Književnost

Pratite nas na Google news

Živko Vlahović: Prevođenje je, pre svega, izazov i uživanje

Živko Vlahović: Prevođenje je, pre svega, izazov i uživanje
Foto: N.N. | Živko Vlahović: Prevođenje je, pre svega, izazov i uživanje
Milan Rakulj

BANJALUKA, PARIZ - Živko Vlahović mladi je prevodilac iz Pariza, čiji su srpski korijeni kumovali da upiše i diplomira slavistiku na prestižnoj Sorboni, gdje se i danas nalazi na master studijima. Prevodilačkim poslom počeo je da se bavi u dvadeset drugoj godini, a u dvadeset petoj već ima spreman prevod romana "Sonata za lošeg čoveka" Aleksandra Gatalice, koji će u septembru objaviti francuski izdavač "Non Lieu".

Povodom ovog prevoda, a i uopšte povodom promocije naše kulture u Francuskoj, Vlahović za "Nezavisne" kaže da prevodilac ima ulogu glasnika, odnosno da mora maksimalno ispoštovati autora kao što mora da uzme u obzir i čitaoca.

"Postoji jedna prevodilačka rasprava o kojoj je među prvima govorio francuski traduktolog Žan-Rene Ladmiral, a to je 'da li treba privilegovati izvorno ili ciljno prevođenje?' Izvorni prevodilac će ostati veran izvornom jeziku, izvornom stilu, izvornim metaforama, ali postoji rizik da, na primer, napravi nonsens na francuskom. Ciljni prevodilac prevodi tekst tako što na kraju nestane svaki trag prevođenja. Jednostavno, čitalac ne oseća da je u pitanju prevod, ali i tu postoji problem, prevodilac može da se odmakne od autorovog dela radi slobode koju sebi priušćuje", kaže Vlahović o izazovima prevodilačkog rada, navodeći primjer prvog prevodioca Milana Kundere na francuski jezik.

Kad je Kundera kasnije počeo da piše na francuskom, podsjeća Vlahović, rečeno mu je da je izgubio taj svoj stil koji je ranije imao.

"On nije na prvom pogledu shvatio o čemu se radi i kad je pročitao prevode njegovih knjiga, on se zaprepastio, jer ga prevodilac uopšte nije ispoštovao. Onda je morao sve sam da prevede ispočetka", navodi Vlahović. Ovaj mladi prevodilac tvrdi da prevođenje zahtijeva kako opštu kulturu, tako i predznanje.

"Na primer, kao prevodilac Aleksandra Gatalice znam da je on prevodio Euripidove tragedije, da je poznavalac venecijske istorije i arhitekture crkava. Morao sam s moje strane da budem upoznat s tim stvarima kako bih prevodio njegovo delo. Trenutno prevodim jedan njegov roman, 'Euripidova smrt', i to predznanje mi je bilo neophodno. Uz to je takođe čitanje knjiga preko potrebno. Stalno čitam i francusku klasiku i savremenu književnost", pojašnjava Vlahović, dodajući da dnevno prevodi između dva i tri sata, te da taj posao nije toliko zahtjevan koliko je zanimljiv jer je, tvrdi on, u pitanju uvijek neki novi izazov.

"Prevođenje je pre svega izazov i uživanje", jasan je Vlahović.

On prevodi i poeziju i prozu priznajući da je teže prevoditi poeziju, koja zahtijeva opsjednutost, a najčešće da i sam prevodilac bude pjesnik.

"Prvo sam počeo da prevodim prozu, već za vreme studija sam sa studentima imao priliku da prevedem 'Kad su cvetale tikve' Dragoslava Mihailovića, 'Grozdanin kikot' Hamza Hume i 'Ženske razgovore' Duška Radovića. Bilo je logično za mene početi sa prozom, ali sam kasnije počeo i poeziju da prevodim. Trenutno prevodim tri zbirke, 'Kucanje na vrata kule' Vladane Perlić, 'Glava iznad vode' Nađe Lazarević i 'Hipnoze' Mehmeda Begića", ističe Vlahović, koji veliku zahvalnost duguje profesoru na Sorboni Filipu Železu koji mu je, kako kaže, predao strast prema prevođenju i kojeg smatra svojim mentorom.

Vlahović govori i o tome koliko su srpska i književnost regiona zastupljene u Evropi i svijetu, te da li smo kao kultura ozbiljno shvatili prevodilački posao, s obzirom na to da pojedine izdavačke kuće kod nas uveliko plagiraju ranije prevode djela svjetske književnosti.

"Postoje neke države u kojima je korektno zastupljena naša književnost. Meni se čini da u Nemačkoj ide mnogo bolje nego u Francuskoj. Ali ovako, preko bare što bi rekli naši, ne verujem, zato što iza toga postoje i ekonomski zahtevi i ljudi smatraju da srpska i književnost regiona ne mogu da se prodaju kao francuska ili engleska... To je velika šteta jer uopšte nemamo ništa da im zavidimo", priča Vlahović.

On dodaje da su najpoznatiji savremeni srpski autori u Francuskoj Svetislav Basara i Goran Petrović, te da su Gatalici prevedena već dva romana, a da će njegov prevod koji čeka objavu biti treći. Što se tiče plagijata, tvrdi mladi prevodilac, jedini lijek je ustanova poput francuskog CNL-a (Francuski nacionalni centar za knjigu) koja bi intervenisala svaki put kad bi naišla na plagijat i strogo kaznila izdavača.

Po Vlahovićevim riječima, pomenuta ustanova u Francuskoj, između ostalog, podržava sve aktere književnosti, autore, prevodioce, knjižare, izdavače. Međutim i subvancije koje prevodioci dobijaju iz CLN-a su, kako tvrdi Vlahović, takođe male za pet ili šest mjeseci posla, koliko je potrebno da bi se jedan roman preveo.

Uopšteno, poslovi vezani za kulturu, a naročito za prevođenje, tvrdi mladi prevodilac, slabo su plaćeni i to je, uvjeren je, problem na svjetskom nivou.

"Ja mislim da niko nije ozbiljno shvatio prevodilački posao. To je svetski fenomen. Naravno da poštujemo prevodioce, znamo da nije lako prevesti knjigu, ali ne znamo kako prevodioci u stvari žive. Prevodioci su, ako mogu da kažem, nevidljivi, rade iza kulisa. Ali i dan-danas prevodilac ne može da živi od prevođenja. Mora uvek da se bavi nečim drugim, a prevođenje da bude sa strane. Evo, na primer, ja kao prevodilac sam taj koji prevede knjigu i traži izdavača. Meni je lako jer i dalje studiram, primam stipendiju pa i ne postoji neki pritisak. Ali drugima je znatno teže. Teško je da će se to ikad promeniti", zaključuje Živko Vlahović.

Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne odražavaju stavove redakcije Nezavisnih novina.

Najčitanije