Na prvi pogled, tradicionalni norveški džemperi prepoznatljivi su po svojim neobičnim šarama, pahuljama, zvijezdama i geometrijskim motivima.
Tajna tradicionalnog pletenja
- Dvije niti stvaraju gušće i toplije pletivo.
- Vazduh između vlakana pomaže u očuvanju toplote.
- Lusekofte potiče iz norveške oblasti Setesdal.
- Vuna zadržava toplotu i reguliše vlagu.
- Norveški džemperi nekada su nošeni ispod druge odjeće.
- Međutim, ono što većina ljudi ne zna jeste da ovi ukrasi imaju i praktičnu funkciju.
Zahvaljujući posebnoj tehnici pletenja, pojedini modeli mogu da pružaju izuzetnu zaštitu od hladnoće, ponekad uporedivu i sa znatno težim vunenim kaputima.
Kako piše Upworthy, objašnjenje se krije u tradicionalnom načinu izrade koji su Norvežani usavršavali generacijama, prilagođavajući odjeću životu u surovim zimskim uslovima.
Možda vas još zanima:
Odjeća ti se prebrzo pohaba? Možda radiš neku od ovih 10 grešaka
Stručnjak za odjeću koji stoji iza brenda "The Iron Snail" objasnio je u video-snimku zbog čega ovi džemperi toliko dobro zadržavaju toplotu i zašto njihove karakteristične šare nisu samo modni detalj.
Razlika od običnog džempera
Za razliku od običnih džempera, koji se najčešće pletu jednom niti, tradicionalni norveški modeli sa višebojnim motivima izrađuju se tehnikom koja istovremeno koristi dvije niti različitih boja.
Dok jedna nit formira određeni dio šare na spoljašnjoj strani, druga se provlači sa unutrašnje strane pletiva. Tako se dobija gušći materijal, sa dodatnim slojem niti koji doprinosi toplotnoj izolaciji.
Upravo u tome leži tajna njihove toplote. Između isprepletanih niti zadržava se vazduh, koji djeluje kao prirodni izolator i usporava gubitak tjelesne toplote.
Drugim riječima, džemper ne grije samo zbog debljine vune, već i zbog načina na koji je ispleten. Šare nastaju smjenjivanjem niti različitih boja, dok njihovi dijelovi na unutrašnjoj strani stvaraju dodatnu strukturu koja pomaže zadržavanju toplote.
Istorija tradicionalnog norveškog džempera
Ova tehnika omogućavala je ljudima u hladnim norveškim krajevima da nose relativno pokretljivu i udobnu odjeću, bez potrebe za previše glomaznim slojevima.
Posebno je zanimljiva istorija tradicionalnog norveškog džempera poznatog kao lusekofte, koji potiče iz oblasti Setesdal na jugu Norveške.
Njegovo ime povezano je sa karakterističnim sitnim šarama koje podsjećaju na tačkice, a kojima je često prekriven veći dio džempera. Upravo ovakav raspored motiva omogućava upotrebu dvije niti na velikoj površini pletiva.
Prema podacima stručnog časopisa "Norwegian Textile Letter2, najstariji primjerci ovih džempera nisu ni bili namijenjeni nošenju kao spoljašnja odjeća.
Prvobitno su služili kao topli sloj ispod druge garderobe, naročito među muškarcima koji su radili na otvorenom.
Važnu ulogu ima i vuna
Tokom 19. vijeka postepeno su počeli da se nose i kao samostalni odjevni predmeti, a vremenom su postali jedan od najprepoznatljivijih simbola norveške tradicije.
Pored načina pletenja, važnu ulogu ima i vuna. Njena prirodna vlakna sadrže brojne sitne vazdušne prostore, zbog čega dobro zadržavaju toplotu.
Istovremeno, vuna omogućava prolazak vodene pare i može da upije određenu količinu vlage, što doprinosi osjećaju udobnosti.
Norveška turistička organizacija "Visit Norway" ističe da je upravo kombinacija toplotne izolacije i regulisanja vlage jedan od razloga zbog kojih je vunena odjeća vjekovima neizostavan dio svakodnevnog života u toj zemlji.
Ipak, tvrdnju da norveški džemper grije više od svakog vunenog kaputa treba uzeti sa rezervom. Njegova efikasnost zavisi od kvaliteta vune, gustoće pletiva, debljine materijala i vremenskih uslova.
Kvalitetan kaput sa postavom koja štiti od vjetra može da bude bolji izbor tokom jakog vjetra ili padavina.
Modeli i od nekoliko stotina evra
Danas se tradicionalni norveški džemperi izrađuju i ručno i industrijski, a pojedini modeli poznatih proizvođača koštaju nekoliko stotina evra.
Iako su postali popularni širom svijeta, mnogi se i dalje proizvode prema tradicionalnim šarama i tehnikama.
Zanimljivo je i da brojni vlasnici ovakvih džempera tvrde da ih nose decenijama, prenosi Nova.
U komentarima ispod videa stručnjaka pojedini korisnici navode da su njihove vunene džempere naslijedili ili dobili na poklon prije više od 20 godina i da su i dalje u odličnom stanju.
Ispostavlja se tako da su prepoznatljive norveške šare mnogo više od zimskog modnog trenda.
Nastale iz spoja tradicije, praktičnih potreba i umijeća pletenja, one pokazuju kako su ljudi još prije mnogo generacija pronalazili jednostavna, ali veoma efikasna rješenja za zaštitu od hladnoće.
