SARAJEVO, LONDON, PARIZ, BRISEL - Zbog gustog oblaka dima i pepela koji se proširio iznad Evrope nakon erupcije vulkana na Islandu u petak su otkazani letovi iz Sarajeva ka Minhenu i Budimpešti.
Zbog istih razloga na pistu Međunarodnog aerodroma Sarajevo juče nisu sletjeli avioni iz Minhena i Budimpešte. Avioni koji su trebali da stignu iz tih gradova odmah po slijetanju trebali su da se vrate na početne destinacije. Pored ta dva leta otkazano je i večernje slijetanje aviona iz Beča.
"Za naredne dane nemamo informacije o otkazivanju letova. Svi putnici čiji su letovi zbog loših vremenskih uslova otkazani treba da stupe u kontakt sa avio-kompanijama posredstvom kojih su kupili karte", kaže Edita Sulejmanović, portparol Međunarodnog aerodroma Sarajevo.
Predrag Zovko iz Sektora prometa i sigurnosti mostarskog aerodroma rekao je da su juče avioni ka svim planiranim destinacijama redovno saobraćali.
"Sa našeg aerodroma saobraćaju samo čarter letovi, a tokom dana nismo imali zakazanih letova ka zapadnoj Evropi", rekao je Zovko i dodao da još nema informacija o tome da li će neki od letova biti otkazani tokom vikenda.
Avionski saobraćaj u Evropi praktično je zaustavljen zbog straha da bi moglo doći do nesreće ukoliko bi avioni prošli kroz oblake pepela koje je izbacio vulkan Ejafjatlajokutl podno glečera na Islandu. Vulkan je u srijedu počeo da izbacuje ogromne količine pepela, kojeg sjeveroistočni vjetrovi nose ka zapadu Evrope. Civilni letovi su obustavljeni u Nordiji i zapadnoj Evropi, a u vazduhu su ostali samo vojni avioni. Predviđa se da će blokada vazdušnog saobraćaja u Evropi trajati tokom cijelog vikenda.
Evropska agencija za kontrolu saobraćaja saopštila je juče da je otkazana polovina sutrašnjih letova između Evrope i SAD. Velika Britanija je produžila vrijeme zabrane letova za šest sati do danas poslijepodne. Poljska i Austrija su se juče pridružile grupi zemalja koje su potpuno ili djelimično zatvorile svoje vazdušne prostore, zbog bojazni da bi vulkanski pepeo mogao da ugrozi putničke avione. Avionski saobraćaj je tokom četvrtka obustavljen u skandinavskim zemljama, Velikoj Britaniji, Irskoj, Belgiji, Holandiji i sjevernom dijelu Francuske.
Veliki broj putnika ostao je bez prevoza na aerodromima po Evropi i Sjevernoj Americi.
"Kažu mi da nema letova. Poslali su nas na željezničku stanicu, ali nema ni vozova sve do 20. aprila", kazala je jedna putnica iz SAD.
Evropska komisija je saopštila da putnici širom Evrope čiji su letovi otkazani ili odloženi imaju pravo na nadoknadu troškova u skladu s evropskim pravilima o pravima putnika ustanovljenim 2004. godine. Avio-kompanije moraju da obezbijede osvježenje, obroke i smještaj, u skladu sa potrebama i omoguće putnicima da izaberu nadoknadu troškova ili da budu prebačeni na druge letove do krajnje destinacije.
Evropski komesar za saobraćaj Sim Kalas rekao je da iako je oblak pepela vanredna okolnost to ne lišava putnike u avio-saobraćaju njihovih prava.
"U vanrednim okolnostima kao što su ove putnici ipak nemaju prava na dodatno novčano obeštećenje kakvo imaju u slučaju da je za otkazivanje letova ili kašnjenje odgovorna avio-kompanija", rekao je Kalas i dodao da su putnicima obezbijeđene informacije o njihovim pravima, otkazanim letovima i kašnjenjima.
Snimci pokazuju uzrok haosa koji je nastao u Evropi - kilometrima dug oblak od gasova, pepela i prašine iz vulkana koji se, poslije dva vijeka sna, aktivirao 20. marta. Sjeveroistočni vjetar je taj oblak preko Sjevernog Atlantika prenio do britanskih ostrva, Nordije i zapadne Evrope, zbog čega je zabranjeno polijetanje putničkih i teretnih aviona. Oblak se raspršio sve do visine od 12 kilometara.
