MONTPELIJER Sjedinjene američke države, čija vlada danas insistira na nezavisnosti Kosova, i same bi se mogle naći pogođene secesionističkim trendom barem ako je suditi po dešavanjima u državi Vermont.
Vermont, koji se nalazi u sjeveroistočnom dijelu SAD, već decenijama uživa reputaciju nonkonformizma i svojeglavosti u odnosu na ostatak SAD, a u posljednje vrijeme i ljevičarenja koje poprilično odudara od političke slike u ostatku američke federacije.
Tako je Vermont bio prva država koja je zakonski ukinula ropstvo i uvela istopolne zajednice, a od jeseni prošle godine u Vašingtonu je zastupa prvi senator u američkoj istoriji koji sebe `bez imalo srama` naziva socijalistom.
Međutim, sve veći broj lokalnih političara i intelektualaca smatra da Vermont može biti dosljedan svojoj slobodarskoj reputaciji jedino ako prekine sve državnopravne veze s ostatkom Amerike. Takvi sentimenti se mogu pronaći i među običnim stanovništvom, barem ako je suditi po odličnoj prodaji majici s natpisom `SAD van iz Vermonta!`.
Vermontski separatisti su okupljeni oko organizacija pod nazivom Druga Vermontska republika i Midelsbru institut, koji je upravo u Vermontu prošle godine održao kongres sjevernoameričkih separatističkih organizacija. Njihov pokret je dobio snažan zamah zahvaljujući ratu u Iraku i porastu cijena goriva, koje je mnoge građane države uvjerio kako je federalna vlada postala lutka pod kontrolom multinacionalnih korporacija na koje sićušni Vermont nema nikakvog uticaja.
Profesor Tomas Nejlor, jedan od osnivača Druge Vermontske republike, smatra da bi Vermont, ako se otcijepi od SAD, bio neopterećen federalnim porezima i birokratijom i tako postao atraktivan poslovnim ulagačima. Nejlor nezavisni Vermont opisuje kao `sjevernoameričku Švajcarsku`.
Vermont je, inače, već jednom bio nezavisna država. Nastao je kao de fakto država stvorena od nezadovoljnika britanskom vlašću, kao i vlašću kolonija Njujork i Nju Hempšir. Za vrijeme američkog rata za nezavisnost, 1777. godine, i formalno je proglasio nezavisnost, donio ustav koji se smatra najprogresivnijim ustavom tog doba i uspostavio diplomatske odnose s Francuskom, Holandijom i ostatkom kolonija tada udruženih u SAD.
Njegova kratkotrajna nezavisnost je završila 1791. godine kada je pristao ući u SAD kao prva nova država i tako presedanom spriječile svađe preostalih trinaest kolonija oko teritorija na zapadu.
Dio stručnjaka je, pak, prilično skeptičan prema šansama Vermonta da se ponovno upiše na popis nezavisnih država. Neki smatraju da nezavisnost s ekonomskog stajališta nema smisla, dok drugi navode posljednji slučaj kada se jedna američka država pokušala ocijepiti, a koji je doveo do krvoprolića u kojem je poginulo više Amerikanaca nego u oba svjetska rata, Koreji, Vijetnamu i Iraku zajedno.
Međutim, lokalni univerzitet u svojoj anketi bilježi kako 69 odsto stanovnika Vermonta podržava nezavisnost, što je priličan pomak u odnos na osam odsto koji su se tako izjašnjavali prošle godine.