Realizacija velikih energetskih projekata u RS, potraga za naftom, gradnja kraka "Južnog toka", podsticaj izvozno orijentisanih preduzeća samo su neke od aktivnosti na kojima intenzivno radi Ministarstvo industrije, energetika i rudarstva RS, navodi, između ostalog, prvi čovjek tog resora Željko Kovačević.
NN: Javni poziv za podsticaj izvoza je u toku. Koliko ste zadovoljni odzivom preduzeća?
KOVAČEVIĆ: Za sada se nije prijavio veliki broj preduzeća, ali s obzirom na to da je javni poziv otvoren do 20. avgusta očekujem da će u toku posljednje sedmice, kao i ranijih godina, većina privrednih subjekata dostaviti svoje prijave. Ove godine za podsticaj izvoza planirano je 20 miliona KM bespovratnih sredstava, što je više za pet miliona KM u odnosu na prošlu godinu.
NN: Kome je namijenjena ova podrška?
KOVAČEVIĆ: Subvencije su namijenjene izvozno orijentisanim privrednim subjektima kao podrška realizaciji projekata usmjerenih ka poboljšanju konkurentnosti i povećanju izvoza. Predmet subvencija biće projekti koji podrazumijevaju uvođenje savremenih tehnologija i opreme, izgradnju proizvodnih objekata, razvoj i inovativne djelatnosti, te uvođenje sistema kvaliteta s tim da u finansijskoj strukturi projekta učešće obrtnih sredstava ne može biti veće od 30 odsto.
NN: Da li su privrednici zadovoljni iznosom planiranih sredstava?
KOVAČEVIĆ: Iako se iznos sredstava podsticaja za izvoz povećavao od dva miliona KM, koliko je bilo realizovano 2006. godine, do sadašnjih 20 milion KM, očekivanja privrednika su i veća. Prije svega, moram da podsjetim da, bez obzira na dodijeljeni iznos, radi se o bespovratnim sredstvima. Bilo je neophodno napraviti balans između mogućeg i potreba privrednika, tako da smo se odlučili da postepeno model podrške prilagođavamo projektnom finansiranju, uvažavajući pritom i zahtjeve privrednika. Takođe, moram podsjetiti da je ovakav vid direktne pomoći privrednicima u suprotnosti s pravilima konkurencije na EU tržištima, tako da ubuduće moramo razmišljati o novim modalitetima u cilju efikasnog podsticanja.
NN: Koliko ste zadovoljni efektima korištenja sredstava za 2011. godinu?
KOVAČEVIĆ: Prije svega moram da istaknem da je u 2011. godini podrška realizovana kroz tri vida podsticaja po javnim pozivima. Realizovani su podsticaji za izvoz oko 14 miliona KM, novo zapošljavanje od 3,3 miliona KM, izvozna preduzeća pogođena nepogodama tri miliona KM. Prvi put prošle godine uveli smo projektno finansiranje i učinili dostupnim spiskove korisnika svih navedenih vidova podsticaja.
Na osnovu urađene analize finansijskih efekata možemo reći da su podsticajna sredstva, pored ostalih faktora, svakako imala doprinos u ostvarivanju povećanja izvoza RS u 2011. godini u odnosu na 2010. godinu. Korisnici podsticaja izvoza ostvarili su rast ukupnih prihoda za 15 odsto, za 17 odsto rast prihoda od prodaje učinaka na inostranom tržištu, te povećanje broja zaposlenih za 1.287 radnika.
NN: Kakva je situacija u energetskom sektoru?
KOVAČEVIĆ: Za elektroenergetski sektor i sektor rudarstva postoji poseban interes investitora s kojima, gotovo svakodnevno, razgovaramo o potencijalnim projektima koji bi bili realizovani u narednom periodu. Pritom ne smijemo zaboraviti da se radi o projektima koji iziskuju vrijeme i za pripremu i za realizaciju.
