PARIZ, MADRID - Mase građana već nedjeljama izlaze na ulice evropskih gradova, protestujući zbog sve izraženije krize troškova života i slabljenja kupovne moći.
Zašto građani protestuju?
- Visoke cijene sve više opterećuju kućne budžete.
- Stanarine rastu, a stanovanje postaje nedostižno.
- Mladi upozoravaju na probleme u obrazovanju.
- Demonstranti traže veće zarade i penzije.
- U Albaniji proteste podstiču optužbe za korupciju.
Demonstracije u Francuskoj, Španiji, Portugalu, Italiji, Belgiji i Albaniji pokreću različiti povodi, ali ih povezuju slični problemi.
Zajednički imenitelj protesta su rastući troškovi života, pad kupovne moći, niska primanja i osjećaj građana da vlasti ne čine dovoljno kako bi riješile probleme s kojima se suočavaju obični ljudi.
Gradovi su se pretvorili u poprišta sukoba dok se vodeće privrede Evropske unije, uključujući Francusku, Italiju i Španiju, približavaju ključnim izborima
U Francuskoj, zemlji sa viševjekovnom tradicijom narodnih protesta, srednjoškolci već više od tri nedjelje organizuju blokade i demonstracije, zahtijevajući veća ulaganja u škole za koje tvrde da imaju premalo zaposlenih i da su zapuštene, naročito u naseljima sa stanovništvom nižih prihoda.
BREAKING: Police officers are under massive attack by rioters in Paris https://t.co/JqMGEXv2cX
— Visegrád 24 (@visegrad24) October 17, 2026
Protesti su zatim dobili šire razmjere kada su se francuski sindikat CGT i drugi aktivisti pridružili pokretu, dok su učenici napravili pauzu zbog jesenjeg raspusta. Pokret sada obuhvata i zahtjeve koji se odnose na rastuće troškove života i javne usluge.
Uprkos tome što su stotine hiljada ljudi mirno marširale, nemiri tokom vikenda doveli su do 2.400 hapšenja i ozbiljnih incidenata u pojedinim dijelovima Francuske, uključujući pljačke u Parizu, Marseju, Lionu i Bordou.
U Limožu je vatra zahvatila gradsku vjećnicu iz 19. vijeka i gotovo potpuno uništila zgradu. Neke škole su zapaljene, prenosi Telegraf.
Dok su učenici i demonstranti bacali zapaljive bombe, a pripadnici snaga reda odgovarali suzavcem, stotine ljudi su povrijeđene.
Francuske vlasti uvele su djelimični i lokalizovani policijski čas u više gradova i opština nakon masovnih protesta, nereda, pljački i sukoba sa policijom
Paris : Un équipage de police municipale attaqué et contraint d'abandonner son véhicule ce dimanche soir, rue Châteaudun, dans le IXe arrondissement (@ParisMatch) https://t.co/lwU7CcydJV
— Actu17 (@Actu17) October 18, 2026
Francuske vlasti uvele su djelimični i lokalizovani policijski čas u više gradova i opština nakon masovnih protesta, nereda, pljački i sukoba sa policijom.
Na ulicama zbog stanarina
Sa druge strane Pirineja, u Španiji, aktivisti su u septembru izašli na ulice protestujući zbog cijena stanovanja.
Proteste je pokrenulo iseljenje 87-godišnje žene iz njenog doma, nakon što joj je investicioni fond povećao kiriju za 230%. Marikarmen Abaskal preminula je dvije nedjelje kasnije, nakon što je primljena u bolnicu.
Demonstranti su zatražili snižavanje kirija, obustavu iseljenja i zabranu investicionim fondovima da kupuju nekretnine.
Minimalna plata u Španiji je 1.221 evro, dok je prosječna mjesečna kirija za stan od 80 kvadratnih metara oko 1.130 evra, prema analizi poslovnih novina "Expansion".
"Veći dio moje plate ide na kiriju. Moja cimerka se bori da sastavi kraj s krajem baš kao i ja. Ovo je moja realnost i realnost većine nas koji živimo u ovom gradu", rekla je Dijana Manzanares, dvadesetogodišnja konobarica u kampu u Madridu.
Slični zahtjevi upućeni su i preko Pirinejskog poluostrva, u Portugalu, gdje su se u subotu stotine ljudi okupile u centru Lisabona.
Prema zvaničnim podacima, cijene nekretnina u Portugalu porasle su za 124% u periodu od 2015. do 2024, što je približno dvostruko brže od prosjeka Evropske unije.
Rast troškova života i sve veći pritisak na kućne budžete bili su u središtu protesta i u Milanu.
Protestna šetnja u subotu počela je mirno, ali se završila tako što su maskirani izgrednici bacali kamenje, komade trotoara i druge predmete na policiju za razbijanje demonstracija, a zatim zapalili barikade napravljene od barskih stolova.
U međuvremenu, protesti protiv albanskog premijera Edija Rame u nedjelju su ušli u šesti dan.
Demonstranti su izjavili da su nezadovoljni onim što smatraju korupcijom, nedostatkom radnih mjesta i lošim kvalitetom obrazovanja.
Inflacija raste u Italiji
"Italija na Pjaci", ili Italija na ulicama, okupila je hiljade demonstranata, koji izražavaju zahtjeve za boljim zapošljavanjem, zdravstvenom zaštitom, obrazovanjem i pristupom stanovanju, kao i većim platama.
Inflacija u Italiji porasla je na 4,2 odsto u septembru, premašivši 3,8 odsto u evrozoni, prema vladinim podacima.
