Omer Branković, ministar za izbjeglice i raseljena lica RS, istakao je da struktura porodica povratnika, koje još žive u kolektivnim centrima u RS, kao i njihova socio-zdravstvena slika ukazuju na to da se radi o višestruko osjetljivoj grupi.
"Dvije trećine stanovnika kolektivnog smještaja su stariji ljudi, koji žive sami ili sa bračnim drugom. Prilikom obilaska ovih porodica evidentirane su 184 nepokretne i polupokretne osobe. Posebnu pažnju treba posvetiti zbrinjavanju osoba koje pate od teške mentalne retardacije i psihoza", naveo je Branković.
NN: Šta ćete poduzeti da pomognete ovim ljudima?
BRANKOVIĆ: Radimo na tome da smjestimo ove ljude u gerijatrijske centre. Proces smještaja povratnika u domove penzionera i gerijatrijske ustanove započeo je 5. novembra, a prioritet je dat porodicama koje su se izjasnile za smještaj u gerijatrijskim ili sličnim ustanovama u kojima će imati posebnu njegu. U gerijatrijskim ustanovama do sada je obezbijeđen smještaj za 122 porodice.
NN: Koliko povratničkih porodica još živi u kolektivnim centrima?
BRANKOVIĆ: U kolektivnim vidovima smještaja u RS živi 525 porodica. Najviše ih je u opštinama Doboj, Bratunac, Zvornik, Srebrenica, Modriča i Gradiška. Na području opštine Doboj 161 porodica živi u kolektivnom smještaju.
NN: Koji su osnovni problemi s kojima se susreću povratnici u procesu povratka?
BRANKOVIĆ: Povratnicima je najveći problem kako se uklopiti u novu zajednicu, odnosno kad se vrate u svoje prijeratno mjesto življenja.
Prvi i najveći problem jeste nezaposlenost, zatim zdarvstveno osiguranje povratnika i veliki broj neriješenih penzija. Ono što zabrinjava jeste da se veoma mali broj ljudi vraća.
Sa stanovišta troškova i broja korisnika, najveći problem je individualni zakup, u kom stanuje 2.258 porodica. Nakon raspuštanja kolektivnih centara porodice su raspoređene u različite vidove alternativnog smještaja kao što je individualni zakup, smještaj u adaptirane i sanirane objekte, zatim u nepotraživane stanove i stanove Vlade RS.
U nepotraživanim stanovima žive 804 porodice. Trenutno se u različitim vidovima alternativnog smještaja nalazi 5.150 porodica.
NN: Koliko je u RS još ostalo neobnovljenih stambenih objekata i u kojim opštinama najviše?
BRANKOVIĆ: Ministarstvu za ljudska prava i izbjeglice BiH ukupno su se prijavile 47.243 porodice. Zahtjev za rekonstrukciju objekata u FBiH podnijelo je 24.735 porodica, a za obnovu u RS 20.523 porodice. U Brčko distriktu obnovu očekuju 1.833 porodice. U RS najveći broj devastiranih objekata nalazi se u opštinama Bosanski Brod, Doboj, Zvornik, Bijeljina, Prijedor, Srebrenica i Novi Grad.
NN: Koliko sredstava je u narednoj godini planirano za populaciju povratnika?
BRANKOVIĆ: Za povratak u RS planirano je 6,5 miliona KM, za povratak u FBiH tri miliona i za rješavanje problema interno raseljenih lica oko 1,5 miliona. Dio ovih sredstava planiran je za projekte održivog povratka i za infrastrukturu u povratničkim naseljima. Dodatnih tri miliona je planirano za infrastrukture u izbjegličkim naseljima. Planirano je da Ministarstvo izdvoji pet miliona KM u Fond za povratak BiH. Udruženim sredstvima u okviru Fonda biće realizovani zajednički projekati, od kojih se većina odnosi upravo na obnovu i rekonstrukciju.
NN: Koliko je do sada realizovano projekata elektrifikacije povratničkih naselja, koja je jedna od glavnih prepreka povratka?
BRANKOVIĆ: U periodu od 2005. do kraja oktobra ove godine, Ministarstvo za izbjeglice i raseljena lica je učestvovalo u elektrifikaciji povratničkih i izbjegličkih naselja u 25 opština RS i dvije opštine u FBiH, opštinama Drvar i Sapna. Ukupno su realizovana 73 projekta elektrifikacije povratničkih naselja, za šta je Ministarstvo za izbjeglice i raseljena lica izdvojilo 3.700.000 KM. Ministarstvo će i u narednom periodu nastaviti zajedno s lokalnim zajednicama da učestvuje u rekonstrukciji i izgradnji elektromreže.
Stanovi za 180 porodica
NN: Za koliko povratničkih porodica je planirana izgradnja stambenih jedinica?
BRANKOVIĆ: Izgradnja stambenih jedinica u sadašnjem mjestu boravka planirana je za 180 porodica i mora se realizovati u saradnji s opštinama u kojima te porodice žive. Zato je Ministarstvo ostvarilo kontakte s gradom Banjaluka i još 17 opština i od njih se očekuje da obezbijede lokaciju, projektno-tehničku dokumentaciju i infrastrukturu za izgradnju stambenog objekta s više stanova, u koje bi se preselili ljudi iz kolektivnih vidova alternativnog smještaja. Dobijena su pozitivna mišljenja.