BANJALUKA - Proces pokretanja privrednog društva u Banjaluci, uprkos svim manjkavostima, efikasniji je od prosjeka u BiH, pokazuju uporedni rezultati odvojenih istraživanja "Nezavisnih novina" i Svjetske banke.
Prema istraživanju "Nezavisnih", firma u formi društva sa ograničenom odgovornošću u Banjaluci uslove za poslovanje stiče za 34 dana, računajući metodologiju Svjetske banke, dok procedura pokretanja firme u BiH, prema njihovoj analizi "Doing Business 2012", traje 40 dana.
Iako se novinar "Nezavisnih" pri pokretanju eksperimentalne firme "Projekat NN" d.o.o. Banjaluka suočio sa nemalim brojem administrativnih prepreka, prvenstveno u procesu sudske registracije, u većini drugih sredina u zemlji, prije svega u FBiH, stanje je još alarmantnije s obzirom na to da, pored opštinskih i entitetskih, treba i "obijati pragove" kantonalnih institucija.
U Banjaluci su, kako smo se osvjedočili, u odnosu na bh. prosjek, primjera radi, brže procedure u Poreskoj upravi, gradskoj administraciji i Zavodu za statistiku, dok smo na probleme i odugovlačenja naišli kod notarske obrade osnivačkog akta i registracije u Okružnom privrednom sudu.
U BiH je u protekloj godini, prema analizi Svjetske banke, skraćeno prosječno potrebno vrijeme za otvaranje firme za 15 dana (sa 55 na 40 dana), ali smo se, uprkos tome, spustili za jedno mjesto na globalnoj ljestvici i ostali na pretposljednjoj poziciji u Evropi.
Najznačajnije ubrzanje u odnosu na prethodni izvještaj desilo se kod procedure koja važi u FBiH, a odnosi se na dobijanja neophodne dozvole kantonalnog ministarstva, koja je skraćena sa ranijih 15 dana na jedan dan. Drugi napredak je da se sada za dobijanje identifikacionog broja firme umjesto 15 dana čeka pet dana, dok je, sa druge strane, procedura za upis djelatnosti produžena sa jednog na 10 dana.
Statistički gledano, BiH se smjestila na nisko 162. mjesto od ukupno 183 analizirane zemlje svijeta, te je iza sebe u Evropi ostavila tek samozvanu državu Kosovo koja se nalazi na 168. poziciji.
Ostale zemlje u okruženju nalaze se daleko ispred BiH. Ubjedljivi regionalni lider u regulatornim reformama je Makedonija, koja je u izvještaju "Doing Business" zauzela visoko šesto mjestu u svijetu. Slijede Slovenija na 28, Crna Gora na 47, Albanija 61, Hrvatska 67. i Srbija na 92. mjestu.
Troškovi pokretanja firme u BiH, koji uključuju sve takse i naknade za pravne i profesionalne usluge, iznose 17 odsto od prihoda po glavi stanovnika, što je duplo viši nivo u odnosu na prosjek u regionu istočne Evrope i srednje Azije.
Pored toga, novac koji naš preduzetnik treba da položi u banku ili plati notaru prije registracije firme i tri mjeseca po osnivanju dostiže 29,4 odsto od prihoda po glavi stanovnika, što je skoro trostruko viši udio u poređenju sa regionalnim prosjekom.
Sve to je uslovilo da se ispred BiH pozicioniraju mnoge egzotične države Afrike, Azije i Latinske Amerike. Čak 83 zemlje svijeta, među kojima Burkina Faso i Vijetnam, uvele su servis "one stop shop" (sve na jednom mjestu), dok se Ruanda, koja je krajem prošlog vijeka sa nama dijelila loš imidž zbog brutalnih sukoba i masovnih ratnih zločina, sada prepoznaje kao destinacija u kojoj se firma osnuje za svega tri dana.
| Država | Rang | Koraka | Dana | Trošak | Min. kapital |
| Makedonija | 6 | 3 | 3 | 2,4 | 0 |
| Slovenija | 28 | 2 | 6 | 0 | 43,6 |
| Crna Gora | 47 | 6 | 10 | 1,8 | 0 |
| Albanija | 61 | 5 | 5 | 29 | 0 |
| Hrvatska | 67 | 6 | 7 | 8,6 | 13,8 |
| Srbija | 92 | 7 | 13 | 7,8 | 6 |
| BiH | 162 | 12 | 40 | 17 | 29,4 |
| Kosovo* | 168 | 10 | 58 | 26,7 | 104,6 |
Projekat
"Nezavisne novine" su proteklih sedam mjeseci sprovele projekat "Istraživanje administrativnih barijera za registraciju i početak rada privrednog društva u RS - kako do preduzeća za 48 časova".
Realizacija projekta s ciljem provjere efikasnosti javne administracije odvijala se kroz anonimni proces otvaranja firme pod nazivom "Projekat NN" d.o.o. sa sjedištem u Banjaluci, čiji je osnivač novinar "Nezavisnih".
U pripremi za projekat odlučili smo da će eksperimentalna firma biti osnovana u organizaciono najzastupljenijoj formi društva sa ograničenom odgovornošću (d.o.o.) sa osnovnom djelatnošću usluga savjetovanja u poslovanju, koja ne zahtijeva bilo kakve posebne procedure.
Čitaoce ćemo u nastavcima detaljno upoznati sa svim koracima koje je prošao novinar osnivač firme, ukazati na nepotrebne administrativne barijere i iznijeti prijedloge stručne javnosti za skraćenje procedura koje uveliko kreiraju poslovni ambijent u zemlji.
Vezane vijesti:
Istraživanje Nezavisnih novina (IX dio): Praksa probija propisane rokove
Istraživanje Nezavisnih novina (VIII): Trošak za početak rada firme veći od 5.000 KM
Istraživanje Nezavisnih novina (VII): Rješenje za obavljanje djelatnosti dobio za dan
Istraživanje Nezavisnih novina (VI ): Pečat, statistika, poreska registracija...
Istraživanje Nezavisnih novina (V) : Smanjili papirologiju, povećali troškove
Istraživanje Nezavisnih novina (IV): Izmjene zakona zbunile službenika i otegle proces
Istraživanje Nezavisnih novina (III): Banka zbog službenika ostala bez klijenta
Istraživanje Nezavisnih novina (II): Zauzetost notara odlaže dalje procedure
Istraživanje Nezavisnih novina (I): Skoro dva mjeseca za osnivanje firme