MOSKVA - Jedan od najčuvenijih sovjetskih špijuna Gevork Vartanjan (88), poznat pod šifrovanim imenom Amir, umro je sinoć u Moskvi poslije teške bolesti.
Vartanjan je ostao upamćen po tome što je 1943. godine kao 19. godišnjak, zahvaljujući podacima koje je prikupio, spriječio napad na lidere Rusije, SAD i Engleske Josifa Staljina, Teodora Ruzvelta i Vinstona Čerčila, tokom savezničke konferencije u Teheranu.
Veliki dio njegovog života obilježen je oznakom "strogo povjerljivo", a u špijunažu ga je još kao 16 godišnjaka uveo otac Andrej, koji je bio iranski državljanin.
Vartanjan je rođen u Rostovu na Donu, ali se 30-ih godina prošlog vijeka preselio u Iran i tamo dočekao početak Drugog svjetskog rata djelujući pod lažnim imenom Amir.
Prošao je britansku obavještajnu školu, a poslije rata se vratio u Sovjetski Savez i službovao kao špijun KGB u različitim operacijama na Dalekom i Bliskom istoku, kao i na Zapadu i nikada nije bio otkriven.
Penzionisan je u činu pukovnika, a 1984. godine odlikovan je ordenom Narodnog heroja Sovjetskog saveza. Dobitnik je mnogih priznanja.
Nastavio je da radi i kada je otišao u penziju, prije svega na obučavanju mladih kadrova, a njegovo ime postalo je poznato tek 2000. godine kada je sa njegovih misija skinuta oznaka tajnosti.
Tokom svog izuzetnog života, koji je bio specifičan i po standardima špijuna i čiji dijelovi su i danas obavijeni velom tajne, Vartanjan je radio u tandemu sa svojom suprugom Goar, koja je takođe bila agent. Zajedno su radili 30 godina.