BEOGRAD - Iako je opšte mišljenje da će ovogodišnji predsjednički izbori u SAD biti uglavnom okrenuti tamošnjim, domaćim temama, izbori će biti i referendum o tome da li Amerika želi da krene evropskim putem, kao svojevrsni "počasni član" Evropske unije.
To se pokazalo sinoć, na početku predizbornog procesa u Ajovi, piše danas "Volstrit džornal" (Wall Street Journal).
Glasači naklonjeni opozicionoj, Republikanskoj stranci uglavnom shvataju upozorenja protiv evropskog socijaldemokratskog modela, što je jedna od stvari na koje im ukazuje Mit Romni - pretendent za republikanskog predsjedničkog kandidata, piše list.
Mnogi na ljevici takođe shavataju američku politiku kao referendum o Evropi i nedavno su mnogi od njih to i otvoreno rekli.
Sada, u vrijeme krize EU, sigurno je nelagodno onima koji su pisali o tome ekonomski uspjeh Evrope pokazuje da socijaldemokratija djeluje, da je "evropski san" sa naglaskom na kolektivnoj odgovornosti najbolji, i da vodi čovječanstvo ka boljoj sutrašnjici, i da bi američki kapitalizam bio uspješniji kada bi mu Evropa bila vodič, dodaje list.
Međutim, iako su ti pogledi sada - zbog krize EU - pomalo nezgodni, nije se mnogo šta promijenilo u uslovima debate koju će američki predsjednik Barak Obama imati sa onim koga republikanci izaberu da bude
njegov suparnik na predsjedničkim izborima u novembru, navodi Vol
strit džornal.
Ta debata, kako piše list, vodiće se oko poznatih tema: uloge države u zapošljavanju, investiranju, o tome da li bogati treba da plaćaju veći porez, da li je finansijska regulativa efikasna, da li su sindikti dobri za zapošljavanje, da li prednost treba da imaju ekološki ili ekonomski interesi, da li je konsensus idealan način vođenja međunarodnih odnosa.
Obamin odgovor na sva ta pitanja je "Da!" što ukratko opisuje Obamino predsjedništvo, a tako je i Evropa postala ono što je danas, piše list.
Evropska kriza se ne može objasniti uopštenim objašenjenjima o tome kako su finansijski stručnjaci planirali da upropaste evropsku privredu i kako se ta zaraza širila. Istina je da su kriza u Grčkoj, kao i američka finansijska kriza prije toga, bili samo iskra koja je zapalila već "vrlo suvo tle", piše Vol Strit Džornal.
Evropska kriza, ocjenjuje list, nije samo fiskalna i monetarna, već je to kriza vizije i karaktera, te i narod u Ajovi koja je sinoć počela glasanja za izbor predsjedničkog kandidata republikanaca, zna da se u Evropi dešava više od ekonomske krize: "to je raspad pogleda na svijet koji se održavao više od jednog vijeka".
"Za Evropljane to će vjerovatno značiti deceniju ekonomskih teškoća i političkog rizika, a za Ameriku to je jasan znak uzbune", piše list.
Bilo bi apsurdno reći da Amerikanci nemaju šta vrijedno da nauče od svijeta, te i od Evrope, piše list, ali te lekcije su nekada negativne.
List zato piše da je Obama imao prava kada je poredio svoju vladu sa vladama Frenklina Ruzvelta i Lindona Džonsona jer je - kao i oni, gurao SAD ka socijaldemokratskom modelu kojem se divi.
Ipak, ni jedan od njegovih prethodnika nije imao "tako vidljivi dokaz kao on o tome kuda na kraju socijaldemokratija vodi" - u krizu kakva je u EU - piše list i pita zašto Obama ne mijenja krus.