Posebno sam zadovoljan aktivnostima koje se sprovode u segmentu geoloških istraživanja mineralnih resursa od čijih rezultata zavisi realizacija i visina investicija u rudarstvu, ali i elektroenergetici. "Comsar Energy RS" intenzivno radi na istraživanju ležišta uglja i paralelno s tim priprema neophodnu dokumentaciju i izvodi pripremne radove na lokaciji budućeg energetskog objekta. Gradi se kamp naselje za više stotina radnika na lokaciji TE Ugljevik 3, priprema se lokacija za buduću deponiju uglja, te se vrše geotermička ispitivanja zemljišta na platou gdje će biti građena buduća TE. Do sada je investirano između 15 i 20 miliona KM.
Realizacija projekta TE Stanari, instalisane snage 300 mW, takođe ide zadovoljavajućom dinamikom. Investiciju kompanija "EFT Group" od oko 470 miliona evra, po sistemu ključ u ruke, izvodiće kineska kompanija "Dong Fang Electric Corporation" uz angažovanje domaće radne snage i domaćih kompanija u svim segmentima gdje je to moguće.
Još jedan značajan ugovor koji se realizuje je koncesioni ugovor za ležište uglja Lješljani, koji predviđa zapošljavanje oko 150 novih radnika uz ulaganje od oko 23,5 miliona KM.
Na području opštine Srebrenica preduzeće "Argendum 09" dobilo je koncesiju za korištenje izvorišta mineralne vode Veliki Crni Guber, gdje se podrazumijeva i izgradnja fabrike vode. Procijenjena vrijednost investicije 32 miliona KM.
NN: Kakva je situacija u hidroenergetskom sektoru?
KOVAČEVIĆ: Jedan od svakako najznačajnijih projekata je HES Gornja Drina, koji čine HE Buk Bijela, Foča, Sutjeska i Paunci, instalisane snage 237,9 mW. Na međunarodni tender javile su se tri svjetski poznate kompanije. Radi se o investiciji procijenjene vrijednosti od 450 miliona evra, gdje je njemačka kompanija RWE ušla u kvalifikacionu fazu pregovora u cilju definisanja svih elemenata strateškog partnerstva.
Nedavno potpisani memorandum o saradnji u oblasti hidroenergetike s ruskom kompanijom "RusHidro" počeo je da se realizuje. Naime, u Republici Srpskoj trenutno boravi tim ruskih stručnjaka koji detaljno analizira hidroenergetske projekte. Vrijedi napomenuti da je naša "Elektroprivreda" ušla u realizaciju HE Dabar instalisane snage 159,15 mW. Ukupna investicija za realizaciju ovog projekta iznosiće oko 179,9 miliona evra.
Uskoro ćemo biti u mogućnosti realizovati i prvu investiciju u oblasti korištenja vjetra. Tako je raspisan javni poziv za dodjelu koncesije park vjetrenjača Trusina, instalisane snage od 51 mW, na području opštine Nevesinje uz planiranu investiciju od 75 miliona KM.
"Južni tok"
NN: Dokle se stiglo s projektom "Južni tok"?
KOVAČEVIĆ: Gasifikacija RS i razvoj gasne infrastrukture predstavljaju strateške ciljeve RS. Strategija bazira razvoj gasne infrastrukture RS prvenstveno na planovima prolaska kraka "Južnog toka" kroz RS, što samim tim podrazumijeva gasifikaciju opština i gradova. S tim u vezi, Vlada je ovaj projekat proglasila strateškim i dala mu nacionalni status. Takođe, formirano je preduzeće "Gas-RES", koje će se baviti realizacijom gasnog projekta RS kroz dobavni pravac iz Srbije, tj. priključenje na gasovod "Južni tok", za koje je izdvojen početni kapital od 1,5 miliona KM.
Potraga za naftom
NN: Kako teče potraga za naftom u RS?
KOVAČEVIĆ: Istraživanja nafte i gasa, koja sprovodi "Jadran-naftagas", teku planiranom dinamikom. Dosadašnja ispitivanja pokazuju da je naš optimizam u vezi s realizacijom ovog projekta vrijednog 229 miliona američkih dolara opravdan.