BEOGRAD - Avgust 2026. upisan je u istoriju Srbije kao najtopliji i drugi najsušniji avgust od kada postoje mjerenja.
Ekstremni avgust
Ovaj mjesec nije bio ekstreman samo zbog nekoliko vrelih dana. Tokom gotovo cijelog avgusta, na gotovo svim mjernim stanicama u zemlji, dnevne maksimalne temperature bile su iznad prosjeka za period 1961-1990. godine.
Jednom u sedam godina
Kako pišu dr Vladimir Đurđević, dr Milica Tošić i Lazar Filipović, ovako ekstremni avgust je bio gotovo nezamisliv u klimi iz sredine 20. vijeka, a danas se može očekivati jednom u sedam godina.
Prema prognozama RHMZ-a, najtoplije je bilo u Ćupriji, gdje je prosječna maksimalna temperatura u avgustu bila 36,5 stepeni Celzijusa, a u još pet gradova je prosjek bio preko 35 stepeni, uključujući Beograd i Novi Sad.
Klimatske promjene
Da bi se razumjelo koliko su klimatske promjene doprinijele ovom rekordu, tim sa Fizičkog fakulteta uradio je studiju atribucije.
Studije atribucije nam pokazuju koliko klimatske promjene doprinose pojavi ili intenzitetu nekog događaja, kao što je npr. toplotni talas – ili u ovom slučaju, jedan cijeli ekstreman mjesec.
Rezultati pokazuju da bi avgust kakav smo imali 2026. godine u klimi iz 1950. bio gotovo nezamisliv događaj koji bi se u prosjeku očekivao jednom u oko 279 godina.
"Međutim, u današnjoj klimi, takav avgust može se očekivati približno jednom u sedam godina”, objašnjava dr Vladimir Đurđević, Fizički fakultet u Beogradu.
Nije slučajno
Samim tim, studija pokazuje da su klimatske promjene povećale vjerovatnoću ovako toplog avgusta oko 39 puta. Ovakav mjesec nije slučajna posljedica prirodne varijabilnosti klimatskog sistema, već dio jasnog uticaja klimatskih promjena.
Rekord najtoplijeg avgusta, star 72 godine, oboren je dva puta u tri godine
Rezultati smeštaju ovaj rekordni avgust 2026. u širi kontekst.
Naime, klimatske promjene ne znače samo postepeni porast prosječnih temperatura: one mijenjaju i same ekstreme, a cijela raspodela ljetnjih temperatura pomjera se ka višim vrijednostima, pa veoma topli mjeseci i toplotni talasi postaju sve češći.
Klimatske promjene uveliko utiču na vrijeme u Srbiji i čine ovakve ekstremne vrućine češćim, dugotrajnijim i opasnijim.
O tome govori i istorijsko poređenje. Prethodni najtopliji avgust u Srbiji bio je zabilježen 2024. godine, pa je ovogodišnji avgust oborio rekord star samo dvije godine. A prethodni najtopliji avgust bio je zabilježen davne 1952. godine: drugim riječima, rekord koji je "stajao" pune 72 godine sada je oboren dva puta u samo tri ljeta.
Avgust 2026. godine u Srbiji obilježilo je složeno i međusobno povezano dejstvo dugotrajne suše, veoma visokih temperatura i izuzetno nepovoljnih hidroloških prilika.
"Što se emisije brže i odlučnije smanje, to će manji biti rizik da današnji ekstremi postanu još češći i intenzivniji, a prilagođavanje još skuplje i teže u decenijama koje dolaze", dr Vladimir Đurđević, Fizički fakultet u Beogradu.
Jedini odgovor je prilagođavanje na nove uslove i klimatska borba
Zato je za zdravlje ljudi, za poljoprivredu, energetiku, vodne resurse i svakodnevni život važno prilagođavanje na nove uslove.
Ali prilagođavanje nije dovoljno, između ostalog, i zato što uslovi nastavljaju da se mijenjaju, i postaju sve teži. Za budućnost je ključno i smanjenje emisija gasova sa efektom staklene bašte, jer se samo na taj način može ograničiti dalje zagrijavanje. Što se emisije brže i odlučnije smanje, to će manji biti rizik da današnji ekstremi postanu još češći i intenzivniji, a prilagođavanje još skuplje i teže u decenijama koje dolaze.
Istraživanje je sprovedeno korišćenjem savremene metodologije koju koristi međunarodna inicijativa "World Weather Attribution", prenosi Blic.