Vlada Crne Gore naredne sedmice trebalo bi da potpiše Memorandum o razumijevanju sa francuskom grupacijom Bouygues, čime bi bio otvoren proces pregovora o projektovanju i izgradnji gotovo 24 kilometra Jadransko-jonskog auto-puta, na dionici od Čeva do petlje Krivošije.
Iako memorandum ne znači automatsku dodjelu posla, riječ je o prvom ozbiljnom koraku ka mogućem ulasku jednog od najvećih evropskih infrastrukturnih igrača u crnogorske projekte auto-puteva.
Jedna od najvećih francuskih grupacija
Bouygues nije nepoznato ime u evropskoj infrastrukturi. Riječ je o jednoj od najvećih francuskih industrijskih i građevinskih grupacija, sa poslovanjem koje obuhvata građevinarstvo, putnu infrastrukturu, energetiku i usluge, telekomunikacije i medije.
Kompanija je osnovana 1952. godine, danas je izlistana na berzi u Parizu i ubraja se među najznačajnije francuske poslovne sisteme.
Za Crnu Goru najvažniji su Bouygues Construction i Colas, kompanije iz sastava grupe koje se bave izgradnjom puteva i velikih infrastrukturnih projekata.
Upravo kombinacija projektovanja, građevinskog inženjeringa, izgradnje tunela, mostova i puteva, kao i iskustvo u koncesijama i održavanju infrastrukture, čini Bouygues potencijalno važnim partnerom za projekte poput Jadransko-jonskog auto-puta.
Grupa sa gotovo 57 milijardi evra prihoda
Prema finansijskim rezultatima za 2025. godinu, Bouygues grupa ostvarila je prihod od 56,9 milijardi evra.
Operativni profit iznosio je 2,65 milijardi evra, dok je neto dobit dostigla 1,14 milijardi evra. Grupa posluje u oko 80 zemalja i zapošljava približno 200.000 ljudi.
Samo građevinski segmenti Bouyguesa — Colas, Bouygues Construction i Bouygues Immobilier — godišnje ostvaruju oko 28 milijardi evra prihoda i zapošljavaju oko 97.000 radnika.
Bouygues Construction posluje u više od 50 zemalja i učestvuje u realizaciji projekata koji uključuju zgrade, mostove, tunele, podzemne objekte, energetske i industrijske sisteme, kao i koncesione projekte.
Hrvatska kao najvažnija regionalna referenca
Najznačajnija regionalna referenca za Crnu Goru je Hrvatska, gdje je Bouygues učestvovao u realizaciji Istarskog ipsilona i novog terminala Aerodroma Zagreb.
Istarski ipsilon predstavlja jednu od najvažnijih saobraćajnica u Hrvatskoj. Bouygues Travaux Publics radio je na više faza projekta, uključujući zemljane radove, sisteme odvodnje, izgradnju desetina inženjerskih objekata, vijadukata i petlji.
Jedna od novijih faza obuhvatala je izgradnju druge cijevi tunela Učka, proširenje saobraćajnice na četiri trake i izgradnju novih priključnih objekata. Vrijednost ugovora iznosila je 197 miliona evra.
Za Crnu Goru je ova referenca posebno važna jer se i na trasi Jadransko-jonskog auto-puta očekuju brojni tuneli, mostovi, vijadukti i zahtjevni građevinski zahvati.
Od Zagreba do Hong Konga
Druga važna regionalna referenca je novi terminal Aerodroma Zagreb, koji je Bouygues Bâtiment International projektovao i izgradio u okviru tridesetogodišnje koncesije. Terminal ima površinu od 66.000 kvadratnih metara i kapacitet do osam miliona putnika godišnje.
Van regiona, Bouygues je učestvovao u nekim od najvećih infrastrukturnih projekata na svijetu.
Među njima su:
- dio projekta brze željeznice HS2 u Velikoj Britaniji,
- Grand Paris Express, najveći urbani transportni projekat u Evropi,
- most Hong Kong–Zhuhai–Macao u Kini,
- Riviera Tower u Atini,
- projekat East Link u Švedskoj.
Šta Crna Gora može da očekuje?
Ukoliko pregovori budu nastavljeni nakon potpisivanja memoranduma, Crna Gora bi mogla da dobije partnera sa značajnim iskustvom u realizaciji složenih infrastrukturnih projekata.
To prije svega podrazumijeva iskustvo u izgradnji tunela, mostova, vijadukata i drugih zahtjevnih objekata, ali i primjenu evropskih standarda bezbjednosti, zaštite životne sredine i kontrole kvaliteta.
Bouygues je poznat i po modelima koji kombinuju projektovanje, izgradnju, finansiranje, održavanje i upravljanje infrastrukturom, što bi za Crnu Goru moglo biti posebno važno imajući u vidu ograničen fiskalni prostor i visoke troškove velikih saobraćajnih projekata.
Memorandum nije ugovor
Ipak, važno je naglasiti da memorandum o razumijevanju ne predstavlja ugovor niti garanciju da će posao biti dodijeljen francuskoj kompaniji.
On prije svega predstavlja okvir za tehničke razgovore, razmjenu informacija i eventualno definisanje modela saradnje.
Ključna pitanja tek treba da budu riješena — cijena projekta, način finansiranja, model ugovaranja, raspodjela rizika, uloga domaćih institucija i uključivanje lokalnih kompanija.
Strateški značaj Jadransko-jonskog auto-puta
Jadransko-jonski auto-put zamišljen je kao međunarodni koridor koji povezuje Srednju Evropu i sjever Italije sa Jonskim morem preko Slovenije, Hrvatske, Bosne i Hercegovine, Crne Gore, Albanije i Grčke.
Dionica od Čeva do petlje Krivošije predstavlja jedan od prvih konkretnih koraka ka realizaciji zapadnog dijela ovog koridora u Crnoj Gori.
Njena izgradnja mogla bi značajno unaprijediti povezanost Boke, Nikšića, Cetinja i centralnog dijela države, ali i dodatno ojačati regionalne transportne veze.
Zbog toga memorandum sa Bouyguesom ima mnogo širi značaj od same dionice puta — predstavlja signal da Crna Gora nastoji da za ključne infrastrukturne projekte privuče velike evropske kompanije i diverzifikuje model gradnje nakon dominantnog kineskog angažmana na auto-putu Bar–Boljare.
Naredni mjeseci pokazaće da li će ova saradnja prerasti u konkretan projekat ili ostati na nivou najave i početnih pregovora. prenosi Investitor.me.