Suze su univerzalni ljudski odgovor na snažne emocije, ali ne plaču svi na isti način. Naučna istraživanja pokazuju da sklonost ka plakanju zavisi od složene kombinacije neurologije, osobina ličnosti i našeg biološkog odgovora na okruženje.
Sklonost ka lakom plakanju često je povezana s osobinom koja se naziva osjetljivost senzorne obrade. Ljudi koji imaju ovu osobinu u nauci su poznati kao visoko osjetljive osobe, a procjenjuje se da čine između petnaest i trideset odsto populacije.
Njihov mozak znatno snažnije reaguje na emotivne i senzorne stimuluse, što znači da dublje obrađuju i doživljavaju svijet oko sebe. Zbog nižeg praga osjetljivosti, oni veoma lako zaplaču kada su preplavljeni informacijama, bilo da je riječ o umjetničkom djelu ili stresnom društvenom sukobu.
Osobine ličnosti i duboka obrada informacija
Pored senzorne osjetljivosti, stepen empatije igra ključnu ulogu u učestalosti plakanja. Prema novim psihološkim istraživanjima o plakanju, visoko empatični pojedinci liju suze i u negativnim i u izrazito pozitivnim situacijama, poput trenutaka kada svjedoče tuđoj dobroti.
S druge strane, osobe s izraženim neuroticizmom, koji odražava emotivnu nestabilnost, plaču češće u negativnim okolnostima, usljed osjećaja frustracije ili bespomoćnosti.
Takođe, stil vezivanja u bliskim odnosima utiče na suze, jer ljudi s anksioznim ili sigurnim stilom vezivanja plaču lakše nego oni koji emotivno izbjegavaju bliskost.
Biologija suza i nervni sistem
Sam čin plakanja složen je neurobiološki proces koji aktivira centralnu autonomnu mrežu (CAN) u mozgu. Strukture poput periakvaduktalne sive mase (PAG) kontrolišu mišiće lica i glasne žice, dok amigdala obrađuje snažne emocije prije nego što tijelo uopšte pusti suzu.
Prolivanje emocionalnih suza povezano je s aktivnošću parasimpatičkog nervnog sistema, prije svega nervusa vagusa, koji organizmu pomaže da se umiri. Plakanje se povezuje i s djelovanjem endorfina i oksitocina, koji mogu doprinijeti osjećaju olakšanja i smanjenju fiziološke napetosti.
Zašto žene plaču češće od muškaraca?
Razlike u učestalosti plakanja oblikovane su biološkim faktorima, a posebno djelovanjem određenih hormona. Prolaktin, hormon čiji je nivo prirodno viši kod žena, povezuje se s proizvodnjom suza i emotivnom osjetljivošću.
Muškarci, nasuprot tome, tokom puberteta doživljavaju nagli rast testosterona, za koji se smatra da može inhibirati emotivno plakanje. To je jedan od mogućih razloga zašto dječaci i djevojčice u ranom djetinjstvu plaču približno jednako često, dok u odraslom dobu žene zaplaču u prosjeku dva do pet puta mjesečno, a muškarci najviše jednom.
Zašto su suze važne u odnosima među ljudima?
Emocionalne suze, koje su karakteristične za ljudsku vrstu, obavljaju i važnu društvenu funkciju. Plakanje djeluje kao snažan neverbalni signal koji okolini poručuje da je pojedincu potrebna podrška ili utjeha, čime se podstiče povezivanje među ljudima.
Ljudi koji plaču posmatračima često djeluju pouzdanije, iskrenije i saosjećajnije, ali takva percepcija u velikoj mjeri zavisi od društvenog konteksta.
Dok suze u privatnom okruženju izazivaju empatiju, plakanje na radnom mjestu posmatrači i dalje često pogrešno tumače kao znak emotivne nestabilnosti, prenosi RTCG.