Mirne marševe pratili su nasilni neredi u Torinu i Bolonji, kao i u italijanskoj finansijskoj i modnoj prestonici Milanu, gdje su se maskirani demonstranti sukobili sa policijom, pljačkali prodavnice i palili imovinu.
Milanska policija je saopštila da je 271 osoba uhapšena - većinom maloljetnici - i da je 14 pripadnika obezbjeđenja povrijeđeno tokom dva dana nemira.
Kada su protesti počeli?
Protesti zbog stanja u obrazovanju u Francuskoj počeli su krajem septembra, nedjelju dana nakon početka školske godine.
Međutim, demonstracije su se od tada intenzivirale i dostigle vrhunac u subotu.
Subota je ujedno bila i prvi dan protesta zbog troškova života u Italiji, Portugalu i Belgiji.
Hey boo, these your boys doing violence in your Republic? Undercover cops are agitating throughout the streets of Paris, throwing rocks at businesses, protected by uniformed police, before running away together. https://t.co/9A9WYaTyd6
— Compute The Resistance (@MixtUpMixy) October 19, 2026
Antivladini protesti traju već nedjelju dana u albanskoj prijestonici Tirani, a sukobi su eskalirali nakon što su se srednjoškolci i studenti pridružili širokom antivladinom pokretu "Flamingo", koji poziva na ostavku socijalističkog premijera Edija Rame.
Da li je došlo do promjena?
U Francuskoj je vlada saopštila da će angažovati još 3.000 nastavnika na zamjeni kako bi riješila problem nedostatka nastavnog osoblja, kao i da će učenicima omogućiti da učestvuju u donošenju odluka koje se tiču škola.
Vlada je takođe odustala od planova za povećanje pojedinih naknada za upis na univerzitete, koje je najavila za budžet za narednu godinu.
Protesti zbog cijena goriva, održani sredinom septembra, doveli su do toga da Jelisejska palata objavi kako će vlada povećati subvencije za gorivo namijenjene određenim privrednim sektorima.
Socijalistički premijer Španije Pedro Sančez pokušao je da progura hitni zakon o stanovanju kojim bi se zaštitili zakupci na tržištu nekretnina za iznajmljivanje.
Nakon što su desničarske i krajnje desničarske stranke u parlamentu oborile prijedlog zakona, Sančez je pozvao na prijevremene izbore, zakazane za 29. novembar.
Javnosti je poručio da mu je potrebna "šira progresivna većina" kako bi mogao da sprovede nove reforme.
Šta se očekuje?
Makron će se u nedjelju naveče obratiti javnosti, nakon sastanka sa ključnim ministrima, na kojem će se razmatrati aktuelna kriza.
Francuski ministar unutrašnjih poslova Loran Nunez nagovijestio je da vlada nije spremna na dalje ustupke. On je za proteste okrivio demonstrante "krajnje ljevice" i "kriminalce koji su pljačkali i pustošili" objekte širom Francuske.
U Francuskoj će predsjednički izbori biti održani u aprilu 2027. godine.
Protesti u Španiji mogli bi da se završe prije izbora ako vlada uspije da obezbijedi usvajanje barem nekih svojih uredbi o stanovanju u stalnom odboru parlamenta, posebnom tijelu koje funkcioniše kada parlament ne zasjeda.
I Sančezovi socijalisti i konzervativna Narodna partija obećali su da će izgraditi više stanova i kuća i dati prioritet rješavanju stambenog pitanja ukoliko pobijede na izborima narednog mjeseca.
Da li su protesti povezani?
Protesti širom Evrope nisu dio jednog centralno koordinisanog pokreta, ali su duboko povezani zajedničkim uzrocima, među kojima prednjače socijalni bunt mladih, drastičan rast troškova života i nezadovoljstvo državnim rezovima.
Možda vas još zanima:
Vanredne mjere u Francuskoj: Uvodi se policijski čas
Protesti u Albaniji eskalirali: Povrijeđeno 156 ljudi
Protesti u Italiji, među demonstrantima i tinejdžer iz BiH: Pravimo haos da nas čuju
Ključne tačke povezivanja protesta su: zajednički ekonomski i socijalni uzroci - evropske zemlje se suočavaju sa visokom zaduženošću, a teret krize najviše osjećaju mladi koji smatraju da im država ne nudi sigurnu budućnost, prenosi Euronews.
Takođe, tu su i stambena kriza i troškovi života: u Španiji i Portugalu (Lisabonu) ključni pokretač je eksplozija cijena nekretnina i kirija koje su postale nepriuštive za obične građane. U Italiji (Milano) i Francuskoj bijes je dodatno podstaknut skokom cijena goriva i opštom inflacijom.
Šta je zajedničko protestima?
- Sve skuplji život
- Plate ne prate troškove
- Nezadovoljstvo javnim uslugama
- Kriza povjerenja u vlast
Gdje se i zašto protestuje?
Francuska
Protesti zbog visokih troškova života i javnih usluga, protesti u više gradova, uveden djelimičan policijski čas.
Španija
Visoke cijene stanovanja, zahtjevi za prijevremenim izborima, protesti u više gradova.
Portugal
Visoki troškovi života, veliki protesti u Lisabonu i Portu.
Italija
Visoki troškovi života, javnih usluga i obrazovanja. Nasilni protesti na sjeveru zemlje.
Albanija
Protesti zbog korupcije i visokih troškova života. Zahtijeva se ostavka premijera. Nasilni protesti u glavnom gradu.
Belgija
Protesti zbog stanja u obrazovnom sistemu, masovna okupljanja studenata.
Grčka
Protesti zbog visokih troškova studiranja i života, zakazani za utorak i srijedu u Atini i većim gradovima.