Ukoliko avion uleti u takav oblak, posljedice su ozbiljne - u motore ulazi pepeo i otežava njegov rad. Pepeo je opasan jer u kombinaciji s vlagom može da stvori cementnu masu koja može da blokira avionske motore. U takvim uslovima letjelica za vrlo kratko vrijeme može da bude onesposobljena i da padne.
"Koliko će se pepeo zadržati u vazduhu najviše zavisi od veličine erupcije i od atmosferskih uslova. Zanimljivo je da je ovo mala erupcija. Isticanje magme je sporo i mnogo manje u odnosu na druge erupcije. Poznato je da su prethodne erupcije ovog vulkana trajale više dana ili sedmica uz nekoliko pauza", kaže Frejštajn Sigmundson, vulkanolog sa Islandskog univerziteta.
Pogođen cijeli region
Cijeli region pogođen je otkazivanjem letova ka zapadnoj i sjevernoj Evropi. Otkazani su letovi iz Zagreba prema Parizu, Frankfurtu, Londonu, Briselu, Kopenhagenu i Amsterdamu. Osim toga, otkazani su i letovi iz Splita u skandinavske zemlje, Veliku Britaniju, Francusku i sjeverni dio Njemačke. Avioni iz Dubrovnika nisu poletjeli ka Frankfurtu i francuskim gradovima Lilu i Lionu.
Crnogorska avio-kompanija "Montenegro erlajns" otkazala je jučerašnje letove ka Londonu, Frankfurtu i Parizu.
"Srbija nije direktno pogođena oblakom vulkanskog pepela s Islanda, koji se nalazi na velikoj visini širom severnog dela Evrope", izjavio je generalni direktor beogradskog aerodroma "Nikola Tesla" Velimir Radosavljević.
Prema njegovim riječima, otkazani su planirani letovi sa beogradskog aerodroma francuske avio-kompanije "Er frans", britanske "Britiš ervejz" i njemačke "Džermanvings", dok je JAT otkazao letove za Dizeldorf, Pariz i London i Keln.
Sahrana Leha Kačinskog
Aerodrom u blizini Krakova, na koji bi sletjela većina svjetskih lidera koji bi došli na sahranu poljskog predsjednika Leha Kačinskog, zakazanu za nedjelju, zatvoren je za većinu letova.
"Aerodrom je zatvoren za sve redovne letove do daljeg. Dozvoljeni su samo letovi malih aviona", izjavio je zvaničnik aerodroma.
Zvaničnik predsjedničke administracije Jacek Sašin izjavio je ranije da je odlaganje sahrane poljskog predsjednika, koji je poginuo u avionskoj nesreći u Rusiji, posljednja opcija, a konačna odluka o tome trebalo je da bude donesena sinoć poslije sastanka visokih zvaničnika Poljske.
Poplave i "opasni komšija"
Topljenje glacijalnog leda izazvalo je bujanje rijeka, koje su u talasima visokim po tri metra nosile ledene gromade veličine kuće. Erupcija vulkana ispod glečera Ejafjatlajokutl na Islandu izazvala je topljenje lednika i natjerala oko 800 stanovnika tog rijetko naseljenog područja na evakuaciju.
Svjetski vulkanolozi se slažu da vulkan podno Ejafjatlajokutla "nije tako strašan", već da prava opasnost prijeti od njegovog ogromnog susjeda - vulkana Katla. Njegova eventualna erupcija bi dovela do globalnog zahlađenja, prije svega dijelova Sjeverne Amerike. Ako lava otopi glečer koji se nalazi oko Katle, taj vulkan može da proradi i izbaci u atmosferu velike količine pepela. Naučnici su sigurni da uvijek kada proradi mali vulkan na ledenjaku Ejafjatlajokutl, Katla počinje da se budi.
Neke od najvećih erupcija
- Bulusan, Filipini, 1995.
- Canlaon, Filipini, 2003.
- Heard Island, Australija, 2004.
- St. Helens, SAD, 2005.
- Sakura-Jima, Japan, 2005.
- Kilauea, Havaji, 2005.
- Karimski, Rusija, 2005.
- Merapl, Java, 2006.