AMAN - Jordan se suočava sa ozbiljnim izazovima na ekonomskom i bezbjednosnom planu, ali ipak iako zemlja izgleda kao predodređena za nevolju, Islamska država nije izvela veći napad u ovoj zemlji.
Evo kako se Jordan odbranio od Islamske države
Na prvi pogled, Jordan izgleda kao prva meta terorističke organizacije koja sebe naziva Islamska država (ID). Ova grupa udarila je na skoro sve susjede i partnere Jordana - Egipat, Saudijsku Arabiju, Irak i Siriju.
Osim toga, jordansko kraljevstvo suočava se sa ozbiljnim izazovima na ekonomskom i bezbjednosnom planu.
Nezaposlenost mladih prevazilazi 28 odsto, a oko 2.000 Jordanaca napustilo je zemlju i pridružilo se ID-u u Siriji.
Drugim riječima, zemlja izgleda kao predodređena za nevolju. Ipak, ID nije izveo ni jedan jedini veći napad u Jordanu. Broj smrti izazvanih terorizmom u ovoj zemlji ne prevazilazi pet, a čak i za njih se ne može reći sa sigurnošću da su posledica napada ID-a.
Šta je to što je Jordan uradio, a drugi nisu?
Kada je 2015. godine ID zarobio i zapalio jordanskog pilota Muata Kadabeha u Siriji, zemlja se ujedinila oko ideje suprotstavljanja ozloglašenoj terorističkoj organizaciji.
rocenat Jordanaca koji na ID gledaju kao zločinački poduhvat skočio je sa 72 na 95 odsto.
Čak i ogranak Muslimanskog bratstva u Jordanu okarakterisao je ubistvo kao neljudsko i kriminalno.
Ipak, bjes nakon Kasabehove smrti ne objašnjava u potpunosti izostanak napada.
Druga činjenica koja ide na ruku Jordanu jesu izvanredno obučene bezbjednosne službe.
Uprkos ekonomskim problemima, Jordan je sedmi na svijetu po postotku BDP-a koji odvaja na vojsku. Vojska Jordana broji 100.000 stalnih vojnika i 65.000 rezervista.
Ključ je u otvorenoj politici Jordana.
Tokom arapskog proljeća 2011. godine, zvanični Aman zauzeo je miroljubiv pristup kako bi se izbjeglo krvoproliće koje je zahvatilo veliki dio arapskog svijeta.
Za razliku od sirijskog i djelimično libijskog režima, kralj Abdulah "otpustio" je premijera Samira Rifaja i njegov kabinet. Raspisani su parlamentarni izbori, a bezbjednosne službe su djelovale suzdržano uprkos protestima.
Štaviše, nakon što su se pojavili navodi o nasilju policije nad demonstrantima u Amanu, ministar unutrašnjih poslova Husein al Madžali momentalno je podnio ostavku, a vlada je otpustila direktora Službe javne bezbjednosti Tafika Takablu.
Odlučna akcija zvaničnog Amana spriječila je haos, a nemiri koji su pretili da prerastu u obračun koji bi ekstremisti iskoristili, pretvorili su se u mogućnost za narod da demokratski i mirno izrazi svoju volju.
Uloga jordanskih islamista je takođe bila veoma važna.
Istaknuti salafisti Abu Katada i Abu Muhamed al Makdisi odbili su da pozovu na nasilje protiv jordanskog režima i čak su javno osudili djelovanje ID-a kao ne-islamsko i devijantno.
Dalje, u konrastu sa krvavim sukobima između Muslimanskog bratstva i egipatske vlade, kralj Abdula je sa jordanskim ogrankom ove organizacije ostvario tolerantan odnos – Muslimansku bratstvo traži reforme, ne traži ukidanje monarhije, a zvanični Aman, sa druge strane, nije pratio primjer većine arapskih država koje su proglasile bratstvo za terorističku organizaciju.
Dozvolivši Jordancima da praktikuju nenasilne oblike islamističkih ideologija, Abdulah je umanjio želju ljudi da izazivaju nemire, priključe se teroristima i odu na strana ratišta.
Zbog toga, tih 2.000 Jordanaca koji su se pridružili ID-u, otišli su u Siriju, gdje će pre postići ciljeve nego u mirnom jordanskom kraljevstvu.
ID za sada, u stvari, ima mnogo važnijih ciljeva od Jordana, gdje bi njihovo angažovanje naišlo na otpor ozbiljniji nego u većini zemalja u kojima operišu.
Održavanjem visokog nivoa profesionalizma u bezbjednosno-obavještajnim službama, strateški mudrim odgovorom na proteste i stvaranjem konstruktivnog odnosa sa islamistima, Jordan je ograničio prijetnju ID-a.
U regionu koji izgleda kao da je na ivici pucanja, to je uspjeh koji treba priznati i pohvaliti.
(NN, Newsweek.rs/ ForeignAffairs)