BEOGRAD - Srbiju sutra očekuju vanredni parlamentarni izbori, nakon dugog perioda protesta i političkih tenzija pokrenutih padom nadstrešnice na Željezničkoj stanici u Novom Sadu 1. novembra 2024. godine.
Studentske blokade, protestne šetnje i otpor vlasti Aleksandra Vučića i Srpske napredne stranke doveli su do formiranja liste "Studentska lista - Studenti pobjeđuju".
Pokret okuplja ljude različitih političkih uvjerenja, od ljevice do desnice, a podršku studentskim zahtjevima pružaju i pojedini opozicioni političari. Ipak, podrška pokretu ne znači automatski i pripadnost njegovoj izbornoj listi.
Šta povezuje različite političke stavove?
Studentska lista nema jednog jasno izdvojenog lidera, a nastoji da privuče širi krug birača kroz teme demokratije, vladavine prava, zaštite ustavnog poretka, ekologije i borbe protiv korupcije.
Klasično ideološko svrstavanje uglavnom izbjegava, kao i dio pitanja o odnosima sa zemljama regiona i ulozi Srbije u ratovima devedesetih. Istovremeno se protivi nezavisnosti Kosova.
Među ljudima koji se izdvajaju u studentskom pokretu ili podržavaju njegove zahtjeve nalaze se univerzitetski profesori, prosvjetni radnici, ekološki aktivisti i opozicioni poslanici.
Ko je Ilija Srdanović, nosilac Studentske liste?
Ilija Srdanović rođen je 1970. godine u Novom Sadu, gdje je 1995. diplomirao na Medicinskom fakultetu.
Od 1997. zaposlen je na Institutu za kardiovaskularne bolesti Vojvodine u Sremskoj Kamenici. Na Medicinskom fakultetu u Novom Sadu predaje od 2018. godine, a izabran je u zvanje redovnog profesora, navodi Index.
Član je Ljekarske komore Vojvodine i nezavisne akademske mreže "Slobodan univerzitet". Ranije je učestvovao u strukovnim inicijativama kao kandidat nezavisne nestranačke grupe "Naša komora".
Široj javnosti postao je poznat nakon protesta u Novom Sadu i Beogradu, kada je podržao studente, a potom preuzeo ulogu nosioca liste "Studentska lista - Studenti pobjeđuju".
Srdanović smatra da su sistemska korupcija i politički klijentelizam doveli do urušavanja institucija i vladavine prava. Zalaže se za depolitizaciju zdravstva, obrazovanja, pravosuđa i javnog sektora.
Njegovi prioriteti uključuju utvrđivanje pravne i krivične odgovornosti nosilaca vlasti za nesreće i korupcijske afere, oslobađanje javnih medijskih servisa od političkog uticaja i davanje prednosti stručnosti nad stranačkom pripadnošću.
Govoreći u emisiji "Da sam ja neko", rekao je da je tokom rata bio regrutovan.
"Klasičan vojnik, sa puškom u ruci, regrutovan za vrijeme rata. Dalje, vojnik u struci, u borbi za živote ljudi. Sve moje kolege i ja sa njima. I na kraju, vojnik koji se bori za bolje sutra svoje nacije. Za mene to jeste patriotizam. Boriti se za bolje sutra svoje države. Boriti se za slobodu", izjavio je.
U toj izjavi nije precizirao o kojem je ratu riječ, kojoj je vojsci ili jedinici pripadao niti gdje je služio.
Kakvu ulogu ima Katarina Šćepanović?
Katarina Šćepanović, magistrica savremene američke književnosti i nastavnica Filološke gimnazije u Beogradu, jedna je od istaknutih predstavnica i potpisnica Studentske liste.
Studentski pokret čini i mreža studenata i mladih aktivista beogradskog i novosadskog univerziteta, koji su se istakli kroz blokade fakulteta, saobraćajnih čvorišta i organizovanje protestnih šetnji.
Među njima su aktivisti nezavisnih studentskih organizacija i lokalnih građanskih inicijativa.
Njihovi zahtjevi uključuju objavljivanje tajnih ugovora o velikim infrastrukturnim projektima, preispitivanje ekološki spornih projekata, uključujući iskopavanje litijuma, i obezbjeđivanje ravnopravnih izbornih uslova.
Pokret sebe predstavlja kao ustavobraniteljski bunt usmjeren na uspostavljanje demokratskih procedura, slobode medija i vladavine prava.
Kako je Aleksandar Čupić pomogao studentima?
Aleksandar Čupić je univerzitetski nastavnik u zvanju docenta na Saobraćajnom fakultetu Univerziteta u Beogradu, gdje predaje u oblasti automatizacije i informatizacije saobraćajnih sistema.
Autor je i koautor naučnih radova i stručnih publikacija. Sa porodicom se iz Beograda preselio na seosko domaćinstvo u opštini Sopot.
Tokom studentskih protesta i marševa ustupio je svoje imanje i privatne resurse za smještaj i logističku podršku učesnicima.
Zalaže se za zaštitu autonomije univerziteta i uklanjanje političkih pritisaka na obrazovne i naučne ustanove.
U njegovim društvenim stavovima izdvajaju se održivi ruralni razvoj, decentralizacija i zaštita porodičnih i poljoprivrednih gazdinstava od nepovoljnih državnih monopola i investitorskog urbanizma.
Šta zastupa Aleksandar Jovanović Ćuta?
Aleksandar Jovanović Ćuta rođen je 1966. godine u Beogradu, a studirao je na Fakultetu dramskih umetnosti.
U javnosti se prvo istakao kao ekološki aktivista i suosnivač pokreta "Odbranimo reke Stare planine", koji se protivio izgradnji derivacionih mini-hidroelektrana u istočnoj Srbiji.
Prepoznatljivost je stekao terenskim akcijama i blokadama gradilišta, a kasnije je postao narodni poslanik, zadržavajući aktivistički pristup.
Podržava ulazak Srbije u Evropsku uniju, ali se protivi uvođenju sankcija Rusiji i nezavisnosti Kosova.
Njegovo djelovanje usmjereno je protiv rasprodaje prirodnih resursa, privatizacije vodnih i šumskih dobara i korporativnih interesa u rudarstvu. Posebno insistira na trajnoj zabrani iskopavanja litijuma i bora.
U dostavljenom tekstu pominju se i medijski navodi iz 2020. godine o mogućoj saradnji sa SNS-om, ali bez izvora koji bi omogućio njihovu provjeru.
Kakvu politiku zagovara Miroslav Aleksić?
Miroslav Aleksić rođen je 1978. godine u Kruševcu i diplomirani je ekonomista.
Političku karijeru počeo je u Trsteniku, gdje je od 2012. do 2016. bio predsjednik opštine. Bio je potpredsjednik Narodne stranke, a nakon izlaska iz nje osnovao je Narodni pokret Srbije.
Za poslanika Skupštine Srbije biran je u više saziva. U javnosti je prepoznatljiv po iznošenju podataka i dokumentacije o velikim aferama, među kojima je i slučaj "Jovanjica".
Zastupa proevropske i reformske stavove, sa naglaskom na institucionalnu borbu protiv organizovanog kriminala i visoke korupcije, reformu pravosuđa i obnovu državnih institucija.
Zalaže se i za podršku domaćoj poljoprivredi, proizvođačima i malom preduzetništvu.
U aktuelnoj političkoj krizi podržava zahtjeve Studentske liste i zagovara prelaznu ili tehničku vladu ograničenog mandata, čiji bi zadatak bio obezbjeđivanje slobodnih medijskih uslova i priprema izbora.