Svijet

Pratite nas na Google news

Kada su se sovjetski i američki vojnici borili jedni protiv drugih

Kada su se sovjetski i američki vojnici borili jedni protiv drugih
Foto: rbth.com | Kada su se sovjetski i američki vojnici borili jedni protiv drugih
N.N.

Sovjetski Savez i Sjedinjene Američke Države nisu nikada vodili veliki otvoren rat. Međutim, to nije sprečilo njihove povremene okršaje na kopnu i u vazduhu.

1. Američka intervencija u Rusiji (1918-1920)

Kao i drugi saveznici, Amerika je poslala svoje trupe u Građanski rat u Rusiji kao podršku Belogardejskim antiboljševičkim snagama. Nezvaničan cilj SAD bio je da iskoristi slabost Rusije i proširi američki uticaj na njenoj teritoriji.

Preko 5.000 američkih vojnika stiglo je u septembru 1918. godine u rusku severnu luku Arhangeljsk. Ova operacija, poznata kao Ekspedicija "Bijeli medvjed", odnela je živote preko 200 američkih vojnika, koji su poginuli u sukobima protiv boljševika ili promrzli u surovim zimskim uslovima 1919. godine.

Američki vojnici koji su poslati na ruski Daleki istok i u Sibir imali su sasvim drugačije ciljeve od svojih kolega u Arhangeljsku. Američke "sibirske" ekspedicione snage su tamo poslate kako bi spriječile sve veći uticaj Japanskog carstva u regionu. Držeći deo Transsibirske železničke pruge pod svojom kontrolom, Amerikanci nisu žurili da pruže pomoć Belima u borbi protiv boljševika. 

Naprotiv, zatvarali su oči pred jedinicama komunistički orijentisanih partizana na ruskom Dalekom istoku koji su se borili protiv japanske vojske i belogardejskog atamana Grigorija Semjonova koji je imao japansku podršku.

Sa porazom Bijelog pokreta u Rusiji saveznička intervencija u Rusiji je okončana. Do marta 1920. godine u zemlji nije više bilo američkih vojnika.

2. Vazdušna bitka iznad Niša (1944)

Ova bitka je bila ostvarenje sna svakog naciste. 7. novembra 1944. godine grupa američkih lovaca P-38 Lajtning napala je kolonu sovjetske vojske u blizini Niša u Jugoslaviji. U napadu je stradalo 27 osoba, među kojima i jedan general.

Sovjetski vojnici su počeli da trče, mašući rukama i crvenim zastavama, očajnički pokušavajući da pokažu pilotima da su pogrešili. S obzirom da Amerikanci nisu shvatili da gađaju saveznike, uključila se sovjetska protivvazdušna odbrana i avijacija.

U takozvanoj vazdušnoj bici iznad Niša sovjetske snage su izgubile četiri lovca Jak i Jak-9, a Amerikanci tri P-38. Tek kada je kapetan Koldunov, rizikujući da bude oboren, prišao američkom vodećem avionu i pokazao identifikacione znake svoje letjelice, Amerikanci su obustavili napad.

Poslije detaljne istrage dve zemlje su odlučile da ovaj incident zataškaju, kako ne bi postao oružje Hitlerove propagandne mašinerije na pragu pobede saveznika.

3. Korejski rat (1950-1953)

Nikolaj Sutjagin i Jevgenij Pepeljajev, sovjetski asovi u Koreji

Početkom 50-ih godina Korejsko poluostrvo je postalo probni teren za prve vazdušne borbe između mlaznih lovačkih aviona. Ključnu ulogu u tome odigrali su sovjetski i američki piloti.

Sovjetski Savez je u oktobru 1950. godine poslao svoj 64. lovački vazduhoplovni korpus da se nezvanično bori iznad Koreje, kada je napredovanje Južne Koreje i snaga UN dovelo Sjevernu Koreju na ivicu poraza. To su bili sovjetski piloti u avionima MiG-15, pored stotine hiljada kineskih "volontera" koji su pomagali Sjevernokorejcima da izvrše ozbiljan kontranapad.

Sovjetski piloti Nikolaj Sutjagin sa 22 vazdušne pobede i Jevgenij Pepeljajev sa 19 pobjeda bili su najbolji piloti u Korejskom ratu. Najbolji američki piloti u konfliktu su bili Džozef Mekonel (16 pobjeda) i Džejms Džabara sa 15 oborenih neprijateljskih aviona.

Korejski rat je takođe poznat po slučaju kada su američke vazduhoplovne snage bombardovale sovjetsku teritoriju. 8. oktobra 1950. godine dva američka mlazna lovca P-80 Shooting Star bombardovala su aerodrom Suhaja Rečka na Dalekom istoku Rusije, pogrešno ocijenivši da se radi o sjevernokorejskom aerodromu.

U američkom napadu oštećeno je šest sovjetskih lovaca na zemlji, a jedan je potpuno izgoreo. Ironično je da je američki avion bombardovao američke lovce Bell P-63 Kingcobra, koji su u Drugom svjetskom ratu predati Sovjetskom Savezu kao deo sporazuma o zajmu i najmu između dvije zemlje.

Kada se Sovjetski Savez Ujedinjenim nacijama požalio zbog ovog incidenta, američki predsednik Hari Truman je priznao krivicu i izjavio da je napad na teritoriju Sovjetskog Saveza "posljedica greške u navigaciji i loših proračuna".

4. Projekat "Tamni gen" (1973)

Danas je u to teško povjerovati, ali nekada su SAD i Iran bili bliski prijatelji i saveznici. 60-ih i 70-ih godina oni su vršili zajedničke izviđačke operacije u južnim regionima SSSR-a.

Tokom operacije pod nazivom "Tamni gen" američki i iranski piloti u iranskim lovcima redovno su prelazili sovjetsku granicu kako bi pronašli rupe u lokanoj protivvazdušnoj odbrani i testirali koliko efikasno sovjetski presretači reaguju na pojavu uljeza.

23. novembra 1973. godine MiG-21SM kojim je upravljao Genadij Jelisejev poslat je da presretne iranski F-4 Phantom II, koji je prešao sovjetsku granicu u Muganskoj dolini. Nakon što su sve rakete promašile cilj, Jelisejev je udario u rep Fantoma krilom svog aviona.

Prvo "taraniranje" mlaznih aviona u istoriji završilo se obaranjem aviona F-4.  Piloti Iranac major Šokunija i pukovnik američkih vazduhoplovnih snaga Džon Sanders  su se katapultirali, a zatim su zarobljeni. Što se tiče Jelisejeva, njegov MiG je udario u planinu i na mjestu je poginuo.

(rs.rbth.com)

Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne odražavaju stavove redakcije Nezavisnih novina.

Najčitanije