TREBINJE - Istorija Srba katolika iznesena u knjizi dvojice autora, Saše Nedeljkovića i Predraga Savića, pod nazivom "Mato Gracić i dubrovački Srbi katolici" u Trebinju je izazvala toliko interesovanje da je njena promocija na platou ispred Muzeja Hercegovine ispunila cjelokupan prostor.
Ovoga je puta, u stvari, promovisano drugo, dopunjeno izdanje, a prvi tiraž je prodat za nepunih godinu dana. I novo se izdanje bavi istorijom Srba u Dubrovniku i to na jedan naučno-popularni način, rečeno je na promociji, na kojoj su govorili Milorad Vukanović, predsjednik Srpskog nacionalnog vijeća u Dubrovniku, advokat Predrag Savić, jedan od autora knjige i trebinjski pisac Dragan Kovač.
Teme su, međutim, kako je rečeno, proširene i na sudbine Srba katolika u cijeloj Dalmaciji i Boki kotorskoj, kao i na njihovu međusobnu povezanost i vezanost za Srbiju.
U knjizi "Mato Gracić i dubrovački Srbi katolici" izneseno je i dosta novih istorijskih podataka i činjenica, a u odnosu na prvo izdanje, knjiga je obogaćena sa 130 novih strana, dok je tekst upotpunjen podacima prikupljenim iz istorijske građe o Stonskoj eparhiji.
Jedan od autora, advokat Predrag Savić rekao je da je ova knjiga od velikog značaja za srpski narod, jer je ovo zaboravljena tema, tim prije što je predstavljen korpus srpskih pregalaca koji su dali nevjerovatan doprinos srpskoj nauci, književnosti, pravnoj nauci, zakonodavstvu, a skrajnuti su iz ideoloških razloga.
"Ljudi čije su biografije sastavni dio ove knjige su toliko mnogo dali srpstvu, toliko toga utkali u srpsku istoriju, nauku, kulturu i diplomatiju da bi zaboraviti te ljude bio najveći grijeh. Ovo je vraćanje dijela duga prema ljudima koji su sve što su imali dali za srpstvo, a nisu bili pravoslavne vjere", istakao je Savić.
Milorad Vukanović, predsjednik Srpskog nacionalnog vijeća u Dubrovniku, naveo je da je značaj ove knjige i u tome što je njome predočen izuzetno veliki doprinos za istoriografiju sa jedne strane, a sa druge je strane značajna zbog sjećanja na znamenite rimokatolike koji su se izjašnjavali kao Srbi i kao takvi dali veliki doprinos nauci i kulturi.
On je dodao da je riječ o porodicama romanskog porijekla, koje su po porodičnoj tradiciji pripadali rimokatoličkoj crkvi, ali po svom nacionalnom opredjeljenju srpskom narodu.
"Velika uloga Gracića je što je uz ostale Srbe pomagao veliki broj srpskih društava. Osnivač je društva 'Dušan Silni' i zbog srpstva je imao izuzetno problema, odnosno, zato što se izjašnjavao kao Srbin i pomagao srpska društva, pa je zbog toga i stradao", rekao je Vukanović.