BEOGRAD - Vojni avion "orao" Vojske Srbije (VS) srušio se u petak rano popodne između Mrčajevaca i Slatine, kod Čačka, a pilot se uspio katapultirati i nije povrijeđen, javila je Radiotelevizija Srbije (RTS), a incident je potvrdilo i Ministarstvo obrane.
Avion tipa "orao" bio je na probnom letu kad se oko 12,30 sati srušio se na livadu između sela Mrčajevci i Slatina, u zapadnoj Srbiji. Pilot nije povrijeđen jer se prije nesreće uspio katapultirati, ali će, po proceduri, biti prebačen u Vojnomedicinsku akademiju u Beograd.
Očekuje se saopštenje Ministarstva odbrane, a iz Vojske Srbije i s terena još nema službenih potvrda o detaljima nesreće.
Načelnik Odjela za vanredne situacije Moravičkog okruga Dragiša Bročić, na čijem je području pao avion, izjavio je da su na mjesto nesreće upućeni vatrogasci i hitna pomoć.
"Orao" je nastao u Vazduhoplovno-tehničkom institutu u Žarkovu kod Beograda, a u naoružanje tadašnjeg Ratnog vazduhoplovstva JNA uveden je 1983. godine. Proizvedeno je više od 110 letjelica jurišne, školske i izviđačke varijante, a korišten je i u ratnim sukobima na tlu bivše Jugoslavije, dok su preostali "orlovi" danas dio 241. lovačko-bombarderske eskadrile iz Kraljeva.
Današnji pad "orla" šesta je nesreća vojnih aviona Vojske Srbije u posljednjih pet godina, u kojima su poginula tri pilota i jedan vojnik nakon što se avion srušio na vojno skladište kod Batajnice.
Hronologija padova vojnih aviona
Avion Vojske Srbije "J-22 Orao", koji se danas srušio u okolini sela Mrčajevci, kod Čačka, šesti je vojni avion koji se srušio u poslednjih pet godina.
Avion "V-54 Lasta" srušio se 26. septembar 2012. godine u naseljenom dijelu Nove Pazove, pilot Goran Savić preminuo od zadobijenih povreda.
U blizini Kragujevca, vojni avion srušio se 3. juna 2010. godine, a pilot se spasio katapultiranjem.
Kod batajničkog vojnog aerodroma 7. jula 2009. godine srušio se avion MIG 29. Pilot potpukovnik Rade Ranđelović se katapultirao, ali je preminuo od posljedica povreda.
Prilikom udara aviona u zemlju poginuo je i vojnik Milan Ulemek, koji je bio požarni u obližnjem magacinu.
Na aerodromu u Batajnici, 24. septembra 2008. godine tokom priprema za aeromiting srušio se galeb G četiri.
Tom prilikom poginuo je pilot Ištvan Kanas.
Nesreća se dogodila prilikom izvođenja složene letačke figure.
U mestu Baranda kod Zrenjanina, pedesetak kilometara sjeveroistočno od Beograda, 21. maja 2008. godine srušio se "orao".
Pilot, major Tomas Janik spasao se iskakanjem iz aviona i tom prilikom je povrijeđen.
Pad aviona se dogodio prilikom rutinskog leta na visini od oko 2,5 kilometara, a kretao se brzinom od 600 kilimetara na sat.
Karakteristike aviona "orao"
Vojni avion "Orao", čiji pilot se danas katapultirao u reonu sela Mrčajevci, jedan je od više tipova te letilice koje koristi Vazduhoplovstvo i Protivvazduhoplovna odbrana Vojske Srbije.
Taj tip aviona, koji je prvi put poletio 30. oktobra 1974, koncipiran je kao lovačko-bombarderski aparat za podršku trupama i predviđeno da zadatke izvršava na malim visinama i s velikim nadzvučnim brzinama leta.
"Orao" postiže izvanredno veliku brzinu na malim visinama, veću od nekih drugih aviona iste kategorije, što je omogućila savremena aerodinamična koncepcija letelice kao i oblik trupa.
Taj avion je visokokrilac strelastih krila i sa stajnim trapom tipa tricikl, a visok stajni trap prilagođen je osnovnoj namjeni aviona omogućavajući mu da nosi optimalnu količinu različitih ubojnih sredstava.
"Orao" ima klimatizovanu i presurizovanu kabinu s najmodernijim izbacivim pilotskim sjedištem karakteristike 0-0, a radi sigurnog sletanja i brzog zaustavljanja aparat ima po dva točka na glavnim nogama u kojima su ugrađene hidraulične kočnice s diskovima i tarnim pločicama.
Automatska regulacija kočenja omogućuje da avion može sletjeti i ne prevrnuti se i kad mu jedan točak koči po ledu ili mokroj podlozi, a drugi po suvoj, navodi se u stručnoj literaturi.
Ta letjelica namijenjena je, prvenstveno, za dejstvo po ciljevima na zemlji, ali i za presretanje i uništavanje transportnih aviona i sporijih aparata.
Ono po čemu je taj avion bio najpoznatiji je činjenica da je probni pilot Marijan Jelen u njemu probio zvučni zid, u poniranju od 30 stepeni.
Razvoj aviona "Orao" počeo je krajem šezdesetih godina prošlog vijeka u Vazduhoplovno-tehničkom institutu, a letilica je zamišljena kao okolozvučni lovac-bombarder za podršku jedinicama na liniji fronta i za jurišna dejstva.
Razvoju se 1970. godine priključila Rumunija, čijem vazduhoplovstvu je bila potrebna letilica koja bi zamenila avion "MiG-17", navodi se u stručnoj literaturi.
Projekat je dobio ime "YUROM", a avion je kasnije u Jugoslaviji dobio ime "J-22 Orao", dok je u Rumuniji označen "IAR-93".
Prve proizvedene letilice bile su namijenjene za izviđačke zadatke, a označene su IJ-22 i INJ-22 (dvosjed), dok je lovačko-bombarderska varijanta ozačena J-22, a školska dvosjeda verzija NJ-22.
Avion "Orao" je korišćen u sukobima na prostorima SFRJ.
Vojno vazduhoplovstvo je koristilo 33 aviona "orao" u četiri osnovne borbene, nastavne i izviđačke verzije.