Radmila Čičković, direktor Zavoda za statistiku RS, u intervjuu za "Nezavisne" kaže da dosad nisu dobijali informacije o namještanju mjesta za popisivače i instruktore u opštinama u RS, ali da su za svaku zloupotrebu u vezi s popisom propisane kazne, koje dostižu i do 10.000 maraka. Ona je istakla da će veliku ulogu u čitavom procesu imati opštine, odnosno opštinske popisne komisije.
NN: U toku je prijem prijava za popisivače i instruktore za predstojeći popis. Kako ocjenjujete zainteresovanost građana?
ČIČKOVIĆ: Mi iz Zavoda pozdravljamo odaziv građana na konkurs za poslove u popisu stanovništva. Postoje različiti motivi zbog kojih se ljudi prijavljuju za učešće i obavljanje popisnih aktivnosti, jer novčana naknada nije jedini motiv.
NN: Koji su to drugi motivi, pored novca?
ČIČKOVIĆ: Novčana naknada za obavljeni posao nije jedini motiv, a to pokazuju informacije iz medija, gdje se može primijetiti da su kandidati velikim dijelom studenti, koji će, pored novčane naknade, imati i jedno bogato iskustvo u jednom tako velikom projektu, a koje će se naći i u njihovim biografijama. Veliki broj prijavljenih kandidata je i iz reda nezaposlenih građana RS, koji će i kroz ovaj vid angažmana moći ostvariti određenu zaradu.
NN: Građani se žale da su mjesta popisivača i instruktora već mjesecima unaprijed rezervisana i da će se na ta mjesta zapošljavati po partijskoj liniji. Kako ćete spriječiti takve zloupotrebe?
ČIČKOVIĆ: Ovo je posao u kojem nema mjesta politici. U posjetama popisnim opštinskim komisijama proteklih nekoliko dana razgovarali smo, između ostalog, i o prijemu kandidata za popisivače i opštinske instruktore i jasno potcrtali striktno poštivanja pravila i procedura i isključivanja bilo kakvog vida uključivanja politike u ovaj proces. Aktivnosti u vezi s izborom i imenovanjem popisivača i opštinskih ili gradskih instruktora su, prema propisanim zakonima, u okviru zadataka popisne komisije, koja se formira u svakoj opštini ili gradu. Procedurama za izbor popisnih organa i osoblja definisani su kriterijumi koje treba da ispunjavaju kandidati koji se prijavljuju za opštinske instruktore i popisivače. Kriterijumi su potpuno jasni i oni se moraju poštovati.
Svakim nepoštivanjem propisanih procedura stvara se rizik blagovremenog završavanja popisnih aktivnosti, što može da bude odlučujuće u sprovođenju popisnih aktivnosti. Veliku ulogu u ovom procesu imaće opštine.
NN: Na koji način će Zavod, koji ima kontrolnu ulogu nad opštinskim popisnim komisijama, kontrolisati njihovu transparentnost?
ČIČKOVIĆ: Za potrebe nadgledanja rada opštinskih komisija razvijen je poseban informacioni sistem - centralni informacioni monitoring sistem. On omogućava da se monitoring vrši svakodnevno s presjecima u željenom vremenskom trenutku. Zavod nadgleda popisne komisije u dijelu koji definišu procedure za izbor popisnih organa i osoblja tj. ispunjene kriterijume i bodove koji opisuju prijavljene kadidate.
NN: Da li su predviđene kazne za članove komisija za koje se utvrdi da su zapošljavali "preko veze" ili za slične zloupotrebe?
ČIČKOVIĆ: Član 44 Zakona o popisu stanovništva, domaćinstava i stanova u BiH 2013. godine definiše kaznu za one učesnike koji blagovremeno i na propisan način ne obavljaju poslove popisa.
NN: Kolike su te kazne?
ČIČKOVIĆ: Kazne propisane ovim zakonom kreću se od 100 do 10.000 KM i to su kazne ne samo za zloupotrebe u vezi sa zapošljavanjem popisivača, već za sve zloupotrebe koje bi se eventualno desile u projektu popisa.
NN: Popisne komisije nisu formirane u još nekim opštinama u RS. Da li će ovo uticati na dalji tok aktivnosti priprema za popis?
ČIČKOVIĆ: Možemo slobodno reći da je danas stanje promijenjeno, pa sada imamo situaciju da je 13 opština uspjelo da formira komisije u posljednjih nekoliko dana. Opština Srebrenica još nije otklonila propuste u imenovanju članova popisne komisije, dok opština Kneževo zbog nefunkcionisanja Skupštine opštine, iako je bila kandidovala članove popisne komisije, nije izvršila njihovo imenovanje.
NN: Da li će ove opštine koje na vrijeme ne imenuju komisije kasniti s aktivnostima u vezi s popisom?
ČIČKOVIĆ: Za one opštine koje su formirale komisije do 19. jula ne postoji rizik kašnjenja predstojećih aktivnosti. Opštine koje eventualno ne ispune zakonom propisane obaveze moraće u narednom periodu da ubrzaju određene pripremne radnje kako bi ispunile svoje obaveze na vrijeme.
Očekuje se pozitivna ocjena
NN: Međunarodna monitoring misija za popis nedavno je boravila u BiH. Kako su ocijenili dosadašnji napredak u vezi s popisom?
ČIČKOVIĆ: Svoje preporuke u vidu izvještaja, koje upućuje Savjetu ministara i statističkim institucijama, delegacija Međunarodne monitoring misije iskazuje nakon obavljenog cjelokupnog snimanja stanja, a to je obično desetak dana nakon sprovedene misije. Kod članova ove misije mogla se primijetiti određena doza pozitivnog raspoloženja prilikom našeg predstavljanja urađenog u proteklom periodu.