviću, fotografu Mladenu Vujadinoviću, recenzentima, sveštenstvu, monaštvu i mnogim drugim učesnicima koji su bili uključeni u pripremu ovog sabornog djela", istakao je vladika Dimitrije.
Saradnici na tekstu su blaženopočivši episkop zahumsko-hercegovački i primorski Atanasije Jevtić, episkop zapadnoamerički Maksim, arhimandrit Isaija Dan, arhimandrit Lazar Lazarević, protojerej-stavrofor Boris Banduka i drugi.
Dekan Filozofskog fakulteta u Istočnom Sarajevu Draga Mastilović istakao je da je riječ o kapitalnom djelu, ne samo za Eparhiju zahumsko-hercegovačku i primorsku, nego i za Srpsku pravoslavnu crkvu i za srpsku kulturu uopšte.
"Iz ovog šematizma čitaoci mogu da se upoznaju s jednim širokim spektrom djelatnosti koje obavlja ova eparhija. To je istorijska čitanka Eparhije zahumsko-hercegovačke i primorske, pa i Hercegovine, s obzirom na činjenicu da je istorija ove eparhije bila neodvojiva od istorije srpskog naroda u Hercegovini", rekao je Mastilović.
Miloš Ivanović, viši naučni saradnik u Istorijskom institutu u Beogradu, istakao je da ova monografija sadrži veoma značajne podatke svih osam vijekova Eparhije zahumsko-hercegovačke i primorske.
"Autori su se baš potrudili da sakupe sav relevantan materijal i da ga na pravi način prezentuju publici jednim pitkim stilom. To je knjiga koju treba svako da ima u kući i u kojoj može naći značajne podatke kako o svojim precima, tako i o mjestu u kome živi", naveo je Ivanović.
"Šematizam" je štampan zahvaljujući finansijskoj podršci Republičkog sekretarijata za vjere, čiji je direktor Dragan Davidović, u tiražu od 1.000 primjeraka, a slijede i ostala četiri dijela koja su u pripremi – "Istorija", "Leksikon", "Prilozi za istoriju" i "Bibliografija Eparhije".